III SA/Kr 1378/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, bratem i siostrą. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi należąca do matki działka budowlana o powierzchni 0,06 ha. Nie posiadają zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 400 zł alimentów brata, 400 zł alimentów siostry i 91 zł zasiłku rodzinnego. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że prosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z uwagi na niskie dochody jego rodziny. Podniósł, że w listopadzie 2011 r. otrzymał dyplom ukończenia studiów i od tego czasu jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Wyjaśnił, że gospodarstwo domowe tworzy z matką, która także jest osobą bezrobotną bez praw do zasiłku oraz bratem będącym uczniem policealnej szkoły zawodowej i siostrą uczennicą I kl. gimnazjum. Rodzina korzysta z opieki społecznej, gdzie siostra ma finansowane w szkole obiady. Korzystają także z dofinansowania do mieszkania w kwocie 280,78 zł. Większą cześć dochodów rodziny pochłaniają wydatki związane z utrzymaniem mieszkania. Na czynsz przeznaczają ok. 40 zł, na wodę 178,39 zł w rozliczeniu 2 miesięcznym, na telefon 79,35 zł, na gaz 179,22 zł w rozliczeniu dwumiesięcznym, na prąd 121,68 zł. Dochodem rodziny są tylko alimenty na rodzeństwo w kwotach po 400 zł i 91 zł zasiłku rodzinnego. Do wniosku dołączył zaświadczenie o zarejestrowaniu skarżącego jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, kopię decyzji o przyznaniu z funduszu alimentacyjnego świadczeń na rodzeństwo, kopię decyzji o przyznaniu na siostrę zasiłku rodzinnego, oraz kopie rachunków za wodę, prąd, gaz i telefon. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6329" (vide: zarządzenie z dnia 17.11.2011 r.) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - jego wniosek należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa) a nadto złoży zapewnienie iż nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Oświadczenie takie stopniowane jest przekonaniem sądu i referendarza, że strona podnoszone przez siebie okoliczności "wykazała" czyli, że przedstawiła je w sposób przekonywujący. Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując rzetelnie na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość oraz źródło dochodów. Oświadczenie to poparte przedstawionymi kopiami dokumentów źródłowych jest wystarczające do oceny sytuacji życiowej skarżącego, która nie należy do łatwych. Rodzina skarżącego nie należy do zamożnych. Tak bowiem należy postrzegać rodzinę borykającą się z problemem bezrobocia, z dochodem o wiele niższym od przeciętnych wynagrodzeń w gospodarce, zmuszoną korzystać ze wsparcia oferowane przez pomoc społeczną. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy obecnym poziomie cen oraz usług środki jakimi rodzina skarżącego dysponuje po opłaceniu wykazanych stałych wydatków wystarczają na opędzenie podstawowych potrzeb życiowych. Okoliczność, że do matki skarżącego należy wykazany majątek w postaci działka budowlanej o powierzchni 0,06 ha nie zmienia tego spojrzenia. Chociaż bowiem posiadają one określoną wartość sprzedażną to jednak rozporządzenia tego rodzaju czynione celem zdobycia środków na pokrycie kosztów sądowych czy opłacenie pełnomocnika z wyboru godziłyby w podstawy egzystencji rodziny. Biorąc to wszystko pod uwagę udzielono więc skarżącemu zgodnie z wnioskiem pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekając jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 1 ppsa w związku z art. 245 §2 ppsa.