III SA/Kr 1354/24

WyrokWSA w Krakowie2024-12-12

Skład orzekający: Ewa Michna, Bogusław Wolas, Ewelina Dziuban

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżąca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, biorąc pod uwagę zakres sprawowanej opieki nad matką oraz możliwość podjęcia zatrudnienia?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji publicznej nie wyjaśniły w sposób rzetelny wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności stanu zdrowia matki skarżącej, który determinuje zakres wymaganej opieki. Brak kompletnego materiału dowodowego, w tym dokumentacji medycznej, uniemożliwił prawidłową ocenę, czy zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia przez skarżącą zatrudnienia.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz swojej matki, legitymującej się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Organy odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nie jest wystarczająco absorbujący, aby uniemożliwiać podjęcie zatrudnienia, a także że matka ma zapewnioną całodobową opiekę dzięki zamieszkującemu z nią synowi. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wolas Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 17 czerwca 2024 r., nr SKO-NP-4115-86/24 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu w decyzji z dnia 17 czerwca 2024 r., nr SKO-NP-4115-86/24 utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia 22 stycznia 2024 r., o odmowie przyznania B. O. świadczenia pielęgnacyjnego. W podstawie prawnej wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz.775), art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm. ) w związku z art. 63 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. 2023 r., poz.1429) Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Organ I instancji w ww. decyzji wskazał, iż w dniu 7.12.2023r. B. O. za pośrednictwem pełnomocnika adw. M. Ż. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad mamą M. F. Do wniosku dołączono orzeczenie Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23.03.2020 r. o numerze akt [...] zaliczające M. F. do osób trwale niezdolnych do samodzielnej egzystencji i ustalające, że niepełnosprawność istniała w dniu 01.10.2019 r. Ustalono, że skarżąca przychodzi do mamy codziennie na osiem godzin, później z pracy przychodzi syn P., z którym niepełnosprawna mama zamieszkuje i dzięki temu ma zapewnioną opiekę całodobową. Z przeprowadzonych wywiadów wynika, że B. O. ma czworo rodzeństwa. W związku z powyższym oraz z uwagi na to, iż niepełnosprawność M. F. powstała po ukończeniu 25 roku życia, organ I instancji uznał, że B. O. nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem B. O., zastąpiona przez adw. M. Ż. złożyła odwołanie od ww. decyzji. Organ odwoławczy uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, na wstępie podkreślił, że okoliczność, iż niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki tj. M. F. powstała w okresie późniejszym niż wymaga tego art. 17 ust. 1b ustawy, nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, iż osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Powołując się na przeprowadzony w sprawie wywiad środowiskowy wskazano, iż B. O. pozostawała w zatrudnieniu od 1.11.2023 r. do 30.11.2023 r. dalszego zatrudnienia nie podejmowała, ponieważ musiała zająć się schorowaną matką. M. F. ze względu na wiele schorzeń jest pod stałą kontrolą lekarską, jest leczona [...] w K. gdzie wizyty odbywają się co kwartał, dodatkowo jest leczona z powodu [...], występują też niej problemy z [...]. M. F. jest osobą chodzącą, po mieszkaniu porusza się samodzielnie natomiast z wyjściem na zewnątrz wymaga pomocy. Czasem musi użyć pielucho - majtek. B. O. przychodzi do matki codziennie na 8 godzin, później z pracy przychodzi syn P., który zamieszkuje z niepełnosprawną. B. O. świadczy następującą pomoc: jeździ na kontrole lekarskie, robi zakupy, przygotowuje posiłki, utrzymuje porządek w otoczeniu, dba o czystą bieliznę, pościel, pomaga w utrzymaniu higieny osobistej utrzymuje stały kontakt z lekarzem, realizuje recepty, dawkuje leki. Dba również o utrzymanie kontaktu z rodziną i otoczeniem. M. F. zamieszkuje z synem P. i jego rodziną, którzy pomagają w opiece wieczorem, a jeżeli zachodzi taka potrzeba to i w godzinach nocnych. Zdaniem Kolegium, opisane wyżej czynności to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Większość czynności wykonywanych przez odwołującą wynika z ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego wobec matki. Wykonywanie tych czynności z pewnością nie zajmuje odwołującej całego dnia i nie uniemożliwia podjęcia aktywności zawodowej choćby w ograniczonym zakresie czasowym. Sama odwołująca oświadczyła, iż opieka nad matką zajmuje jej ok. 8 godzin dziennie. Dodatkowo opiekę nad matką odwołująca może współdzielić i jak wynika z akt sprawy współdzieli z zamieszkałym wraz z matką bratem P. O. Z powyższego wynika, iż wykazany zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez odwołującą nad niepełnosprawną matką, która (jak wynika z ustaleń pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad środowiskowy) nie jest osobą obłożnie chorą, leżącą (porusza się samodzielnie po mieszkaniu), jest osobą kontaktową zatem jest w stanie sama przez część dnia samodzielnie bytować co pozwala na takie zorganizowanie opieki w postaci np. usług opiekuńczych oraz przy współudziale pozostałego rodzeństwa aby B. O. nie musiała rezygnować z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Kolegium zaakcentowało też fakt, że odwołująca nie jest jedyną osobą zobowiązaną do zapewnienia niepełnosprawnej matce opieki i pomocy, bowiem są jeszcze cztery osoby zobowiązane do współudziału w opiece nad niepełnosprawną M. F. (rodzeństwo odwołującej). Wyjaśniono, iż brat odwołującej J. F. mieszka w Szkocji i tam pracuje, z kolei siostra I. F. mieszka w Niemczech. Siostra R. P., która zamieszkuje w G., oświadczyła, że nie jest w stanie pomagać mamie finansowo ani partycypować w kosztach związanych z opieką nad mamą. W/w pracuje zawodowo, pozostaje w stałym leczeniu ortopedycznym. Ma na utrzymaniu syna, który nie pracuje zawodowo (podejmuje prace dorywcze) i jest niezarejestrowany w urzędzie pracy. Brat P. F. zamieszkuje wspólnie z mamą. W trakcie wywiadu oświadczył, że jest w stanie pomagać mamie w formie usługowej i nie jest w stanie pomagać mamie finansowo, ze względu na ponoszone koszty. SKO wyjaśniło, że do akt sprawy nie zostały przedłożone żadne dokumenty świadczące o tym, że istnieją obiektywne okoliczności (np. sytuacja rodzinna, finansowa, zdrowotna) powodujące, iż rodzeństwo odwołującej nie jest w stanie wspomóc siostry w opiece i zadość uczynić obowiązkowi alimentacyjnemu wobec matki w sposób pośredni. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca, reprezentowana przez adw. M. Ż. w skardze wniosła o jego uchylenie wraz z decyzją go poprzedzającą organu I instancji, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - poprzez uznanie, że niepodejmowanie przez skarżącą pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osoba legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, rażące naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 a ustawy poprzez odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu skargi jej autor zreferował przebieg postępowania w tej sprawie oraz przywołał zastosowane przez organy przepisy prawa i poglądy sądów administracyjnych na temat rozumienia pojęcia stałej lub długotrwałej opieki. W odpowiedzi na skargę SKO w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) dalej - p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Sprawa niniejsza zgodnie z wnioskiem strony skarżącej została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Bezsporne w tej sprawie było, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23.03.2020 r., zaliczającym M. F. do osób trwale niezdolnych do samodzielnej egzystencji i ustalającym, że niepełnosprawność istniała w dniu 01.10.2019 r. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie jest wystarczające do przyznania takiego świadczenia. Gdyby intencją ustawodawcy było przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego każdej osobie posiadającej orzeczenie o znacznym stopniu niepełnoprawności, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. wprost by tak stanowił. Ze wskazanego przepisu wynika, że posiadanie takiego orzeczenia to tylko jeden z warunków świadczenia pielęgnacyjnego, niezbędne jest ponadto wykazanie, że po pierwsze istnieje "konieczność" sprawowania stałej lub długotrwałej opieki i po drugie, że jednocześnie ta "konieczność" wywołuje inną "konieczność", to jest rezygnację z zatrudnienia lub z podjęcia zatrudnienia przez osobę bliską, a więc że istnieje bezpośredni związek pomiędzy sprawowaniem stałej opieki a rezygnacją z (podjęcia) zatrudnienia (por. wyrok NSA z 6 maja 2022 r., I OSK 1472/21 i powołane tam orzecznictwo). Zgodnie z brzmieniem przytoczonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazać należy, że podstawowym wymogiem do uzyskania ww. świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie to ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy, czy też niemożność jej podjęcia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy, należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Pojęcie opieki, o którym mowa w powyższym przepisie, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy, opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. (por. m.in. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13, czy wyrok NSA z dnia 18 maja 2021 r. I OSK 275/21). Osoba ubiegająca się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, który obiektywnie zmusza ją do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Istotna jest tu również ocena, czy zakres sprawowanej opieki wypełnia ustawowe przesłanki, warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. Podkreślenia wymaga, że okoliczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia oraz brak możliwości jego podjęcia powinny być oceniane na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie wnioskowanej pomocy (wyr. NSA z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1447/23). Sąd uznał, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Uchybienie organu polega przede wszystkim na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, w szczególności odnoszących się do stanu zdrowia matki skarżącej, który determinuje zakres opieki wymaganej opieki. W ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie uzasadnia stwierdzenie, że fakty i okoliczności mające istotne z punktu widzenia możliwości dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego nie zostały wyjaśnione. Zgromadzony w aktach postępowania materiał dowodowy jest niekompletny i niewystarczający do oceny stanu faktycznego oraz wydania decyzji w sprawie. Organ odwoławczy nie ustosunkował się do znajdującej się w aktach dokumentacji medycznej, nie dokonał jej oceny. Nie budzi wątpliwości – w świetle regulacji dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych – że samo posiadanie przez osobę wymagającą opieki orzeczenia o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji nie oznacza automatycznie konieczności całkowitej rezygnacji przez osobę zobowiązaną do sprawowania tej opieki z zatrudnienia, która jest warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Fakt, że osoba trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia - opieki stałej lub długotrwałej nie oznacza, że osoba ją zapewniająca musi zrezygnować z zatrudnienia. O konieczności rezygnacji z całkowitego zatrudnienia przesądzają przede wszystkim potrzeby osoby niepełnosprawnej wynikające z jej aktualnego stanu zdrowia. Jak to już zostało powyżej zaakcentowane, w kontrolowanej sprawie nie został rzetelnie ustalony aktualny stan zdrowia matki skarżącej. Organ nie ustosunkował się do znajdującej się w aktach dokumentacji medycznej. [...] nie została udokumentowana. Zdaniem Sądu, organ administracyjny nie może oprzeć swojej decyzji jedynie na spostrzeżeniach pracownika socjalnego, odnotowanych w protokole z wywiadu środowiskowego, gdyż pracownik ten nie dysponuje wystarczającą wiedzą by dokonać oceny stanu zdrowia osoby wymagającej opieki oraz zakresu wymaganej opieki. Stan zdrowia matki skarżącej, wymagający według skarżącej całkowitej rezygnacji przez nią z zatrudnienia, musi zostać wykazany stosownymi dokumentami wystawionymi przez lekarzy. Tylko bowiem lekarze, którzy ją leczą są w stanie wypowiedzieć się, czy matka skarżącej wymaga nieprzerwanej przy niej obecności córki. Należy też wyjaśnić kto się opiekował niepełnosprawną w okresie od 1 listopada 2023 r. do 30 listopada 2023 r. (skarżąca była wówczas zatrudniona na podstawie umowy zlecenia). Należy też wezwać skarżącą by uprawdopodobniła swoje twierdzenia, że w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nastąpiło takie pogorszenie stanu zdrowia niepełnosprawnej, które wymagałoby stałej, wielogodzinnej opieki nad matką i wymuszało rezygnację z zatrudnienia. W szczególności skarżąca powinna wykazać w drodze stosownych zaświadczeń lekarskich, że na skutek pogorszenia stanu zdrowia matki musiała zrezygnować z pracy z dniem 30 listopada 2023 r. Organ ustali w jakich godzinach pracuje brat skarżącej – P. F. celem ustalenia, od której godziny może się zająć matką. Na koniec zauważyć należy, odnosząc się do stanowiska Kolegium odnośnie do żyjącego rodzeństwa skarżącej zobowiązanego do świadczenia opieki matce, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa tego, która z osób, tj. czy wnioskodawca, czy może ktoś z rodzeństwa, winna sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. Zatem w sytuacji gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci, które również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 29 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1521/23, 9 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1397/23, 9 maja 2024 r. sygn. akt 1407/23; 9 maja 2024 r. sygn. akt 1471/23; 13 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 127/23; 30 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 781/22; 9 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 2449/22; 5 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 1576/22; 28 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 925/21, https://cbois.nsa.gov.pl). Rozpoznając ponownie sprawę organy winny zatem ustalić na podstawie dokumentacji medycznej aktualny stan zdrowia matki skarżącej, a następnie – zakres koniecznych czynności opiekuńczych skarżącej względem niej. Te dwie okoliczności z kolei pozwolą na ocenę, czy zakres sprawowanej przez skarżącą opieki w rzeczywistości wyklucza podjęcie przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przedmiotem jednoznacznych ustaleń powinno być zatem wyjaśnienie, czy matka skarżącej może samodzielnie, bez opieki, pozostać w domu przez dłuższy okres czasu, co umożliwiłoby skarżącej podjęcie pracy. W postępowaniu dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego organ dokonuje ustalenia zakresu rzeczywiście sprawowanej opieki na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, zarówno na podstawie dokumentów uprawnionych organów, jak i innych zgromadzonych w sprawie dowodów. Dowody te podlegają łącznej ocenie. Zastosowanie znajdują ogólne przepisy postępowania dowodowego, które pozwalają na dopuszczenie w sprawie każdego dowodu, który przyczyni się do rozstrzygnięcia sprawy. W grę wchodzi przeprowadzenie dowodu z dokumentów ale również ze świadków. Takie osoby jak brat skarżącej P. F., siostra skarżącej R. P., czy sąsiedzi wnioskodawczyni, które niewątpliwie mogą dysponować określoną wiedzą mogącą mieć wpływ na przyznanie świadczenia, stanowić mogą źródło dowodowe w indywidualnej sprawie z zakresu pomocy społecznej w zakresie regulowanym przepisami k.p.a. Organ rozważy również przeprowadzenie ponownego wywiadu środowiskowego w tej sprawie. Tym samym skarga została uwzględniona w zakresie zbieżnym z przedstawionymi rozważaniami. Ponownie rozpoznając sprawę organy dokonają kluczowych dla sprawy ustaleń faktycznych wskazanych w uzasadnieniu i ocenią, czy w odniesieniu do skarżącej zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia. Podjętą decyzję uzasadnią zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Reasumując, sądowo administracyjna kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że SKO zaniechało dokonania kompleksowych ocen tej sprawy, co uzasadniało przyjęcie naruszenia art. 80 k.p.a., przy jednoczesnym ukształtowaniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Mając zatem na uwadze, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania Sąd działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. orzekł o ich uchyleniu – jak w pkt I wyroku. Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania zgodnie z art. 206 p.p.s.a., który stanowi, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis ten obejmuje swoim zakresem także uprawnienie Sądu do określenia wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika strony, w ramach oceny czynności tego pełnomocnika podejmowanych w postępowaniu sądowym. Przy określaniu wysokości wynagrodzenia pełnomocnika uwzględniać trzeba bowiem każdorazowo szereg okoliczności, wśród których wymienić należy m.in. stopień zawiłości sprawy, jak też wkład pełnomocnika, w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Sądowi z urzędu jest wiadome, że pełnomocnik skarżącej wnosi jednobrzmiącej treści skargi na decyzje wydawane w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skargi te zwierają przytaczanie orzeczeń sądów administracyjnych bez odniesienia ich do okoliczności faktycznych danej sprawy, nie zawierają także zindywidualizowanych zarzutów odniesionych do okoliczności faktycznych i prawnych zaskarżonej decyzji. Skarga wniesiona w tej sprawie wpisywała się w przyjęty schemat treściowy i nie zawierała żadnych elementów indywidualizujących kontrolowany przypadek, pozostając w istocie bez bliższego związku z realiami kontrolowanej sprawy (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. III SA/Kr 1394/22, opubl. w CBOSA). Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w świetle którego sporządzenie skargi o charakterze szablonowym, wielokrotnie wykorzystywanej przez tego samego pełnomocnika w tożsamych przedmiotowo sprawach, dotyczących ponadto nieskomplikowanego staniu faktycznego i prawnego, niewątpliwie uprawnia sąd do zastosowania art. 206 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. II SAB/Ol 3/20, opubl. w CBOSA). Wywiedziona skarga nie przyczyniła się więc do wyjaśnienia sprawy, zwłaszcza jej prawnych aspektów. W takich okolicznościach, w ocenie Sądu, wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania (tj. w tej sprawie, z uwagi na zwolnienie skarżącej z wpisu sądowego, w istocie w rachubę wchodziłyby jedynie koszty zastępstwa procesowego zawodowego pełnomocnika) – nie mógł zostać uwzględniony przez Sąd. Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 206 p.p.s.a., odstąpił od zasądzenia zwrotu tych kosztów w całości, orzekając o tym w punkcie II sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło