III SA/Kr 1379/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Maria Zawadzka Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M. B. i G. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] na podstawie art. 182 ust. 3, art. 193 ust. 1 pkt 2, ust. 2, art. 194 ust. 1, ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, uchwały nr [...] Rady Powiatu z dnia 28 marca 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej lub instytucjonalnej pieczy zastępczej, zarządzenia Starosty nr [...] z dnia 21 lutego 2014 r. w sprawie ustalenia średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówkach opiekuńczo – wychowawczych na terenie Powiatu w roku 2014, i § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz art. 104, art. 107 K.p.a. – ustalił M. i G. B. za pobyt ich dziecka S. B. w Placówce Opiekuńczo Wychowawczej "A" opłatę: 1/ od 13 marca 2014 r. do 30 kwietnia 2012 r. w kwocie 7 092,37 zł, płatna w terminie 14 dni. 2/ od 1 maja 2014 r. nie dłużej niż do 31 grudnia 2014 r. po 4 397, 27 zł za każdy miesiąc. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że zgodnie z art. 193 ust. 1, pkt 2, ust. 2, art. 194 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej. Decyzją z dnia [...] 2014 r. odmówiono M. i G. B. odstąpienia od ustalania opłat za pobyt syna w placówce opiekuńczo - wychowawczej. M. i G. B. są rodzicami S. B. urodzonego [...] 1998 r., który od dnia 13 marca 2013r. przebywa w placówce opiekuńczo – wychowawczej. M. i G. B. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką, D. B. M. B. jest zatrudniona na podstawie umowy zlecenia, otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 218,57 zł, natomiast G. B. pracuje na umowę na czas nieokreślony, a jego wynagrodzenie wynosi 1 153, 98 zł. Ponadto G. B. jest właścicielem gruntów rolnych o powierzchni 1.1050 ha przeliczeniowych, co daje dochód w wysokości 276,25 zł. D. B. (córka) nie pracuje, jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Organ podał, że w myśl art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty (...) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. W przedmiotowej sprawie taka okoliczność miała miejsce, gdyż w 10 lipca 2013 r. M. i G. B. sprzedali nieruchomość, działkę za łączną kwotę 300.000 zł. Zatem dochód miesięczny ze sprzedaży nieruchomości wynosi 25.000 zł. (300.000zł/12 miesięcy). Wobec powyższego dochód rodziny M. i G. B. wynosi łącznie 26.648,80 zł. Zgodnie z § 4 pkt 2 uchwały Nr [...] Rady Powiatu z dnia 28 marca 2012 r. odstąpienie może nastąpić, gdy dochód osób lub dochód na osobę w rodzinie, osób zobowiązanych do ponoszenia opłat nie przekracza 250% kryterium dochodowego określonego przepisami ustawy o pomocy społecznej. Kryterium dochodowe dla wskazanej rodziny wynosi 1.368,00 zł, a 250% kryterium dochodowego daje kwotę 3.420,00 zł. Zatem dochody rodziny M. i G. B. przekraczają 250% kryterium dochodowego o kwotę 23.228,80 złotych. W sprawie nie występują też inne przesłanki, które w jakikolwiek sposób mogłyby uzasadniać odstąpienie od ustalania opłat za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej. Średni miesięczny koszt utrzymania wychowanka w Placówce Opiekuńczo - Wychowawczej "A", wynosił 4.397,27 zł. Mając na uwadze powyższe ustalono opłatę dla M. i G. B. za pobyt ich dziecka S. B. w tej placówce za okres pobytu od 13.03.2014 r. do 31.12.2014r. w wysokości jak wyżej. Od tej decyzji odwołanie wniósł G. B., domagając się jej uchylenia. Podniósł, że dzięki sprzedaży działki mógł spłacić część długów. Poza tym część pieniędzy została przeznaczona na remont domu i poprawę warunków bytowych rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 27 czerwca 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż 10 lipca 2013 r. M. i G. B. sprzedali nieruchomość za łączną kwotę 300 000zł, zatem należało przyjąć, zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, że miesięczny dochód ze sprzedaży nieruchomości wynosił 25.000 zł. Łączny dochód rodziny wyniósł miesięcznie 26.648,80 zł i przekroczył kwotę 250% kryterium dochodowego umożliwiającą odstąpienie od ustalania przedmiotowej opłaty. Strona nie zakwestionowała ustaleń organu I instancji dotyczących sytuacji dochodowej rodziny. W odwołaniu podniesiono jedynie, że pieniądze, które uzyskano ze sprzedaży działki potrzebne są na przeprowadzenie remontu domu. Zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie. Ustawa nie przewiduje zwolnień z opłat za placówki, w których umieszczane są dzieci z uwagi na potrzebę wydatkowania uzyskanego dochodu na inny cel. W przedmiotowej sprawie organ I instancji przeprowadził prawidłowo postępowanie wyjaśniające i prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, dlatego też nie było podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...] 2014 r. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli M. B. i G. B., domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: - art. 194 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez niewłaściwe działanie organu w ramach uznania administracyjnego, pozwalającego umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej, stanowiące konsekwencję nienależytego rozpoznania okoliczności faktycznych dotyczących rodziny skarżących, mających istotny wpływ na ocenę ich sytuacji materialnej; - art. 77 § 1 K.p.a. poprzez wybiórczą analizę przedłożonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego, skutkującego zastosowaniem kryterium dochodowego wskazanego w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej bez względu na okoliczności stanu faktycznego oraz możliwości wynikające z przyznanego organom administracji publicznej uznania administracyjnego; - art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie przez organy administracji publicznej podjęcia niezbędnych starań w celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, prowadzące do podjęcia decyzji nieuwzględniającej realnej sytuacji rodzinnej i materialnej skarżących, a tym samym naruszającej ich uzasadniony i słuszny interes prawny. Autor skargi uzasadniając swoje stanowisko podniósł, że w zaskarżonej decyzji doszło do mechanicznego zastosowania przepisów, w zupełnym oderwaniu od okoliczności faktycznych sprawy. Organ nie wziął, bowiem pod uwagę faktu, że pieniądze ze sprzedaży nieruchomości przeznaczone zostały na spłatę zadłużeń. Sytuacja materialna rodziny skarżących należy do szczególnie ciężkich. Miesięczny dochód rodziny, pochodzący z bieżących wynagrodzeń to kwota 1 372, 55 zł. Stanowi ona sumę 218,57 zł pozyskiwanych przez M. B. na podstawie umowy zlecenia oraz 1 153, 98 zł otrzymywanych przez G. B. na podstawę umowy o pracę. W gospodarstwie domowym oprócz małoletniego syna skarżących – S. B., zamieszkuje również ich córka, D. B., obecnie bezrobotna. Należy zatem przyjąć, że we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkują razem cztery osoby. Dotychczasowe utrzymanie rodziny stanowi wynik regularnego pozyskiwania przez nich pieniędzy drogą umów pożyczki oraz kredytów. Skala zadłużenia rodziny nie powinna budzić wątpliwości, mając na uwadze dysproporcje faktycznego kosztu utrzymania a miesięcznego dochodu rodziny. Zamieszkują oni w 30-letnim domu, wymagającym niezwłocznych remontów, gdyż w obecnym stanie technicznym budynek nie jest przystosowany do tego, aby zamieszkiwał w nim ich syn. Podniesiono ponadto, że na pokrycie sumy zadłużenia przeznaczona została niemalże połowa pieniędzy uzyskanych w wyniku sprzedaży nieruchomości w lipcu 2013 r. Pozostała część pieniędzy jest niezbędna do doprowadzenia budynku do stanu pozwalającego na dalsze zamieszkiwanie w nim. Mając na względzie powyższe należy jednoznacznie stwierdzić, że okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy, obejmujące w szczególności ciężką sytuację materialną rodziny skarżących, jednoznacznie przemawiają za nieprawidłowością zaskarżonej decyzji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, zasługuje na uwzględnienie, ale nie z powodów w niej zawartych. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które miały bądź mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź też stanowią podstawę wznowienia postępowania. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) dalej zwanej p.p.s.a.. Jednocześnie zgodnie z art.134 p.p.s.a. sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji w aspekcie zarzutów podniesionych w skardze oraz wziętych pod rozwagę przez Sąd z urzędu, w zakreślonych powyżej ramach wykazała, iż decyzja narusza prawu. W ocenie Sądu, prawidłowo ustalony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i przyjęty za podstawę wydania decyzji stan faktyczny znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym zawartym w aktach administracyjnych, co pozwala ustalenia organu przyjąć, jako własne. Natomiast zdaniem Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze niedostatecznie wnikliwie zinterpretowało treść art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. W sprawie istotnie taka okoliczność miała miejsce, gdyż 10 lipca 2013r. M. i G. B. sprzedali nieruchomość za łączną kwotę 300.000zł. Zatem dochód miesięczny ze sprzedaży nieruchomości przez 12 kolejnych miesięcy należało powiększyć o 25.000zł. Organ interpretując przedmiotowy przepis powinien jednak zauważyć ze skarżący powyższy zwiększony dochód w rozumieniu tego przepisu posiadali w okresie lipiec 2013r do czerwca 2014, a więc przez 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony i to tylko w tym okresie, tak stanowi art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. Zatem po tym 12 miesięcznym okresie obliczając dochód rodziny tego zwiększonego dochodu się już nie uwzględnia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że dochód rodziny M. i G. B. od lipca 2014r. uległ istotnemu pomniejszeniu. Zdaniem sądu po tym okresie brak jest podstawy, aby doliczać do kolejnych miesięcy dwunastą część z kwoty sprzedaży nieruchomości. W tych okolicznościach sprawy skoro organy przyjęły za podstawę ustalenia M. i G. B. opłaty za pobyt ich dziecka S. B. w Placówce Opiekuńczo – Wychowawczej "A" dochód rodziny zwiększony z tytułu sprzedaży nieruchomości, to opłatę za pobyt dziecka w placówce powinny ustalić za każdy miesiąc ale wyłącznie do końca czerwca 2014r. a nie jak to uczyniły organy obu instancji do 31 grudnia 2014r. w wysokości 4.397,27zł miesięcznie. Odnośnie zarzutów skargi to należy zauważyć ze walor decyzji ostatecznej uzyskała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzja z dnia 27 czerwca 2014 r. nr [...] którą to decyzją kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty z [...] 2014 odmawiającą odstąpienia M. i G. B. od opłaty za pobyt dziecka S. B. w Placówce Opiekuńczo – Wychowawczej "A": Konsekwencją tego jest ustalenie opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo wychowawczej. Argumenty skarżącej w tych okolicznościach nie znajdują podstaw do ich uwzględnienia. Należy wskazać ze ustawodawca nie ustalił priorytetów w wydatkach z dochodów przekraczających ustawowe kryterium, które eliminowałoby konieczność wnoszenia opłat za dzieci w placówkach opiekuńczo wychowawczych lub przenosiłyby je do dalszej kolejności po zaspokojeniu wydatków na spłatę zadłużenia czy wydatków na remont domu, jak to podnosi skarżąca. Ustawodawca w ustawie o pomocy społecznej określił co jest dochodem i określił jakie przychody nie wlicza się do dochodu, a wśród odliczeń od dochodów nie ma odliczeń z tytułu kosztów remontu domu, mieszkania, spłaty długów. Zatem w niniejszej sprawie organy błędnie zinterpretowały art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej odnośnie okresu oddziaływania jednorazowego dochodu przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego rodziny. Organy wprawdzie prawidłowo wskazały, ze kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Jednak wydając decyzje ustalającą opłatę za pobyt S. B. w Placówce Opiekuńczo – Wychowawczej, okres powiększonego dochodu będącego podstawą określenia opłaty wydłużyły o 6 miesięcy. Nie zastosowały się, więc do treści tego przepisu, przyjmując dłuższy okres czasu zaliczania skarżącym zwiększonego jednorazowego dochodu przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego rodziny ponad jeden rok, co czyni decyzje obu instancji wadliwymi prawnie. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a w związku z art. 135 P.p.s.a Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku oparte zostało na podstawie art. 152 P.p.s.a. . O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji uwzględni poczynione uwagi i wyeliminuje wskazane uchybienia, a następnie podejmie stosowne rozstrzygnięcie w sprawie.