III SA/Kr 136/11
WyrokWSA w Krakowie2012-03-15
Skład orzekający: Dorota Dąbek, Janusz Kasprzycki, Barbara Pasternak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących granic i powierzchni działek, opierając się na zmodernizowanym operacie ewidencyjnym, mimo zarzutów skarżącego o błędach w tym operacie i sfałszowaniu dokumentów?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów proceduralnych (art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a.), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego, nie ustaliły, czy i w jakim zakresie granice działek na aktualnych mapach odbiegają od granic sprzed modernizacji, ani jaka jest przyczyna tych rozbieżności. Uzasadnienia decyzji były niejasne i niepełne, a organy nie rozważyły należycie zarzutów o błędach w operacie i sfałszowaniu dokumentów.Stan faktyczny
Skarżący J. J. domagał się aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących jego działek, kwestionując prawidłowość zmodernizowanego operatu ewidencyjnego z lat 1994-1995 w zakresie granic, konfiguracji i powierzchni działek. Zarzucił błędy geodezyjne i sfałszowanie dokumentów podczas modernizacji. Starosta odmówił aktualizacji, uznając, że dane w zmodernizowanym operacie są prawidłowe i że powierzchnia działki jest funkcją przebiegu jej granic. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty, wskazując, że podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane z ewidencji, a nie odwrotnie. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając organom naruszenie przepisów i brak ustosunkowania się do jego zarzutów.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2012 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 30 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego T. T. - Kancelaria Radcy Prawnego w K, ul. [...], tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.
Starosta decyzją z dnia [...] 2010r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 kpa, art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027), § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) - po ponownym rozpatrzeniu wniosku J. J. – odmówił aktualizacji danych ewidencyjnych w części kartograficznej i opisowej obrębu B, jednostka ewid. A, przyjętego do zasobu Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjne - Kartograficznej w dniu 2 listopada 1994r. za numerem [...] w zakresie działek ewid. zmod. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...].
Starosta wskazał, że 9 czerwca 2003r. J. J. złożył wniosek o pomiar kontrolny dotyczący rażącego błędu powstałego z winy wykonawcy zmodernizowanego operatu ewidencji gruntów wsi B. Do wniosku dołączył wykaz działek będących jego własnością, w którym wykazał rozbieżności powierzchniowe pomiędzy działkami zmodernizowanymi a działkami im odpowiadającymi w starej ewidencji. Z dniem 5 stycznia 2004r. zostało rozwiązane porozumienie na mocy którego Wójt Gminy prowadził operat ewidencyjny, dlatego też właściwy w zakresie prowadzenia dalszego postępowania w tej sprawie stał się Starosta.
Decyzją z dnia [...] 2009r. Starosta odmówił aktualizacji operatu ewidencyjnego w zakresie przedmiotowych działek, opierając się na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych :
– poprzez "pomiar kontrolny" należy rozumieć działania aktualizacyjne w trybie przepisów o ewidencji gruntów i budynków;
– w latach 1993-1994 dla obrębu B przeprowadzono modernizację ewidencji gruntów, która polegała na opracowaniu operatu ewidencji gruntów w oparciu o mapy ewidencyjne w skali 1:2880, operat mapy zasadniczej opracowanej metodą autogrametryczną, protokoły ustalenia stanu władania oraz nakładki ewidencyjne sporządzone w ramach opracowania mapy zasadniczej z obliczeniem powierzchni działek;
– zmodernizowany operat przyjęto do zasobu Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno – Kartograficznej 2 listopada 1994r. za numerem [...], a operat ten stał się obowiązujący na mocy obwieszczenia Wojewody z dnia 25 października 1995r. ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Woj. Nr [...] i w całości zastąpił dotychczasową ewidencję gruntów;
– działki ewid. zmodernizowanej nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] odpowiadają działkom ewidencyjnym sprzed modernizacji, objętym KW [...]. W zakresie działki ewid. zmod. Nr [...] w dniu 7 września 1999r.;
– została wprowadzona zmiana w rejestrze ewidencji gruntów (zmiana nr [...]) na podstawie decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 1997r. oraz dokumentacji sporządzonej przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno - Kartograficzne - granica działki ewid. zmod. nr [...] została ustalona według wskazań stron, którą m.in. był J. J.;
– na podstawie tak ustalonej granicy została obliczona powierzchnia działki ewid. zmod. nr [...], a stan prawny działek ewidencyjnych nie uległ zmianie;
– nieruchomość J. J. objęta KW [...] opisana jest danymi ewidencyjnymi obowiązującymi przed modernizacją.
W kwestii różnic pomiędzy powierzchniami działek ewid. zmodernizowanych a powierzchniami działek sprzed modernizacji organ wyjaśnił, że opisu granic działki ewidencyjnej dokonuje się za pomocą współrzędnych punktów określających przebieg linii granicznych, a następnie w oparciu o te współrzędne dokonuje się obliczenia powierzchni działki ewidencyjnej. Zatem pole powierzchni działki jest tylko funkcją przebiegu jej granic. Dlatego też nie jest dopuszczalne dopasowywanie granic do powierzchni, gdyż to przebieg granic działki decyduje o jej powierzchni. W związku z powyższym żądanie wnioskodawcy przywrócenia powierzchni działek sprzed modernizacji, oparte na dziale I KW [...], uznano za nieuzasadnione.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] 2010r., znak [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy poinformować wnioskodawcę o przepisie art. 22 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz wezwać go o przedłożenie dokumentacji uzasadniającej wprowadzenie żądanych zmian. Organ II instancji podkreślił również, iż należy zwrócić uwagę na załączone przez F. J. postanowienie Sądu Rejonowego z dn. 9 stycznia 2001r. sygn. akt [...] w sprawie rozpoznania zażalenia F. J. i J. J. na umorzenie śledztwa przez Prokuraturę Rejonową w sprawie podrobienia podpisów F. J. i J. J. w protokole synchronizacyjnym wobec niewykrycia sprawców przestępstwa.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta stwierdził, że podrobienie podpisu F. J. w wykazie synchronizacyjnym nie zmienia tego, że działki ewid. zmodernizowanej objęte niniejszym postępowaniem ujęte w ww. wykazie synchronizacyjnym odpowiadają działkom ewidencyjnym sprzed modernizacji stanowiącym własność J. J. Dlatego też załączone przez F. J. postanowienie Sądu Rejonowego nie wpływa na rozstrzygnięcie, a zmodernizowany operat ewidencyjny dla obrębu B jest nadal obowiązującym operatem ewidencyjnym. Natomiast ani F. J., ani J. J. nie odpowiedzieli na wezwanie Starosty i nie przedstawili stosownej dokumentacji geodezyjno - prawnej uzasadniającej wprowadzenie żądanych zmian w zmodernizowanym operacie ewidencyjnym. Dlatego też Starosta uznał, że brak było przesłanek do dokonania aktualizacji zmodernizowanego operatu ewidencyjnego w zakresie przedmiotowych działek.
Odwołanie od decyzji Starosty złożył J. J., zarzucając, że odmówiono przywrócenia prawidłowego stanu odnośnie przebiegu granic działek, konfiguracji i powierzchni ujawnioną w KW [...]. Odwołujący się wskazał, że organ opierał się na wykazie synchronizacyjnym, który został sfałszowany. Zdaniem odwołującego się działki F. J. oraz J. J. w starym operacie miały prawidłowy przebieg granic, konfigurację oraz powierzchnię.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 30 listopada 2010r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy przytoczył ustalenia faktyczne organu I instancji i uznał jej za prawidłowe, a następnie wyjaśnił, że podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane z ewidencji gruntów, a nie odwrotnie. Zatem żądanie wnioskodawcy przywrócenia powierzchni działek sprzed modernizacji, oparte wyłącznie na dziale I księgi wieczystej [...], w którym wykazane są działki o oznaczeniach sprzed modernizacji, WINGiK uznał za nieuzasadnione. WINGiK podzielił również stanowisko Starosty odnośnie pola powierzchni działki ewidencyjnej i wskazał, że pole powierzchni działki jest funkcją przebiegu jej granic. Dlatego wprowadzenie do operatu ewidencyjnego nowych powierzchni działek jest niemożliwe bez wykonania stosownej dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej, zawierającej wykazy zmian gruntowych. Skoro zatem wnioskodawca, mimo wezwania, nie przedłożył przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego opracowania zawierającego wykaz zmian gruntowych, z którego by wynikało, że powierzchnia i konfiguracja działek ewidencyjnych zmodernizowanych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] jest inna niż wykazana w obecnym operacie ewidencyjnym, to decyzja Starosty o odmowie aktualizacji danych ewidencyjnych była zasadna.
Skargę na decyzję WINGiK wniósł J. J., który podniósł, że zmodernizowany operat ewidencyjny B jest w przeważającej części rażąco sprzeczny ze stanem prawnym na gruncie oraz ze starą ewidencją obowiązującą do końca 1995r. i zawiera ogromną ilość błędów geodezyjnych w zakresie przebiegu granic, ich konfiguracji i powierzchni. Zdaniem skarżącego taki właśnie stan zaakceptowały organy obu instancji, co doprowadziło do bezprawnego zmniejszenia powierzchni działek skarżącego. Skarżący zarzucił, że modernizacja ewidencji została dokonana z wykorzystaniem sfałszowanych dokumentów, a teraz organy domagają się od niego odwrócenia tego stanu poprzez przedstawienie dokumentacji geodezyjnej sporządzonej na jego koszt, co stanowi przerzucenie na niego ciężaru usuwania błędów popełnionych przez administrację publiczną. Ponadto skarżący zarzucił, że WINGiK nie ustosunkował się do kwestii podniesionych w odwołaniu. Na potwierdzenie nieprawidłowości zawartych w zmodernizowanym operacie skarżący wskazał na działki nr [...] i nr [...], które przed modernizacją bezpośrednio się stykały ze sobą, a teraz tworzą jedno ciało hipoteczne. Ponadto z części działek skarżącego nr [...] i [...] bezprawnie wydzielono drogę gminną, czyli działkę nr [...].
W odpowiedzi na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 25 lutego 2011r. zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił dla niego radcę prawnego z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153,. poz. 1270 ze zm.) , w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ustawy następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027) zwanej dalej ustawą, oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2001 r., nr 38, poz. 454) zwanego dalej rozporządzeniem. Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z art. 2 ust. 8 ustawy ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Organem prowadzącym ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów jest starosta (art. 22 ust. 1). Przepis art. 20 ust. 1 ustawy określa rodzaje informacji o gruntach, budynkach i lokalach, oraz ich właścicielach, które obejmuje ewidencja. Są to (ust. 1 ), tj. dane przedmiotowe (ust. 1), oraz dane podmiotowe (ust. 2). Dane przedmiotowe obejmują kompletne , tj. opisowe i graficzne informacje o gruntach, budynkach i lokalach, bez względu na osobę właściciela, natomiast dane podmiotowe obejmują informacje o osobach fizycznych i prawnych oraz jednostkach organizacyjnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki i lokale lub ich części. Sposób zakładania ewidencji gruntów i budynków, sposób prowadzenia ewidencji oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych regulują przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Z przepisu § 44 pkt. 2 rozporządzenia wynika, że do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy między innymi utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Zgodnie z § 45 ust. 1 rozporządzenia, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Wprowadzanie tych zmian następuje z urzędu, bądź na wniosek. Zmiany danych ewidencyjnych mogą być zarówno zmianami podmiotowymi, tj. dotyczącymi właściciela gruntu - art. 20 ust. 2 pkt. 1 ustawy, jak i przedmiotowymi, tj. dotyczącymi elementów wymienionych w art. 20 ust. 1 pkt. 1, 2 i 3 ustawy. Dane dotyczące oznaczenia nieruchomości, w tym ich położenia, przebiegu granic, rodzaju użytków rolnych oraz klas gleboznawczych i oznaczenia ksiąg wieczystych są podstawowym zbiorem danych gromadzonych w katastrze nieruchomości. W rozdziale 4 rozporządzenia zawarty został szczegółowy zakres informacji objętych ewidencją gruntów i budynków. Zgodnie z § 60 ust. 1, pkt. 2) i pkt. 3) dane ewidencyjne dotyczące działki ewidencyjnej stanowią między innymi numeryczny opis granic działki ewidencyjnej, oraz pole powierzchni działki ewidencyjnej.
Z wniosku J. J. wszczynającego postępowanie, jak i z treści odwołania od decyzji Starosty z dnia [...] 2010 r. znak [...] wynika, że kwestionował on dane ewidencyjne – dane przedmiotowe, mianowicie sposób przedstawienia na aktualnych mapach ewidencyjnych przebiegu granic działek wymienionych w załączniku do wniosku, twierdząc, że zmiany w stosunku do poprzednio obowiązujących map wprowadzone zostały na skutek modernizacji ewidencji gruntów przeprowadzonej w latach 1994-1995 r. Zdaniem skarżącego przebieg granic przedstawiony na aktualnie obowiązujących mapach nie odzwierciedla w sposób prawidłowy granic działek na gruncie. Granice na gruncie mają charakter bezsporny, punkty graniczne są zastabilizowane trwale, nadto nie wystąpiły żadne okoliczności uzasadniające odmienne niż przed modernizacją przedstawienie granic na mapach. Przyczynę takiego stanu rzeczy skarżący upatruje w błędach i nadużyciach, które jego zdaniem miały miejsce w trakcie prowadzenia prac modernizacyjnych, w szczególności w sfałszowaniu jego podpisu na protokole synchronizacyjnym.
Należy przychylić się do tej części twierdzeń organu, które mają uzasadnienie w treści przytoczonych w uzasadnieniu przepisów Ustawy .o księgach wiecznych i hipotece. Istotnie, w myśl art. 26 tej ustawy, podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane z ewidencji gruntów a nie odwrotnie. Oznaczenie nieruchomości, w tym także jej obszar nie są objęte domniemaniem prawdziwości i nie są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych – art. 3, art. 5 u.k.w.h. Zgodnie natomiast z treścią § 62 i § 61 rozporządzenia, pole powierzchni działki ewidencyjnej oblicza się na podstawie współrzędnych, o których mowa w § 61, czyli że jest ono funkcją przebiegu jej granic. Przytaczając powyższe przepisy organ uznał, że wniosek J. J. wszczynający postępowanie sprowadza się do żądania przywrócenia w zapisach ewidencji powierzchni działek sprzed modernizacji ewidencji, na podstawie zapisów w dziale I księgi wieczystej nr [...], co w konsekwencji musiałoby się sprowadzić do nieuzasadnionego w świetle § 61 i 62 rozporządzenia "dopasowania" przebiegu granic działek ewidencyjnych do żądanej przez skarżącego i prawidłowej jego zdaniem powierzchni tych działek. Organ wskazał, że działka ewidencyjna nr [...] została wykazana operacie ewidencji gruntów i budynków w dniu 7 września 1999r., na podstawie decyzji Wójta Gminy z 28 listopada 1997 r. [...] i odpowiada ona starej działce ewidencyjnej nr [...] objętej księgą wieczystą nr [...]. Ustalenie to nie odnosi się jednak do przedmiotu postępowania zakończonego zaskarżona decyzją, skoro sprawa ponieważ postępowanie dot. działki [...] (stara dz. [...]) zostało zakończone w 1977 r., zaś fakt, że stanowi ona część nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, skoro w niniejszym postępowaniu organy w ogóle nie rozstrzygały o prawidłowości zapisów ewidencji co do tej działki. Natomiast co do działek, których dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie, stwierdzić należy, że organy nie przeprowadziły postępowania w sposób należyty, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji, oraz decyzji ją poprzedzającej jest w istotnych jego fragmentach niejasne. Zdaniem sądu ogranicza to pełne zrozumienie motywów rozstrzygnięcia, zatem jest również niejasne i niezrozumiałe dla stron postępowania, co stanowi o naruszeniu przez organy przepisu art. 107 § 3 kpa. Ustalenia organów decydujące o motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia sprowadzają się do stwierdzenia, że działki ewidencyjne zmodernizowane będące przedmiotem postępowania odpowiadają działkom ewidencyjnym sprzed modernizacji a stan prawny działek ewidencyjnych zmodernizowanych nie uległ zmianie. Stwierdzenie przez organ, że stan prawny działek nie uległ zmianie i powołanie tej okoliczności jako argumentu przemawiającego za odmową uwzględnienia wniosku skarżącego jest chybione. Wszak skarżący nie twierdzi, że nieprawidłowości w przedstawieniu działek na aktualnej mapie ewidencyjnej są wynikiem zmiany stanu prawnego działek. Znaczyłoby to, że sposób przedstawienia działek na aktualnej mapie nie uwzględnia zmian, jakie zaszły w stanie prawnym. Przeciwnie – twierdzi skarżący, że nie miała miejsca ani zmiana stanu prawnego, ani jakiekolwiek zmiany faktyczne na gruncie, które miałyby prowadzić do zmiany stanu prawnego, a granice w terenie mają przebieg wyraźny, jednoznaczny, bezsporny i są trwale zastabilizowane. Niejasne jest i niezrozumiałe co zdaniem organu oznacza, że określone działki ewidencyjne odpowiadają określonym działkom sprzed modernizacji. Nie wiadomo, czy twierdzenie to dotyczy odpowiedniości w numeracji działek, czy też używając określenia "odpowiadają" organ ustalił, że nie uległy zmianie w stosunku do opisu działek przed modernizacją – oprócz numerów działek – żadne inne elementy tego opisu, w szczególności ich konfiguracja i powierzchnia. Ewentualna zmiana stanu prawnego (która nie miała miejsca) nie oznaczałaby przecież automatycznej zmiany treści danych przedmiotowych (opisu) spornych działek. Organy odniosły się do twierdzeń skarżącego w sposób ogólny, nie ustalając, których konkretnych działek dotyczą zarzuty błędnego przedstawienia konfiguracji, a których tylko zarzuty dotyczące nieprawidłowej powierzchni. Nie doprowadziły organy do dokładnego określenia przez skarżącego treści żądania co do poszczególnych działek. Nie wyjaśniły także organy, czy i jakie znaczenie należy przypisać faktowi, iż skarżący nie złożył podpisu na sporządzonym w toku prowadzonej modernizacji ewidencji gruntów wykazie synchronizacyjnym - w szczególności czy fakt ten miał znaczenie dla sposobu przedstawienia zmodernizowanych działek ewidencyjnych na aktualnej mapie. Wskazania wymaga, że przeprowadzona w latach 1992-1995 r. modernizacja operatu ewidencji, czy też - według treści znajdującej się w aktach adm. (k. 82) kserokopii obwieszczenia Wojewody z dnia 25 października 1995 r. założenie operatu ewidencji gruntów dla obrębu m. in. B, jako podstawę prawną miała Zarządzenie Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M. P. z 1969 r. Nr 11, poz. 98). Zarządzenie to nie znało posługiwało się pojęciem "modernizacji:", lecz "odnowienia operatu ewidencji gruntów" i instytucja ta uregulowana była w § 91 do 96 tego aktu. Obwieszczenie Wojewody z dnia 25 października 1995 r. jako podstawę prawną wskazywało § 6 ust. 1, oraz § 91 ust. 2 w/w Zarządzenia, co jest pewną niekonsekwencją biorąc pod uwagę, ze obwieszczenie to było obwieszczeniem "w sprawie założenia ewidencji gruntów". Jednakże powyższe nie ma większego znaczenia, jeżeli chodzi regulację dotyczącą sposobu przedstawienia przebiegu granic działki na mapie ewidencyjnej. Sposób ten był taki sam w przypadku zakładania ewidencji gruntów, jak i w przypadku odnawiania operatu ewidencji gruntów. I tak zgodnie z § 10 Zarządzenia : "Granice działki określa przebieg linii: 1) według faktycznego stanu władania, stwierdzonego na gruncie, 2) według stanu prawnego nieruchomości, ustalonego w postępowaniu uregulowanym odrębnymi przepisami, lub 3) według obowiązującego podziału powierzchniowego (oddziałów) – na obszarach lasów państwowych. Z kolei § 37 Zarządzenia stanowił, że ustalenie stanu władania następuje na podstawie dokumentów przedstawionych przez strony lub na podstawie dokumentów znajdujących się w posiadaniu właściwego organu. Zgodnie z ust. 2, z przeprowadzonych czynności należało sporządzić protokół ustalenia stanu władania a razie niemożności dokonania ustalenia stanu władania w sposób określony w ust. 1 przyjmuje się do protokołu oświadczenie strony, potwierdzone przez przedstawicieli wsi, osiedla, miasta, biorących udział przy sporządzaniu protokołu ustalenia stanu władania i znających miejscowe stosunki (ust. 3 § 37). W związku z wyżej przedstawioną regulacją obowiązującą w dacie zakładania (zgodnie z treścią obwieszczenia), czy też odnawiania ewidencji (jak określa organ - modernizacji) dla obrębu B, oceny wymaga także, jakie znaczenie dla żądania skarżącego w postępowaniu wszczętym wnioskiem z 2003 r. ma fakt umorzenia śledztwa w sprawie podrobienia podpisu skarżącego w protokole synchronizacyjnym sporządzonym w toku czynności zmierzających do wprowadzenia nowej ewidencji. Niewątpliwie więc stwierdzić należy, że skoro skarżący nie brał udziału w sporządzaniu protokołu ustalenia stanu władania, o czym świadczy fakt podrobienia jego podpisu na protokole, to fakt ten mógł mieć wpływ na sposób przedstawienia przedmiotowych działek na mapie sporządzonej w następstwie czynności mających miejsce w latach 1992-1995. Zasadniczą jednak kwestią w sprawie jest ustalenie, czy żądanie skarżącego wprowadzenia zmian na mapie ewidencyjnej jest zgodne z zasadą aktualności, oraz czy słuszne jest stanowisko organu odmawiające aktualizacji danych ewidencyjnych z powodu nie przedłożenia przez skarżącego dokumentacji geodezyjno-kartograficznej mogącej stanowić podstawę wprowadzenia żądanych zmian. Zdaniem skarżącego aktualny stan władania na gruncie w zakresie granic władania oraz powierzchni działek ewidencyjnych odzwierciedlały w sposób prawidłowy mapy ewidencyjne, które obowiązywały do 1995 r., tj. do czasu wprowadzenia nowej ewidencji gruntów, natomiast aktualne mapy przedstawiają przebieg granic i powierzchnie działek niezgodnie z aktualnym stanem władania na gruncie. W tym miejscu wskazać należy, że przepisy obowiązującego aktualnie rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków nie przewidują wprost prostowania błędnych wpisów w ewidencji, ponieważ posługują się pojęciem aktualizacji ewidencji a nie jej prostowania. W pojęciu aktualizacji ewidencji mieści także usuwanie błędów lub pomyłek, jednakże pod warunkiem, że uzasadnia to aktualny stan prawny, który ewidencja ma odzwierciedlać a nie tworzyć (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2008 r., III SA/Kr 119/08, Lex nr 510298). Rozróżnić jednak należy sytuacje, w których zmiana błędnego wpisu w rejestrze może nastąpić w drodze sprostowania, co może dotyczyć wyłącznie błędów pisarskich, rachunkowych czy innych oczywistych omyłek (art. 113 § 1 kpa), od sytuacji wymagających wydania decyzji, kiedy to sprostowania wymagają omyłki i błędy istotne, czyli takie, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, kwalifikacji prawnej stanu faktycznego, czy ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (por. D. Felcenloben: "Kataster nieruchomości rejestrem publicznym" Wyd. Gall, Katowice, wydanie I. wrzesień 2009 r. , str. 91) . W sytuacji, kiedy wpis w operacie ewidencji gruntów i budynków jest niezgodny z dokumentem źródłowym, organ rejestrowy powinien podjąć z urzędu lub na wniosek czynności zmierzające do usunięcia stwierdzonej nieprawidłowości. Wymaga to oczywiście uprzedniego zbadania i ustalenia rodzaju błędu (czy jest on istotny, czy nieistotny), oraz jego genezy. Odnosząc powyższe uwagi do treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, należało uznać, że postępowanie administracyjne poprzedzające jego wydanie przeprowadzone zostało z naruszeniem przepisów art. 7, 77 i 80 kpa, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy ograniczył się do twierdzenia, że zmodernizowane działki ewidencyjne "odpowiadają" działkom sprzed modernizacji. Nie dokonano nawet ustaleń, czy, a jeżeli tak to w jakim zakresie granice działek na aktualnych mapach odbiegają od granic na mapach sprzed modernizacji ewidencji, a jeżeli tak, to jaka jest przyczyna takiego stanu rzeczy. Nie ustaliły organy, czy aktualny przebieg granic na mapach ewidencyjnych jest zgodny z materiałami źródłowymi, czy też aktualne odzwierciedlenie zakresu stanu władania na gruncie wynika z ewentualnego błędu organu, który oczywiście byłby błędem istotnym. Uzasadniając żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji, skarżący nie twierdził, że domaga się aktualizacji ewidencji w związku ze zmianą stanu własności na gruncie zaistniałą po dokonaniu modernizacji ewidencji, ale przeciwnie – twierdził, że zmiany podmiotowe nie miały miejsca, a mimo to przebieg granic działek jest odmienny od poprzedniego. Żądając zatem przedłożenia przez skarżącego stosownej dokumentacji geodezyjno-kartograficznej, organy powinny jednoznacznie i wyczerpująco ustalić, wyjaśnić i uzasadnić, że istniejące w zasobie materiały źródłowe nie dają podstaw do wprowadzenia w drodze aktualizacji żądanych zmian a aktualne mapy są zgodne z tymi materiałami, tym samym wykluczyć istnienie błędów lub pomyłek, których naprawienie nie wymagałoby przedkładania przez skarżącego dokumentacji, o której mowa w § 46 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia. Do poczynienia takich ustaleń organy były zobligowane przepisem art. 7 kpa, z którego wynika obowiązek stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Uszczegółowieniem tej zasady w zakresie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jest obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego wynikający z art. 77 § 1 kpa. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji powinno więc wynikać wyraźnie, że dokumentacja znajdująca się w aktach administracyjnych stanowi kompletny materiał dowodowy, a tym samym materiał źródłowy na podstawie którego sporządzono aktualnie obowiązujące mapy ewidencyjne, wszechstronnie oceniony i dający podstawę do uznania, że żądanie aktualizacji ewidencji przez skarżącego może być uwzględnione tylko po przedstawieniu stosownej dokumentacji geodezyjno-kartograficznej a nie może być dokonane w drodze aktualizacji polegającej na wyeliminowaniu błędów czy pomyłek. Jak wynika z powyższego, zaskarżona decyzja, oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania – art.7, 8, 9, 77, 80 i 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prowadząc po raz kolejny postępowanie organy winny mieć na uwadze konieczność procesowania zgodnie z regułami wynikającymi z powyższych przepisów, celem należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Przede wszystkim winny organy doprowadzić do dokładnego wyjaśnienia treści wniosku wszczynającego postępowanie. Dotychczasowe stanowisko organów, polegające na sprowadzeniu treści żądania wniosku wyłącznie do zwiększenia powierzchni działek jest sprzeczne z twierdzeniami skarżącego, z których wynika, że zmiana powierzchni nastąpiła wskutek błędnego przedstawienia granic działek. Oczywiste jest, że w przypadku, gdyby okazało się, że żądanie sprowadza się wyłącznie do skorygowania powierzchni działek, dopiero wówczas winny mieć organy na uwadze treść § 61 i 62 rozporządzenia. Nadto zwrócą organy uwagę, na treść przepisu art. 107 § 3 kpa, z którego wynika jakim warunkom winno odpowiadać uzasadnienie decyzji administracyjnej.
Skoro zaskarżona decyzja jak i decyzja organu pierwszej instancji dotknięte są wadami polegającymi na naruszeniu wskazanych wyżej przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na art. 250 ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło