III SA/Kr 1375/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Zięba Sędziowie WSA Michał Niedźwiedź WSA Bogusław Wolas (spr.) Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi F. K. przy uczestnictwie R. K., E. K., B. F. i Gminy B. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 8 sierpnia 2025 r. nr IG-II.7221.58.2025.KG w przedmiocie odmowy aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. Decyzją z dnia 8 sierpnia 2025 r Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymującą w mocy decyzję Starosty Suskiego z 11 czerwca 2025 r. orzekającą o odmowie aktualizacji w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu B., jednostka ewidencyjna Gmina B., w zakresie danych ewidencyjnych dotyczących przebiegu granic działek ewid. nr nr: [...], [...], [...] i [...] w związku z lokalizacją budynku o identyfikatorze [...]. W sprawie tej F. K. (dalej jako Skarżący lub Wnioskodawca) zwrócił się w dniu 04.03.2025 r. do Starosty Suskiego z wnioskiem, w którym stwierdził cyt. "przez środek mojego domu przebiega droga, czyli poprzez dom przebiega działka o nr [...] własność Gminy B. (...) proszę o korektę przebiegu działki nr [...]. Gdyż faktycznie przebiega ona w innym miejscu. (...) nie wymagam dodatkowych pomiarów geodezyjnych, jedynie wyrysować na mapie przebieg działki [...]". W odpowiedzi Starosta Suski pismem z 14 marca 2025 r. znak: [...] poinformował skarżącego, że (cyt.) Przebieg granic w zakresie działki ewidencyjny nr [...] pokrywa się z mapami sprzed modernizacji operatu ewidencji gruntów i budynków tj. od 1969 r. Wszelkie prawa przysługujące w stosunku do określonej działki należy udowodnić i dochodzić na drodze postępowania sądowego lub w inny sposób prawem przewidzianym. Kolejnym pismem z dnia 31.03.2025 r., F. K. ponownie zwrócił się do tut. Organu min. o "przebieg drogi w realu jest w całkiem innym miejscu - a nie pod domem. (...) przywrócenie stanu zgodnego z rzeczywistością". Ponadto, podniósł że " teren na którym stoi dom- obecnie i mocy prawa z automatu stanowi moją własność z uwagi na tzw. Zasiedzenie w dobrej wierze". Do pisma wnioskodawca przedłożył kopię pisma z WFOŚiGW w Krakowie oraz kopię pozwolenia na budowę z dnia 24.04.1939 r. Nr [...]. Starosta Suski pismem z 14 kwietnia 2025 r. znak: [...] wezwał wnioskodawcę do wskazania lub przedłożenia aktualnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dokumentacji, która będzie podstawą wnioskowanych zmian. W odpowiedzi na powyższe wezwanie F. K. 22 kwietnia 2025 r. przedłożył kopie dokumentów: decyzję Wójta Gminy B. nr [...] z 7 lutego 2025 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2025; umowę zawartą z Powiatem Suskim z 2 lipca 2010 r. dotyczącą unieszkodliwienia i transportu wyrobów zawierających azbest; zawiadomienie Sądu Rejonowego Wydział IV Ksiąg Wieczystych w Suchej Beskidzkiej nr [...] z 10 listopada 2004 r. o zmianie oznaczenia dotychczasowej działki pb. [...] na działkę ewidencyjną nr [...]; wypis z rejestru gruntów z 31 lipca 2000 r., pismo Starosty Suskiego znak [...] dotyczące unieszkodliwienia i transportu wyrobów zawierających azbest; pismo Starosty Suskiego z 7 października 2009 r. znak [...] dotyczące zgłoszenia robót budowlanych budynku mieszkalnego; zawiadomienie Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych w Suchej Beskidzkiej z 18 września 2000 r. nr [...]; zawiadomienie Starosty Suskiego z 28 sierpnia 2000 r. nr [...] o odłączeniu działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] pb z poz. 296 do poz. 486; wypis z kartoteki budynków z 6 lutego 2025 r. dla budynku nr ewidencyjny [...]; akt notarialny z 31 lipca 2000 r. Rep. A nr [...]. Organ ustalił, że aktualnie w rejestrze gruntów obrębu B., jednostka ewidencyjna B. figuruje działka nr [...] o powierzchni 0,0129 ha stanowiąca własność R. K. i F. K. oraz budynek mieszkalny o identyfikatorze [...], który usytuowany jest w przeważającej części na działce nr [...] oraz na działkach nr [...] i nr [...] stanowiących własność R. K. i F. K. oraz na działce nr [...] stanowiącej własność Gminy B. Działka nr [...] dodatkowo graniczy z działką nr [...] stanowiącą własność również R. K. i F. K. oraz działką nr [...] stanowiącą własność B. F. i nr [...] stanowiącą własność E. K. Ewidencja gruntów m.in. dla obrębu B. została założona w latach 60-tych ubiegłego wieku. Do 2012 r. mapa ewidencyjna prowadzona była w formie analogowej, a następnie dokonano kompleksowej modernizacji ewidencji gruntów i budynków/operat nr [...] przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 17 września 2012 r./. Wówczas dokonano pomiaru budynku o identyfikatorze [...]. W wyniku modernizacji z 2012 została zidentyfikowana kolizja ww. budynku z przebiegiem granic działek ewidencyjnych. Wykonawca wówczas pozyskał od zainteresowanych stron pisemne oświadczenie, że sytuacja jest im znana i jest przez nich akceptowana. Operat z modernizacji stał się obowiązujący, a dane z niego wynikające ujawnione w bazie danych ewidencji gruntów i budynków, co zostało ogłoszone 23 września 2013 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego (poz. 5608). Organ odwoławczy dokonał porównania aktualnie obowiązującej mapy ewidencyjnej prowadzonej w postaci numerycznej z analogową mapą ewidencyjną oraz mapą katastralną w skali 1:2880 i stwierdził, że obecny przebieg granic działki nr [...] jest z nimi tożsamy, a budynek o identyfikatorze [...] nie jest w całości usytuowany na tej działce. Rozpatrując Sprawę Organ II instancji podkreślił, że przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia Minstra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. 2024 poz. 219 ze zmianami - dalej: rozporządzenie egib) wyraźnie precyzują, kiedy i pod jakimi warunkami aktualizacja operatu jest możliwa, a brak wymaganej prawem dokumentacji musi prowadzić do odmowy wprowadzenia zmian w operacie. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków nie może być więc rozumiana jako automatyczne "prostowanie" wszelkich danych operatu na każde żądanie wnioskodawcy, zwłaszcza jeśli miałoby to skutkować rozstrzygnięciem sporu granicznego bądź własnościowego. W ramach postępowania ewidencyjnego organy ewidencyjne są uprawnione jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Techniczny charakter ewidencji powoduje, że osoba kwestionująca jej zapisy nie może doprowadzić do modyfikacji stanu prawnego nieruchomości poprzez wprowadzenie zmian w ewidencji, a dopiero zmiana tego stanu w innym przewidzianym przez prawo trybie powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w ewidencji gruntów i budynków. Właśnie z uwagi na techniczno-rejestracyjny charakter ewidencji niedopuszczalne jest odwrócenie przedmiotowej kolejności. Procedura aktualizacji ewidencji gruntów i budynków ma charakter sformalizowany w zakresie określenia dokumentów stanowiących podstawę zmienionego wpisu (por. wyrok WSA w Krakowie z 24 listopada 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 859/20). Dlatego też organ odwoławczy po przeanalizowaniu zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że brak jest podstaw do dokonania wnioskowanej zmiany przebiegu granic działki nr [...]. Nie stwierdzono błędu w operacie ewidencyjnym w zakresie przebiegu granicy ww. działki, gdyż jej przebieg jest zgodny z posiadaną dokumentacją geodezyjną, tym samym zrealizowany jest przepis § 30 rozporządzenia egib. Istota aktualizacji wyklucza dokonywanie - zarówno w zakresie przedmiotu jak i podmiotu - zmian ewidencyjnych, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych. Strony nie przedstawiły żadnej dokumentacji wskazującej na odmienny niż wynikający z danych ewidencyjnych przebieg działki nr [...], zatem brak jest podstaw do zaakceptowania stanowiska odwołującego, że dane ewidencyjne dotyczące granic przedmiotowych działek są błędne i wymagają sprostowania z urzędu. Niewątpliwie odmienny jest stan faktyczny posiadania (budynek usytuowany jest na działkach nr: [...], [...], [...] i [...]) co jednak nie daje podstaw organom ewidencyjnym do przedstawiania innego przebiegu granic działki nr [...] na aktualnej mapie ewidencyjnej niż ten wynikający z dokumentów źródłowych. Odnosząc się podnoszonego w odwołaniu kwestionowania podpisu na oświadczeniu z 2012 roku o zapoznaniu się z kolizją budynku z przebiegiem granic działek ewidencyjnych, wskazano że organy ewidencyjne nie są właściwe do rozstrzygania o autentyczności sporządzanych dokumentów i znajdujących się na nich podpisów i nie są uprawnione do orzekania co do sfałszowania dowodów. Odnosząc się do uznania za strony E. K. i B. F. wyjaśniono, że z uwagi na przedmiot postępowania jakim jest przebieg granic działki nr [...] w związku z lokalizacją budynku, organ pierwszej instancji słusznie uznał za strony postępowania również właścicieli działek sąsiednich nr [...] i nr [...] jako posiadających interes prawny w stosunku do wspólnej granicy z działką nr [...]. Odnosząc się do kwestii poruszanej przez wnioskodawcę w trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji, a mianowicie dotyczącej "instytucji zasiedzenia" wyjaśniono, że stwierdzenie nabycia prawa własności do nieruchomości przez zasiedzenie nie może być rozstrzygane przez organy administracyjne. Zasiedzenie prowadzi do zmian w prawie własności - w tym zakresie wyłączną właściwość posiada sąd powszechny, a nie organy administracyjne. Nawet wobec faktu, iż orzeczenie sądu w tej kwestii ma charakter deklaratoryjny, jedynie ono jest wiążące dla organów administracji publicznej i może stanowić podstawę do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Organ administracji publicznej nie może oceniać przesłanek zasiedzenia. W skardze zarzucono naruszenie interesu prawnego Skarżącego i materialnego gdyż organ administracji w swojej bezczynności doprowadził do podjęcia i wykonania żadnej czynności faktycznej ani prawnej a tym samym działając na moją szkodę utrzymał całą sprawę w bałaganie prawnym i rzeczywistym bez uporządkowania. W związku z tym wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do organu l instancji tj. starostwa powiatowego w Suchej Beskidzkiej ze stosownymi poleceniami w celu uporządkowania istniejącego bałaganu prawnego i faktycznego. W uzasadnieniu wskazano, że problem dotyczy tego, jakoby częściowo jego dom stał na działce gminnej, która to działka gminna stanowi drogę dojazdową do sąsiedniej działki (działek). Na mapach geoportalu zatem widoczny jest przebieg drogi przez środek domu w miejscu gdzie znajduje się sypialnia i kuchnia. Taki stan nie jest prawdą, jest fałszywy. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r, poz. 1267), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej - p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § l p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. Zgodnie z art. 145 § l pkt l p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Materialnoprawną podstawę kontrolowanych rozstrzygnięć w niniejszej sprawie stanowiły przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego, w brzmieniu obowiązującym na datę wydawania zaskarżonej decyzji. Aktualizacja operatu polega na wprowadzeniu udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Zgodnie z art. 24 ust. 2a Prawa geodezyjnego i kartograficznego informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na wniosek podmiotów o których mowa w tym przepisie: 1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji; 2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt l, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Jak stanowi art. 24 ust. 2b Prawa geodezyjnego i kartograficznego aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: przepisów prawa, wpisów w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, wpisów w innych rejestrach publicznych, h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b; 2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach. Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2c art. 24 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). W myśl § 30 rozporządzenia z dnia 27 lipca 2021 r. Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2024 r. poz. 219) przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania ewidencji, modernizacji albo bieżącej aktualizacji i wykazuje się na podstawie: 1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby: a) postępowania rozgraniczeniowego, b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów, c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości, d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, e) podziału nieruchomości, f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych; 2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic; 3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji. Z powyższych regulacji wynika, że istotnie obowiązkiem organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków jest utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Informacje zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji także w sytuacji wykrycia błędnych informacji (art. 24 ust. 2a pkt l lit. d Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Zastrzec jednakże od razu należy, że w ramach pojęcia aktualizacji można dokonywać prostowania jak i usuwania danych błędnych (choć z takimi w niniejszym postępowaniu nie mamy do czynienia). Może się to odbywać wyłącznie tylko w sytuacji, gdy uzasadnia to aktualny stan prawny lub gdy błędne wpisy w bazie danych ewidencyjnych mają charakter oczywistych - w świetle złożonych dokumentów - pomyłek. Z uwagi na czysto deklaratoryjny charakter urządzeń ewidencyjnych, niezgodność danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym oraz nieprawidłowość ujawnionych w ewidencji danych, musi być oczywista, a zatem bezsporna i niewymagająca prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Ewidencja gruntów i budynków nie ma zatem charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest tylko i wyłącznie odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie stanu prawnego nowego, choćby był on zgodny z żądaniem wnioskodawcy. Jak podniósł więc NSA w wyroku z dnia 25 marca 2021 r., sygn. akt l OSK 2545/20; LEK nr 3209342 "...zwrot "wykrycie błędnych informacji" w rozumieniu art. 24 ust. 2a pkt l lit. d pgk oznacza błąd oczywisty, tj. taki, który nie wymaga szczegółowego postępowania dowodowego. Tak też ujmuje to zagadnienie § 45 ust. l rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r. póz. 1034 z późn. zm.), wskazując w pkt l na aktualizację z powodu konieczności zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi (oczywistość), w pkt 2 z powodu ujawnienia nowych danych ewidencyjnych (brak ich w niniejszym przypadku) i w pkt 3 w celu wyeliminowania danych błędnych (oczywistych); wyrok NSA z 24 maja 2019 r. l OSK 1951/17, Lex 2700074." W związku z tym podkreślić należy, że ewidencja gruntów i budynków jest specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach nimi władających lub gospodarujących. Wpis w ewidencji ma zatem charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Techniczny charakter ewidencji powoduje, że to nie ewidencja kształtuje określony stan prawny, lecz dopiero zmiana tego stanu w innym przewidzianym przez prawo trybie znajduje swoje odzwierciedlenie w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja pełni zatem jedynie funkcje rejestrujące stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtują one nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzają stan prawny wynikający z dokumentów (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt l OSK 1718/13; wyrok NSA z dnia 26 listopada 2010 r., sygn. akt l OSK 157/10 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków nie mogą więc tworzyć stanu prawnego, lecz jedynie odzwierciadlają w prowadzonych ewidencjach stan prawny. W związku z tym rację mają orzekające organy, że brak było w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy przesłanek do dokonania aktualizacji danych operatu ewidencji gruntów i budynków w zakresie granicy spornej działki, jak tego domagał się skarżący. Zgromadzony materiał dowodowy (opisany wyżej) nie zawiera bowiem takiej dokumentacji geodezyjnej, na podstawie której Starosta mógłby dokonać aktualizacji powierzchni, numeracji czy też przebiegu granic spornej działki w zakresie żądanym przez skarżącego. Tym bardziej, że jak przyjmuje się w orzecznictwie (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydany w sprawie III SA/Kr 344/25 w dniu 28 października 2025 r.) organ ewidencyjny nie może "cofnąć się" do wybranych przez stronę wcześniejszych dokumentów, z pominięciem dokumentów nowszych uwidocznionych już w ewidencji. Istniejący wpis w ewidencji może być zmieniony, jeżeli stan późniejszy został potwierdzony kolejnymi dokumentami, z których wynika odmienne ustalenie stanu prawnego. Dokumenty określające poprzedni stan działek nie mogą stanowić podstawy do zarejestrowania tego stanu, jeżeli stan późniejszy został stwierdzony kolejnymi dokumentami wprowadzonymi do ewidencji -aktualizacja ewidencji gruntów i budynków nie może powodować skutków prawnych z mocą wsteczną. Dlatego też żądanie skarżącego wpisu do ewidencji gruntów nowego przebiegu granicy nieruchomości sprzed sporządzenia operatu modernizacyjnego, co zostało ogłoszone w dniu 23 września 2013 r Przy czym przebieg granicy wynikający z mapy ewidencyjnej prowadzonej w postaci numerycznej jest zgodni z wcześniejszą analogową mapą ewidencyjną oraz mapą katastralną. Należy także uznać, że organ słusznie przyjął, że nie jest właściwy do autentyczności podpisów składanych na przedkładanych mu dokumentach. Prawidłowo przyjęto także, że ustalenie kwestii zasiedzenia należy do właściwości sądów powszechnych. Z tych też względów orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów.