III SA/Kr 1356/13
WyrokWSA w Krakowie2014-10-30
Skład orzekający: Maria Zawadzka, Janusza Bociąga, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej powinien przyznać świadczenie pielęgnacyjne na czas nieokreślony, jeśli osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym na stałe, a wnioskodawca nie został poinformowany o wygaśnięciu prawa do świadczenia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego tylko do końca 2012 r. było błędne. Organ pominął bowiem treść art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na czas określony, co w tej sprawie nie miało miejsca. Ponadto, sąd wskazał na niekonstytucyjność przepisów nowelizujących ustawę o świadczeniach rodzinnych, które ograniczały prawo do świadczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego K. K. z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką T. K. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia ze względu na fakt, że matka pozostawała w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) uchyliło tę decyzję i orzekło co do istoty, przyznając świadczenie, ale tylko do końca 2012 r. Skarżący zarzucił, że świadczenie powinno być przyznane na stałe, a także podniósł kwestie związane z brakiem informacji o wygaśnięciu prawa do świadczenia oraz brakiem rekompensaty za utracone ubezpieczenie zdrowotne i korzyści podatkowe.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Janusza Bociąga WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Sylwia Piwowarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2014 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji II. przyznaje adwokatowi M. B., Kancelaria Adwokacka, ul. [...], w K - od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwotę 240 zł (słownie dwieście czterdzieści złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższonej o 23 % z tytułu podatku od towarów i usług.
Zaskarżoną decyzją z dnia 6 września 2013 r. nr [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. 2013 r., poz. 267) oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn., Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), art. 11 ust. 1 i art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012, poz. 1548), § 2 pkt 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959), § 1 pkt 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2009 r., Nr 129, poz. 1058):
- uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia [....] 2011 r., znak: [....], o odmowie przyznania K. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad matką T. K. w części, w jakiej orzeczono o odmowie przyznania tego świadczenia za okres od dnia 1 października 2011 r. do dnia 31 grudnia 2012 r., i
- orzekło co do istoty w ten sposób, że przyznało K. K. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką T. K. za okres od dnia 28 października 2011 r. do dnia 31 października 2011 r. w wysokości 69,40 zł, a od dnia 1 listopada 2011 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. w wysokości 520,00 zł miesięcznie.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 28 października 2011 r. K. K. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką T. K., która pozostawała w związku małżeńskim z L. K.
Decyzją z dnia [....] 2011 r., znak: [....], Prezydent Miasta orzekł o odmowie przyznania K. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad matką T. K. ze względu na treść przepisu art. 17 ust. 5a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ wskazał bowiem, w świetle tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeśli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. K., wnioskując o zawieszenie postępowania.
W jego treści odwołujący wskazał, że Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności przesłał odwołanie od decyzji odmownej w przedmiocie orzeczenia niepełnosprawności L. K. do sądu.
Postanowieniem z dnia [....] 2012 r., nr [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiesiło postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie.
Postępowanie zostało następnie podjęte w dniu 2 sierpnia 2013 r.
Opisaną na wstępie, kwestionowaną skargą, decyzją z dnia 6 września 2013 r. nr [.....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło jak na wstępie.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia wskazano, że w dniu [....] 2013 r. Sąd Rejonowy [.....], Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wydał wyrok, którym zmienił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [....] 2011 r. w ten sposób, że zaliczył odwołującego się L. K. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Po zbadaniu akt sprawy i zebranej dokumentacji, Kolegium doszło do przekonania, że wnioskodawca według stanu prawnego obowiązującego do dnia 31 grudnia 2012 r. spełniał wszystkie wymogi do przyznania wnioskowanego świadczenia.
Zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [.....] 2011 r. T. K. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Z akt sprawy wynika także, że K. K. nie podejmuje pracy w związku z koniecznością opieki nad matką. Ponadto K. K. nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, co wyłączałoby go z kręgu osób uprawnionych do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego.
W stosunku do K. K. nie wydano orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, a zatem nie podlega on wyłączeniu z kręgu osób uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego również z tego powodu.
W związku z powyższym odmiennie niż organ I instancji SKO uznało, że należało przyznać wnioskodawcy świadczenie pielęgnacyjne za okres od daty złożenia wniosku do 31 grudnia 2012 r.
Wysokość przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego Kolegium ustaliło w oparciu o art. 17 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z § 2 pkt 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959) i w zw. z § 1 pkt 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 129, poz. 1058), zgodnie z którymi to przepisami w okresie od października 2011 r. do 31 grudnia 2012 r. wynosiło ono 520,00 zł miesięcznie.
Stosownie do art. 17 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne przysługujące za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 świadczenia pielęgnacyjnego za każdy dzień. Należną kwotę świadczenia zaokrągla się do 10 groszy w górę. Skoro wniosek został złożony w dniu 28 października 2011 r. Kolegium przyznało świadczenie za niepełny miesiąc październik, tj. za 9 dni, ustalając kwotę 69,40 zł ( 520 zł / 30 = 17,33 x 4 dni miesiąca października), a w następnych miesiącach w wysokości po 520,00 zł do dnia 31 grudnia 2012 r.
Powyższą decyzję SKO zaskarżył w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. K., podnosząc, że zgodnie z przepisami obowiązującymi na dzień 28 października 2011 r. powinien mieć przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na stałe, gdyż orzeczenie o niepełnosprawności jego matki T. K. było już wtedy wydane na stałe.
Ponadto wskazał, że decyzja, którą powinien był otrzymać, wygasłaby z dniem 30 czerwca 2013 r., pod warunkiem, że zostałby poinformowany pisemnie o tym do dnia 28 lutego 2013 r. przez Prezydenta Miasta (ustawodawca przewidział czteromiesięczny okres na zorganizowanie zastępczej opieki, poszukiwanie pracy). W związku z tym, że nie został poinformowany, zasiłek powinien być wypłacany przez 4 miesiące od daty otrzymania pisemnej decyzji o odebraniu mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Skarżący podniósł dodatkowo, że nie przedstawiono mu żadnej propozycji zrekompensowania finansowego braku ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 28 października 2011 r., a także nie uwzględniono faktu, że gdyby świadczenie było mu wypłacane od dnia 28 października 2011 r., mógłby skorzystać przy rozliczeniu podatku dochodowego z kwoty wolnej od opodatkowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Kolegium wskazało, że na gruncie znowelizowanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, obowiązujących od dnia 1 stycznia 2013 r., nie zostały w przedmiotowej sprawie spełnione przesłanki do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ww. ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie był art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn., Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych).
Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działające jak organ odwoławczy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
W myśl natomiast art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14-16 i art. 17.
Z kolei, stosownie do treści ust. 2 ww. przepisu prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
Okresem zasiłkowym jest natomiast okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10 ustawy).
Jednakże, jak stanowi ust. 4 art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.
Stosownie natomiast do treści art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012, poz. 1548, zwanej dalej ustawą nowelizującą ustawę o świadczeniach rodzinnych) "Osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych."
W myśl ust. 3 art. 11 ustawy nowelizującej ustawę o świadczeniach rodzinnych: "Wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1."
Zgodnie z art. 13 ustawy nowelizującej ustawę o świadczeniach rodzinnych "W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, ustalając to prawo za ten okres, stosuje się przepisy dotychczasowe."
Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę powyższe regulacje, w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości stanowisko SKO co do kwestii zaistnienia negatywnej przesłanki wyrażonej w art. 17 ust. 5 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Trafnie zauważyło Kolegium, że ta przesłanka nie zaistniała, choćby patrząc przez ten pryzmat na stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, iż matka skarżącego – osoba wymagająca opieki – wprawdzie pozostaje w związku małżeńskim, ale jej współmałżonek L. K. na mocy zmienionego przez Sąd Rejonowy [.....], Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych orzeczenia legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Obowiązkiem więc Kolegium było naprawienie na etapie odwoławczym błędnego w tym zakresie stanowiska organu I instancji i w ramach przyznanych kompetencji merytoryczno - reformacyjnych orzeczenie o uchyleniu decyzji organu I instancji i orzeczenie na nowo co do istoty.
W odniesieniu do orzeczenia co do istoty sprawy, to zastrzeżenia Sądu budzi stanowisko, którego konsekwencją jest przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką T. K. począwszy od 28 października 2011 r. tylko do dnia 31 grudnia 2012 r.
SKO stanowisko to uzasadniło wykładnią przepisów nowelizujących ustawę o świadczeniach rodzinnych, które to weszły w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. Regulacje te dodały bowiem do art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych ust. 1b o takiej treści, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Rozumienie tego przepisu w ten sposób, że jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed ukończeniem przez nią 25 roku życia, jest okolicznością wykluczająca przyznanie tego świadczenia w związku z opieką nad taką osobą, jest nieprawidłowe.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego zasada równości wyrażona w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (t. adresaci norm prawnych) charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, to znaczy według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, jak i faworyzujących.
W tym przypadku cechą relewantną, łączącą osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego jest czas, w jakim powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki.
Uzależnianie zatem przyznania tego świadczenia od momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, jest różnicowaniem osób uprawnionych do tego świadczenia. Znalazło to swój wyraz w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, który orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 Konstytucji.
Zdaniem Sądu orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji powinno przesądzać o uznaniu "naruszenia prawa" w samej decyzji administracyjnej.
Stanowi to zatem przesłankę, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z treścią art. 145a § 1 P.p.s.a., że "Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja."
Już więc z tego powodu zaszła podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Decyzja ta jest także nieprawidłowa z innych, podobnych względów.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia Kolegium przywołało także art. 11 ust. 1 i art. 13 ustawy nowelizującej ustawę o świadczeniach rodzinnych.
Zarówno ust. 1 art. 11 ustawy nowelizującej ustawę o świadczeniach rodzinnych, stanowiący, że: "Osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia
w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych.", jak i ust. 3 tego artykułu, w świetle którego "Wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1" zostały także uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z art. 2 Konstytucją RP wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt K 27/13.
Stąd również i z tej przyczyny zaskarżona decyzja obarczona jest wadą skutkującą konieczność jej eliminacji z obrotu prawnego.
Ponadto wskazać należy, że w świetle art. 13 ustawy nowelizującej ustawę o świadczeniach rodzinnych, należało w tym stanie faktycznym i prawnym do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed wejściem w życie tej ustawy nowelizującej zastosować przepisy dotychczasowe.
W związku z powyższym zgodzić się należy tylko w tym zakresie z organem, że przy ustalaniu momentu "powstania prawa do świadczenia" uwzględnić trzeba było art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z którego wynika, iż świadczenie rodzinne (tu: świadczenie pielęgnacyjne) ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W świetle tej regulacji zasadą jest zatem, że moment uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego determinuje data złożenia kompletnego wniosku.
Zdaniem Sądu, trafnie zauważa WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 616/13, LEX nr 1371834, że przepis art. 13 ustawy nowelizującej ustawę o świadczeniach rodzinnych należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej z 7 grudnia 2012 r. (tekst jedn.: przed dniem 1 stycznia 2013 r.) organ administracji (tak pierwszej, jak i drugiej instancji) rozpatrując ów wniosek po tym dniu winien w pierwszej kolejności zbadać, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2012 r. W przypadku odpowiedzi pozytywnej winien wydać decyzję przyznającą prawo do wnioskowanego świadczenia, biorąc za podstawę przepisy dotychczas obowiązujące. Natomiast w razie odpowiedzi negatywnej, przepis art. 13 ustawy nowelizującej ustawę o świadczeniach rodzinnych nie znajduje zastosowania. Organ winien wtedy przejść do rozpatrzenia wniosku na gruncie przepisów obowiązujących w dniu orzekania, a więc po nowelizacji. W niniejszej jednakże sprawie uwzględnić jednakże należy niekonstytucyjność art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy nowelizującej ustawę o świadczeniach rodzinnych.
W świetle powyższych uwag rozpatrzenie więc wniosku złożonego w dniu [.....] 2011 r. i ustalenie momentu początkowego świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku uznać należało za prawidłowe.
Kolegium pominęło jednak w procesie decyzyjnym kwestię brzmienia obowiązującego w dniu orzekania art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skoro wymagająca opieki matka skarżącego legitymowała się orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym na stałe, a więc nie na czas określony, to brak było także i z tego powodu podstaw do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (tj. od [.....] 2011 r.) tylko do 31 grudnia 2012 r. zamiast na czas nieokreślony, jak stanowił art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pominięcie zatem treści art. 24 ust. 4 ustawy jest naruszeniem przepisu prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na jej wynik, skoro z jego treści wyraźnie wynika, że świadczenia pielęgnacyjne ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony, co w tym stanie faktycznym nie miało miejsca.
Wprawdzie z treści orzeczenia nie wynika, że Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w pozostałej części, to uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje, iż w tej części SKO stanęło na stanowisku, że w tym zakresie decyzję organu I instancji należało pozostawić w mocy, lecz z innych przyczyn niż to uczynił organ I instancji. Skoro Kolegium uważa, aczkolwiek jak podkreśla, z innego powodu, niż to orzekł organ I instancji, że brak było przesłanek do przyznania skarżącemu żądanego świadczenia na okres przypadający po 1 stycznia 2013 r., to również i w tym względzie nie tylko zaskarżona decyzja, ale w pozostałej części decyzja organu I instancji są wadliwe z powodu błędnej wykładni art. 24 powstałej przez nie uwzględnienie ust. 4 tego przepisu. Sąd, stosując zatem art. 135 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu także i decyzji organu I instancji jako naruszającej przepisy prawa materialnego (art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych), gdyż jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 145a § 1, art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, na podstawie art. 200 i 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), jak w punkcie II sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło