III SA/Kr 1365/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 31 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 lipca 2014 r. nr [ ] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, oświadczając że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz trzema córkami. Określając majątek swój i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym poczyniła wzmiankę o treści "lokal". Twierdzi, że nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Przy dochodach gospodarstwa domowego adnotowała kwotę "0 zł za miesiąc sierpień 2014". . Uzasadnienie swoich starań ograniczyła do enigmatycznych insynuacji. Z urzędu stwierdza się, że w sprawie prowadzonej do sygn. akt. III SA/Kr 296/14 skarżąca była wzywana o złożenie dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych. Jej ówczesny wniosek o prawo pomocy był bowiem tak lakoniczny jak obecnie składany. Skarżącą pytano wówczas m.in. o jej rzeczywiste dochody, czy jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, o powody dla których jej małżonek nie jest zarejestrowany w takim charakterze, przedstawienie pisemnych oświadczeń, że małżonkowie nie podejmują żadnych prac dorywczych, wyjaśnienie jaka jest wysokość stałych miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego związanych z utrzymaniem mieszkania i opłaceniem mediów i czy strona ma problemy z bieżącym regulowaniem tych zobowiązań. Poprzedni wniosek skarżącej postanowieniem z dnia 9 maja 2014 r. oddalono z uwagi na wybiórcze o co za tym idzie nieprzekonujące zaprezentowanie przez stronę własnej sytuacji majątkowej. Z urzędu należy również stwierdzić, że pełnomocnik skarżącej - -jej mąż p. Z. Ś. sam jest stroną rozlicznych postępowań i tylko na przestrzeni bieżącego roku złożył on ponad 40 wniosków o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata w najrozmaitszych sprawach, w których swoją sytuacją materialną z rozmysłem przedstawia w sposób tak niekompletny jak wyżej opisany, pomimo świadomości skutków takiego zachowania. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6320" opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Co się natomiast tyczy żądanego ustanowienia adwokata, to stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym o ile nie jest w stanie ponieść tych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma być jednak "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu i refeendarza, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach rozstrzyganego przypadku skarżąca wraz ze swym pełnomocnikiem przeszła nad tym do porządku, choć po lekturze uzasadnienia postanowienia Referendarza sądowego z dnia 9 maja 2014 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 296/14 oraz uzasadnień szeregu podobnych orzeczeń w licznych sprawach gdzie stroną był obecny pełnomocnik skarżącej tj. jej mąż, zdawała sobie sprawę, jakie dane oraz jakie dokumenty źródłowe należało przedstawić. Skoro jednak decyzja strony była odmienna, to w konsekwencji nie było potrzeby wzywania jej o te informacje. Jedynym refleksem takiego działania byłoby bowiem przedłużanie postępowania, co stoi w oczywistej sprzeczności z dyspozycją art. 7 ppsa nakładającym na sąd (a w zakresie powierzonych czynności także i referendarza) obowiązek podejmowania czynności zmierzających do szybkiego załatwienia sprawy i podjęcia rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym przypomnieć równocześnie wypada, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanej jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 243 §1 ppsa oraz art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ppsa i art. 245 §3 ppsa.