III SA/Kr 1365/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że jest osobą samotną . Określając swój majątek uwidoczniła, że w jego skład wchodzi jedynie niezabudowana działka budowlana o powierzchni 22 arów. Nie posiada zasobów pieniężnych. Natomiast z przedmiotów wartościowych 24 tyś. sztuk cegły, które uległy zalaniu w wyniku powodzi. Inne przedmioty w wyniku tego kataklizmu stały się bezwartościowe. Swoje miesięczne dochody oszacował łącznie na kwotę 951,82 zł netto wyjaśniając, że składa się na to 751,82 zł renty chorobowej oraz 200 zł zasiłku. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że jest osobą samotną. Utrzymuje się z renty chorobowej w wysokości 751,82 zł netto. Prócz tego otrzymuje raz na miesiąc zasiłek w wysokości 200 zł. Zamieszkuje w budynku należącym do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, który będzie musiała opuścić ze względu na budowę zapory na S. Obecnie oczekuje na kontener mieszkalny dla powodzian ponieważ była poszkodowana przez powódź w maju i czerwcu 2010 r. Kontener będzie postawiony na jej działce. Z uwagi na wskazane problemy zdrowotne przeznacza na leki ok. 50 zł miesięcznie a na utrzymanie mieszkania ok. 200 zł miesięcznie. Twierdzi, że wymaga pomocy za którą musi płacić gdyż nawet samodzielne sprzątanie mieszkania przychodzi jej z trudem. Wykazana, niezabudowana działka budowlana stanowi jedyny majątek skarżącej. Skarżąca nie może jej sprzedać gdyż wiąże z nią nadzieję na zamieszkanie w pawilonie dla powodzian. Skarżąca zaczęła starania by wybudować na tej działce dom mieszkalny (ma pozwolenie na budowę i zgłosiła jej rozpoczęcie) ale zgromadzony materiał budowlany zalała powódź. Domu nie wybudowała, bo środki z wywłaszczenia okazały się za małe. Ponadto zanim otrzymała rentę chorowała i z tych środków musiała się też utrzymywać. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6320" opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - jej wniosek należało uznać w tym zakresie za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącej a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, dochody. Oświadczenia te są wystarczające do oceny możliwości płatniczych strony. Te nie rysują się szczególnie. Skarżąca nie należy do osób zamożnych. Tak bowiem należy postrzegać osobę samotnie gospodarując, ze znikomym dochodem, borykające się problemami zdrowotnymi, dotkniętą klęską powodzi. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że niewielkie środki jakie skarżąca ma do dyspozycji wystarczają na opędzenie najpilniejszych potrzeb życia codziennego. Okoliczność, że należy do niej wykazana działka budowlana nie zmienia tego spojrzenia. Nie można bowiem tracić z pola widzenia tej części wyjaśnień skarżącej gdzie podnosi, że nie może jej sprzedać bo z działką tą wiąże nadzieje na zamieszkanie w pawilonie dla powodzian Uwzględniając to wszystko, udzielono więc skarżącej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jej rzecz adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Konieczność wygospodarowania przez skarżącą środków na koszty kwalifikowanego pełnomocnika przekracza bowiem aktualnie jej możliwości i grozi zachwianiem sytuacji materialnej oraz bytowej strony w taki sposób że nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.