III SA/Kr 1369/24

| | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 grudnia 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia SWSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Sędziowie: SWSA Janusz Kasprzycki ASR WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 21 czerwca 2024 r. znak SKO.NP/4115/126/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Decyzją z dnia 21 czerwca 2024 r. znak: SKO.NP/4115/126/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm., dalej: k.p.a.), art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.; dalej: u.ś.r.) oraz art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2018 r. poz. 570 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania M. W. (dalej: skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Szczucina z dnia 26 kwietnia 2024 r. znak: MGOPS.ŚR.5222.0083.SP.04.2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad matką E. F. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 29 września 2023 r. skarżąca wystąpiła do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad matką, legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Orzekania o Niepełnosprawności w Dąbrowie Tarnowskiej z dnia 5 sierpnia 2019 r. zaliczającym ww. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe ze stwierdzeniem, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 5 sierpnia 2019 r. Oświadczyła, że jest rolnikiem, jednak w dniu 29 września 2023 r. zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Burmistrz Szczucina, decyzją z dnia 27 października 2023 r. znak: MGOPS.ŚR.5222.0116.SP.10.2023, odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Skarżąca nie złożyła od niego odwołania. Następnie skarżąca, wnioskiem z dnia 5 grudnia 2023 r. zwróciła się ponownie do organu I instancji o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Tym razem na druku wniosku zaznaczyła, że jest rolnikiem, jednak w dniu 28 listopada 2023 r. zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Po rozpoznaniu wniosku, Burmistrz Szczucina, postanowieniem z dnia 27 grudnia 2023 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. W ocenie organu I instancji złożenie nowego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad matką, nie zainicjowało nowej sprawy administracyjnej, ponieważ pomiędzy obiema sprawami nie zachodzi tożsamość przedmiotowo-podmiotowa. W wyniku zażalenia, SKO w Tarnowie, postanowieniem z dnia 16 lutego 2024 r. uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W ocenie organu odwoławczego, przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wymaga oceny merytorycznej. Po ponownym rozpoznaniu wniosku, organ I intonacji, decyzją z dnia 26 kwietnia 2024 r., odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego niewątpliwie wynika, że skarżąca sprawuje opiekę nad swoją matką, jednakże z uwagi na jej zakres nie zaprzestała całkowicie prowadzenia gospodarstwa rolnego, skoro jak wynika z informacji uzyskanej w ARiMR figuruje w ewidencji producentów rolnych. Skarżąca na druku wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oświadczyła, ze zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego od 28 listopada 2023 r., podczas gdy niepełnosprawność matki datuje się od 5 sierpnia 2019 r. A zatem w okresie, w którym matka skarżącej została uznana za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, skarżąca była aktywna zawodowo oraz wykonywała prace w gospodarstwie rolnym. W ocenie organu I instancji brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną. Ponadto organ I instancji podkreślił, że nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. warunkująca prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji, skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: a) dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez: - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, zakres opieki świadczonej przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długoterminowej, lecz niekoniecznie całodobowej, - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaną przez nią opieką nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo skutkowy istnieje i przesądzające znaczenie ma pozostawanie bez zatrudnienia bez względu na to, czy oznacza ono rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też niepodejmowanie pracy, co doprowadziło do niekorzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia; b) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1a u.ś.r., polegającej na jego jedynie literalnym odczytaniu i zaniechaniu wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu a w konsekwencji przyjęciu, że przepis ten uniemożliwia ustalenie prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której osoba wymagająca opieki ma inne dzieci, jednak z obiektywnych i niekwestionowanych względów dzieci te nie sprawują nad nią opieki; c) błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust 1 Konstytucji RP; 2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad niepełnosprawną matką, oraz związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a pogarszającym się stanem zdrowia jej matki, determinującym konieczność stałego sprawowania opieki, co skutkuje brakiem ustalenia prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto organ w sposób dowolny, bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności uznał, że skoro wymagająca opieki matka ma inne dzieci to świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Tym samym organ odgórnie przesądził o braku spełnienia przesłanek do świadczenia pielęgnacyjnego, pomijając okoliczności niemożności sprawowania faktycznej opieki przez ww. osoby oraz brak możliwości zapewnienia przez nie środków na sfinansowanie opieki nad niepełnosprawną matką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie uznało wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. W swoich rozważaniach Kolegium zwróciło uwagę, że organ I instancji nie uwzględnił zmiany stanu prawnego, która nastąpiła na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, w którym orzeczono, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasadą równości, o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Organ odwoławczy stwierdził zatem, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w w/w wyroku. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Niemniej jednak Kolegium uznało, że pomimo dokonania przez organ I instancji błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., kwestionowana decyzja ostatecznie odpowiada prawu. Z zebranego w sprawie materiału niewątpliwie wynika, że skarżąca nie zaprzestała całkowicie prowadzenia gospodarstwa rolnego, skoro jak wynika z informacji uzyskanej z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, skarżąca figuruje w ewidencji producentów ARiMR. Nadto pomimo tego, że pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad ojcem w okresie od 1 lipca 2019 r. do 8 września 2023 r. w latach 2016-2022 ww. składała wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich i takie płatności otrzymywała z ARiMR. W 2023 r. również złożyła wniosek, po czym go wycofała. Z powyższych ustaleń jednoznacznie wynika, że skarżąca posiada status producenta rolnego. Twierdzenia skarżącej w tym względzie zawarte w piśmie z dnia 1 marca 2023 r., jakoby skarżąca nie figurowała w ewidencji producentów rolnych pozostają w sprzeczności z pismem Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 12 marca 2024 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2114 z póżn. zm.) płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli; został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności (pkt 1), oraz łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha (pkt 2). Ponadto wyjaśnił pojęcia takie jak: producent rolny, gospodarstwo rolne, rolnik czy prowadzenie działalności gospodarczej. Podkreślił, że płatności przysługują osobom, które rzeczywiście wykonują pracę w gospodarstwie rolnym. Z kolei samo posiadanie gospodarstwa rolnego nie jest wystarczającym i samoistnym warunkiem otrzymania płatności. Dopóki rolnik figuruje w ewidencji krajowych producentów rolnych, dopóty nie można stwierdzić, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 17b ust 1 1 pkt 1 u.ś.r. Zaprzestanie prowadzenia przez rolnika gospodarstwa rolnego, o jakim mowa w art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r., nie polega tylko na faktycznym zaniechaniu wykonywania przez rolnika pewnych czynności, jak np. zaprzestanie osobistej uprawy, zbierania plonów, czy uzyskiwania zysków z gospodarstwa, w tym zaprzestanie składania wniosków o dopłaty unijne. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego wymaga poza tym przedsięwzięcia szeregu czynności prawnych, powiązanych integralnie ze statusem rolnika i prowadzeniem przez niego działalności rolniczej, takich jak złożenie wniosku o usunięcie wpisu z ewidencji producentów rolnych, który pozwala danemu producentowi (rolnikowi) na korzystanie z systemów wsparcia bezpośredniego, a więc prowadzenie gospodarstwa rolnego. Figurowanie w ewidencji producentów rolnych jest więc jednym z elementów koniecznych do przyjęcia, że mamy do czynienia z rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne. Jak wynika z akt sprawy skarżąca do 31 grudnia 2023 r. była zarejestrowana w ewidencji producentów rolnych prowadzonej przez ARiMR, co wynika z treści pisma z dnia 12 marca 2024 r. Niemniej jednak Kolegium, nie dopatrzyło się informacji, z której wynikałoby, że skarżąca złożyła do 31 grudnia 2023 r. wniosek o wykreślenie z ewidencji- producentów. Ponadto z oświadczeń skarżącej wynika, iż gospodarstwo nie zostało wydzierżawione a wykonywanie w nim prac zostało zlecone mężowi i synowi. W związku z powyższym – zdaniem Kolegium – skarżąca, nie spełniła przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikającej z art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r., ponieważ wbrew złożonemu oświadczeniu w ramach wniosku z dnia 8 listopada 2023 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego z dniem 28 listopada 2023 r., jak również wbrew deklarowanemu wcześniej zaprzestaniu prowadzenia tego gospodarstwa w dniu 29 września 2023 r., czy też w dniu 1 lipca 2019 r. kiedy to ubiegała się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem. W ocenie Kolegium, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa rolnego przez skarżącą a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką. Skarżąca nie wykazała w dostateczny sposób, że zakres opieki sprawowanej nad matką, uniemożliwia jej dalsze prowadzenie gospodarstwa, czy też w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. O istnieniu związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, przesądza w istocie to, jaki jest rzeczywisty zakres tej opieki, jakie są potrzeby danej osoby niepełnosprawnej, wynikające z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń. Z oceny podopiecznej wg skali Barthel wynika, że matka skarżącej potrzebuje pomocy w spożywaniu posiłków - 5 pkt, przy przemieszczaniu się potrzebuje większej pomocy - 5 pkt, jest niezależna utrzymaniu higieny osobistej - 5 pkt. częściowo potrzebuje pomocy przy korzystaniu z toalety - 5 pkt, jest zależna przy myciu i kąpieli całego ciała - 0 pkt, spaceruje z pomocą słowną lub fizyczną jednej osoby, powyżej 50 metrów - 10 pkt, potrzebuje pomocy przy wchodzeniu i schodzeniu ze schodów - 5 pkt, przy ubieraniu i rozbieraniu potrzebuje pomocy - 5 pkt, w zakresie kontrolowania stolca - zdarzenia przypadkowe - 5 pkt, w zakresie kontrolowania moczu - zdarzenia przypadkowe - 5 pkt. W ramach rodzinnego wywiadu środowiskowego pracownik socjalny odnotował, że wymaga pomocy przy utrzymaniu higieny osobistej, przy ubieraniu się, podawaniu i przygotowywaniu leków oraz posiłków, a także podczas wizyt lekarskich. Z ustaleń pracownika socjalnego wynika, że matka skarżącej nie jest osobą obłożnie chorą, leżącą, ale ma duże problemy z poruszaniem się. Porusza się przy pomocy balkonika lub z pomocą drugiej osoby. Wymaga pomocy przy utrzymaniu higieny osobistej, przy ubieraniu się, podawaniu i przygotowywaniu leków oraz posiłków, a także podczas wizyt lekarskich. Kolegium powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreśliło, że wykonywanie takich czynności jak: robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, regularne podawanie leków, pranie, sprzątanie, pomaganie w codziennej higienie, umawianie wizyt lekarskich, realizowanie recept, regulowanie opłat związanych z utrzymaniem domu, dbanie o właściwą temperaturę w pomieszczeniu oraz załatwianie wszelkich spraw urzędowych - należą do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie i nie muszą być wykonywane w sposób ciągły. Tego typu pomoc zasadniczo sprowadza się zatem do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego i nie ma znamion opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Stwierdzony przez pracownika socjalnego zakres opieki, potwierdzony oceną wg skali Barthel, sprowadza się do typowych czynności codziennych, które nie wymagają nieprzerwanej obecności osoby opiekuna. W tym miejscu szczególnie na uwagę zasługuje fakt prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa rolnego, a ściślej możliwość zaplanowania pracy, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad sobą niepełnosprawną. Dodatkowo organ odwoławczy zwrócił uwagę, że oprócz skarżącej w równym stopniu zobowiązanymi do alimentacji matki jest jeszcze pięcioro jej rodzeństwa, tj.; M. F. zam. w Niemczech (poobiera świadczenie chorobowe), D. M. zam. w M. (pobiera emeryturę), J. F. zam. w M. (pracuje zawodowo), E. B. zam. w gm. R. (pobiera rentę), B. B. zam. w W. (pracuje zawodowo). A także trzynaścioro dorosłych wnuków, którzy mieszkają oddzielnie, mają swoje rodziny i są czynni zawodowo. W tych okolicznościach Kolegium stwierdziło, że istotne jawi się zaangażowanie, wymienionych w przedmiotowym wypadku członków rodziny, w sprawowanie opieki, chociażby doraźnej polegającej np. na pomocy finansowej wobec skarżącej, co wydaje się w przedmiotowym wypadku realne do spełnienia. Nadto Kolegium doszło do przekonania, że kwestionowana decyzja odpowiada prawu, ponieważ skarżąca nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego a ponadto nie wykazała, aby zakres opieki jakiej wymaga matka wymuszał na nie taką rezygnację. Reasumując Kolegium wskazało, że z zebranego materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, aby opieka nad niepełnosprawną matką, sprawowana przez skarżącą, wykluczała podjęcie przez nią jakiejkolwiek aktywności zawodowej szczególnie, że nie zaprzestała ona prowadzenia gospodarstwa rolnego. Czynności skarżącej związane z opieką nad matką nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie pracy. W świetle zasad doświadczenia życiowego opieka nad niepełnosprawną jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem pracy, chociażby w niewielkim wymiarze czasu. Nadto możliwa jest również pomoc najbliższych członków rodziny w sprawowaniu opieki nad niepełnosprawną matką skarżącej. Przyjęty stan faktyczny sprawy uzasadnia zatem ocenę, że bezpośredni i ścisły związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem przez skarżącą aktywności zawodowej a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką nie istnieje w realiach rozpoznawanej sprawy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: a) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust 1 pkt 4 u.ś.r.: - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowy istnieje i przesądzające znaczenie ma pozostawanie bez zatrudnienia bez względu na to, czy oznacza ono rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też niepodejmowanie pracy, co doprowadziło do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia; - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, co nie wpływa na uprawnienie opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego; b) dokonanie błędnej wykładni przepisu art 17 ust. 1a u.ś.r., polegające na jego jedynie literalnym odczytaniu i zaniechaniu wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu a w konsekwencji przyjęciu, że przepis ten uniemożliwia ustalenie prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której osoba wymagająca opieki ma inne dzieci nielegitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednak z obiektywnych i niekwestionowanych względów dzieci te nie sprawują nad nią opieki. 2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art 8, art. 9, art. 77 par. 1, art 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad matką, oraz związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a pogorszającym się stanem zdrowia jej matki, determinującym konieczność stałego sprawowania opieki, co skutkuje brakiem ustalenia prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi, skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji, stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809, dalej: k.r.o.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Na wstępie Sąd wskazuje, iż podziela pogląd organu II instancji, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19, z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ze wskazanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w nim osobom, jeżeli spełnią one łącznie wskazane w nich przesłanki. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, skarżąca nie spełnia warunku sprawowania stałej opieki, oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organ prawidłowo ustalił, że z materiału tego w żaden sposób nie wynika, aby matka skarżącej wymagała stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, wykluczającej podjęcie przez opiekuna jakiegokolwiek zatrudnienia. Jak wynika z akt sprawy, matka skarżącej posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu do Orzekania o Niepełnosprawności w Dąbrowie Tarnowskiej z dnia 5 sierpnia 2019 r. zaliczającym ww. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe ze stwierdzeniem, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 5 sierpnia 2019 r. Z oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika, że nie podejmuje ona stałego zatrudnienia. Oświadczyła, że jest rolnikiem, jednak w dniu 29 września 2023 r. zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Z oceny podopiecznej wg skali Barthel wynika, że matka skarżącej potrzebuje pomocy w spożywaniu posiłków - 5 pkt, przy przemieszczaniu się potrzebuje większej pomocy - 5 pkt, jest niezależna utrzymaniu higieny osobistej - 5 pkt. częściowo potrzebuje pomocy przy korzystaniu z toalety - 5 pkt, jest zależna przy myciu i kąpieli całego ciała - 0 pkt, spaceruje z pomocą słowną lub fizyczną jednej osoby, powyżej 50 metrów - 10 pkt, potrzebuje pomocy przy wchodzeniu i schodzeniu ze schodów - 5 pkt, przy ubieraniu i rozbieraniu potrzebuje pomocy - 5 pkt, w zakresie kontrolowania stolca - zdarzenia przypadkowe - 5 pkt, w zakresie kontrolowania moczu - zdarzenia przypadkowe - 5 pkt. W ramach rodzinnego wywiadu środowiskowego pracownik socjalny odnotował, że wymaga pomocy przy utrzymaniu higieny osobistej, przy ubieraniu się, podawaniu i przygotowywaniu leków oraz posiłków, a także podczas wizyt lekarskich. Z ustaleń pracownika socjalnego wynika, że matka skarżącej nie jest osobą obłożnie chorą, leżącą, ale ma problemy z poruszaniem się. Porusza się przy pomocy balkonika lub z pomocą drugiej osoby. Wymaga pomocy przy utrzymaniu higieny osobistej, przy ubieraniu się, podawaniu i przygotowywaniu leków oraz posiłków, a także podczas wizyt lekarskich. W niniejszej sprawie matka skarżącej jest osobą stosunkowo samodzielną, nie jest osobą całkowicie zależną od opiekuna, potrzebuje częściowej pomocy ze strony opiekuna, a porusza się albo przy pomocy balkonika albo z pomocą drugiej osoby. Zdaniem Sądu, zakres opieki nie wymusza na skarżącej rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Podkreślić należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w żaden sposób nie wynika, iż matka skarżącej, nie jest w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącej. Czynności skarżącej związane z opieką nad matką, ograniczają się zaś do pomocy przy utrzymaniu higieny osobistej, przy ubieraniu się, podawaniu i przygotowywaniu leków oraz posiłków, a także podczas wizyt lekarskich. Nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opieką innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Sąd wskazuje, że systemowo, świadczenia pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r., przysługują tylko tym osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji". System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad matką a niepodejmowaniem przez nią pracy, nie istnieje związek przyczynowy. Dalej Sąd wskazuje, że stosownie do treści art. 17b ust.1 u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym (ust. 1). Dowodem zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego w świetle art. 17b ust. 2 u.ś.r. jest stosowne oświadczenie złożone przez rolnika pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Taka forma dowodzenia podstawowej przesłanki przyznania świadczenia została wprowadzona z uwagi na specyficzny charakter pracy rolnika. Z oczywistych względów, nie ma w tym przypadku innych dokumentów wskazujących na rezygnację z aktywności zawodowej, tak jak w przypadku osób rezygnujących zatrudnienia na podstawie stosunku pracy. Ułatwienie dowodowe nie oznacza jednak, że oświadczenie rolnika nie podlega weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie założenie byłoby sprzeczne z podstawowym obowiązkiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością (zasada prawdy obiektywnej – art. 7 k.p.a.). Nie przeczy temu również fakt, że oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej. Potencjalne sankcje karne, jakie mogą być zastosowane względem rolnika, który złożył niezgodne z prawdą oświadczenie, pozostają bez związku z obowiązkiem organu ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Z informacji uzyskanej z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 14 marca 2024 r. wynika, że skarżąca nadal figuruje w ewidencji producentów ARiMR. Organ wskazał także, że pomimo tego, że pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad ojcem w okresie od 1 lipca 2019 r. do 8 września 2023 r., w latach 2016-2022 skarżąca składała wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich i takie płatności otrzymywała z ARiMR. Sąd podziela stanowisko wyrażone np. w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. II SA/Łd 727/20, czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lutego 2022 r. sygn. III SA/Kr 1600/21 (opubl. w CBOSA), że za producenta rolnego uważa się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Za gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 333 z późn. zm.), o którym mowa w art. 3 pkt 6 u.ś.r., uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Stosownie zaś do art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, użyte w ustawie określenia "rolnik" oznaczają - rolnika w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Działalność rolnicza (art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013) oznacza: - produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; - utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub - prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy. Na rolniku spoczywa obowiązek przestrzegania praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (art. 9 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego). Jedynie dodatkowo Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie podziela poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż "nie bez znaczenia dla sprawy jest okoliczność, że (...) posiada oprócz skarżącej, jeszcze dwoje dorosłych dzieci, a zatem, występują inne osoby, które powinny (osobiście bądź finansowo) włączyć się do opieki nad niepełnosprawną matką, do czego są zobowiązane zgodnie z ustawą Kodeks rodzinny i opiekuńczy (...) skarżąca nie jest jedyną osobą, na której ciąży obowiązek opieki nad matką, na co słusznie wskazywano w niniejszej sprawie. Ponadto należy zaznaczyć, że w ramach systemu pomocy społecznej istnieją różne formy wsparcia osób w opiece nad ich bliskimi umożliwiające opiekunom zachowanie aktywności zawodowej, w tym pomoc w formie usług opiekuńczych" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2023 r., sygn. I OSK 2322/22, opubl. w CBOSA), "jak prawidłowo wskazał to Sąd pierwszej instancji, opieka sprawowana przez skarżącą może być wspomagana przez dwóch braci skarżącej, przy czym wsparcie to nie musi przybierać postaci świadczeń osobistych. Sprawowany wymiar opieki, w tym w związku z uwzględnieniem możliwości wsparcia ze strony rodzeństwa, nie charakteryzuje się zatem związkiem przyczynowo-skutkowym wymaganym do przyznania wnioskowanego świadczenia" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2024 r., sygn. I OSK 128/23, opubl. w CBOSA), "w okolicznościach niniejszej sprawy nie można pominąć również faktu, że w niedalekiej odległości od matki skarżącej ( w sąsiedniej miejscowości) mieszka jej druga córka, która - jak sama podała – sprawuje czasami opiekę nad matką. Okoliczność ta nie ma co prawda decydującego znaczenia przy ocenie istotnej w sprawie przesłanki związku przyczynowego, jednak nie pozostaje bez wpływu na tę ocenę, bowiem obrazuje możliwości rodziny związane z organizacją opieki nad niepełnosprawnym jej członkiem" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2024 r., sygn. I OSK 229/23, podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2024 r., sygn. I OSK 158/23, opubl. w CBOSA). W ocenie Sądu, proces wykładni w kontrolowanej sprawie winien być dwuetapowy. W pierwszej kolejności wobec braku zdefiniowania pojęcia obciążenie obowiązkiem alimentacyjnym w u.ś.r. należy posłużyć się metodą wykładni systemowej zewnętrznej. Następnie w ramach wykładni systemowej wewnętrznej należy ustalić znaczenie tego pojęcia przy uwzględnieniu wszystkich przepisów k.r.o. regulujących obowiązek alimentacyjny. Istotnym jest także, że w u.ś.r. brak jest odesłania do jednego przepisu k.r.o., co ewentualnie mogłoby skutkować uznaniem, że wolą ustawodawcy było zawężenie ustalenia znaczenia pojęcia obciążenia obowiązkiem alimentacyjnym do tego przepisu ustawy. W braku tego rodzaju odesłania, w ocenie Sądu zasadnym jest dokonywanie procesu wykładni w oparciu o wyżej przedstawione zasady. W sytuacji, gdy wykładnia przepisów k.r.o. prowadzi do wniosku, że dana osoba może być obciążona albo obowiązkiem alimentacyjnym w całości albo jedynie jego częścią, to nie jest zasadnym nadanie pojęciu obciążenia obowiązkiem alimentacyjnym innego znaczenia na potrzeby u.ś.r. Podkreślenia wymaga, że k.r.o. w zakresie zagadnień związanych z obciążeniem obowiązkiem alimentacyjnym, jest aktem prawnym o podstawowym znaczeniu, także dla materii regulowanej u.ś.r., w sytuacji, gdy w u.ś.r. nie uregulowano danej kwestii w sposób odmienny. U.ś.r. nie wprowadziła specyficznego pojęcia obciążenia obowiązkiem alimentacyjnym. Konsekwencją tego jest takie rozumienie tego pojęcia, jak wynika on z regulacji k.r.o. Powyższe względy przemawiają za tym, że właściwym jest zastosowanie wykładni systemowej wewnętrznej przepisów k.r.o. Dopiero zastosowanie tych metod wykładni umożliwia właściwe odczytanie znaczenia pojęcia obciążenia obowiązkiem alimentacyjnym. W ocenie Sądu w tym przypadku aktualne jest stwierdzenie, że "żaden przepis prawa nie jest oderwaną jednostką, lecz występuje w pewnym kontekście systemowym – jest częścią określonego aktu normatywnego, który z kolei jest częścią określonej gałęzi prawa przynależącej do systemu prawa polskiego. Wykładając więc dany przepis prawa, należy brać pod uwagę jego relacje do innych przepisów danego aktu normatywnego (wykładnia systemowa wewnętrzna) oraz do przepisów zawartych w innych ustawach (wykładnia systemowa zewnętrzna)" (M. Zirk-Sadowski w: System Prawa Administracyjnego Wykładnia w prawie administracyjnym, tom 4, 2 wyd., wyd. CH BECK, str. 227). Przepisy regulujące pomoc społeczną nie cechują się autonomią od innych gałęzi prawa (w tym wypadku prawa rodzinnego) jaką cechuje się prawo podatkowe. Zatem jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz osoby skarżącej jeszcze inne dzieci, z których część zamieszkuje w nieznacznej odległości od tej osoby, to realizując obowiązek alimentacyjny, w zakresie je obciążającym, mogą one wspomóc osobę skarżącą w opiece nad wymagającym opieki. Natomiast dzieci zamieszkujące w dalszej odległości, również realizując obowiązek alimentacyjny, w zakresie je obciążającym, powinny wspomóc tę osobę w inny sposób tj. finansując pomoc w opiece nad nią. Zgodnie bowiem z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Stosownie do treści art. 129 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, krewnych w tym samym stopniu, w tym wypadku dzieci, obowiązek alimentacyjny obciąża, co należy podkreślić, w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Tymczasem art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach nie przewiduje możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie obciążonej jedynie częścią obowiązku alimentacyjnego. Uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego jest osoba obciążona obowiązkiem alimentacyjnym, a nie jego częścią. Zgodnie natomiast z art. 135 § 1 k.r.o., zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Z kolei stosownie do § 2 tego przepisu, wykonanie obowiązku alimentacyjnego wobec osoby niepełnosprawnej, może, ale nie musi, polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych, polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania uprawnionego. Zgodnie zaś z art. 140 § 1 k.r.o., osoba, która dostarcza drugiemu środków utrzymania, będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w tej samej kolejności, byłoby dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, która powinna była te świadczenia spełnić. Okoliczności te mają co najmniej pośrednie znaczenie dla oceny czy zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.