III SA/Kr 138/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Elżbieta Kremer (spr.) WSA Dorota Dąbek Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego skargę oddala Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2008r. znak [...] wydaną na podstawie art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 3 ust. 3, art. 4, 8, 14, 18 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 37, 104, 106 i 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r., Nr 115, poz. 728) i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) odmówił B. S. przyznania pomocy finansowej w postaci zasiłku stałego. Uzasadniając decyzję odwołał się do poczynionych ustaleń wskazujących, że B. S. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym do 31.07.2012 r. Niepełnosprawność została ustalona od 2004r. Nie posiada zabezpieczenia emerytalno – rentowego. Prowadzi gospodarstwo domowe z córką K., uczennicą liceum. Źródłem utrzymania rodziny były w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o zasiłek alimenty w wysokości 600 zł i opłaty mieszkaniowe pokrywane przez byłego męża mieszkającego oddzielnie, które w miesiącu lipcu 2008r. wyniosły 907,67 zł (czynsz – 615,09 zł, energia elektryczna 175,59 zł, gaz – 116,99 zł). Łączny dochód wyniósł zatem 1507,67 zł, a dochód na osobę w rodzinie 753,84 zł. Jest on wyższy niż kryterium ustawowe obowiązujące w przypadku ustalania prawa do zasiłku osoby w rodzinie, które to kryterium wynosi 351 zł i pomimo tego, że B. S. spełnia ogólne przesłanki przyznania świadczenia z pomocy społecznej w zakresie bycia osobą niepełnosprawną, to jednak przekroczenie progu ustawowego dochodu zadecydowało o odmowie przyznania świadczenia. W odwołaniu od powyższej decyzji B. S. podniosła, że w gruncie rzeczy nie posiada żadnych dochodów. Kwota alimentów – 600 zł, które organ wliczył w pulę dochodów jej rodziny jest przeznaczana zgodnie z celem alimentów tj. na potrzeby dziecka. Opłaty za mieszkanie uiszcza jej były mąż, gdyż jest jego jedynym właścicielem. Oddelegowany jest w chwili obecnej do pracy w Niemczech. Dodała, że ponosi wydatki na leki, kształtujące się w kwocie ok. 300 zł. Po rozpoznaniu w/w odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10.12.2008r. znak [...] wydaną na podstawie art. 6 pkt 14, art. 8 ust. 1 – 3, 37 ustawy o pomocy społecznej i 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał na definicję dochodu zawartą w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i wyjaśnił, że nie jest istotne źródło pochodzenia dochodu rodziny, co oznacza, że również za dochód należy uznać alimenty zasądzone na rzecz córki skarżącej oraz kwotę, którą przekazuje były mąż B. S. na opłacenie kosztów mieszkania. Dodał również, że decyzja w przedmiocie zasiłku stałego nie charakteryzuje się uznaniem, co powoduje, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ma możliwości wydania decyzji wbrew wyraźnym dyspozycjom określającym sposób obliczania wysokości zasiłku stałego. Decyzja organu odwoławczego stała się przedmiotem skargi B. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Powtarzając argumentację odwołania od decyzji I instancji, dodała, że przesyłane przez męża pieniądze - 900 zł nie trafiają bezpośrednio do jej rąk, ale na konto Spółdzielni. Pozostała kwota 600 zł ledwo starcza na życie rodziny, przy czym posiada zwiększone potrzeby finansowe w związku z koniecznością leczenia (problemy z tarczycą, kręgosłupem, krążeniem, nadciśnieniem). Ponadto mieszkanie wymaga generalnego remontu i również dodatkowych środków finansowych, którymi nie dysponuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.169) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany zarzutami skargi, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu. Skarga w przedmiotowej sprawie nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującym stanem prawnym. Ustawa o pomocy społecznej w art. 2 i 3 ustanawia ogólne cele i zadania pomocy społecznej, m.in. stanowiąc, że pomoc społeczna ma za zadanie wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Szczegółowe kryteria otrzymania świadczeń z pomocy społecznej wiążą się z konkretnym rodzajem świadczenia, w przypadku zasiłku stałego reguluje to art. 37 stanowiąc, że zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wynika z powyższego, że rozpatrując wniosek o przyznanie tego rodzaju świadczenia z pomocy społecznej prócz ustaleń w przedmiocie charakteru danej osoby tj. czy gospodaruje ona samotnie czy funkcjonuje jako osoba w rodzinie należy wziąć pod uwagę poziom uzyskiwanych przez nią miesięcznych dochodów. Ustawa o pomocy społecznej zakłada bowiem w ogólności, że pomoc społeczna należy się osobom o najniższym statusie materialnym. W niniejszej sprawie pozostaje poza sporem, że B. S. prowadząc gospodarstwo domowe wraz z córką powinna być zakwalifikowana z punktu widzenia w/w ustawy jako "osoba pozostająca w rodzinie", co ma znaczenie przy ustalaniu progu dochodowego decydującego o przyznaniu świadczenia. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy prawo do świadczeń z pomocy społecznej (z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91 – nie znajdujących zastosowania w niniejszej sprawie) w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł. - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Nie jest też sporne, że jako osoba legitymująca się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Pozostaje kwestia sporna, a mianowicie ustalenie jaki dochód na osobę w rodzinie przypada na skarżącą jako na osobę w rodzinie. Skarżąca wywodzi, że jest osobą pozostającą bez dochodu, nie posiadając zabezpieczenia emerytalnego czy rentowego. Z punktu widzenia ustawy o pomocy społecznej, nie jest jednak wymagane, jak zauważył słusznie organ odwoławczy, by dochód, którym dysponuje wnioskująca o świadczenie osoba pochodził ze źródła, które związane jest z wykonywaniem przykładowo przez nią osobiście pracy, czy z przyznanego na jej konkretnie rzecz świadczenia. Zgodnie z art. 8 ust. 3 w/w ustawy: za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia(6) oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ustawa akcentuje źródło pochodzenia przychodu w ten sposób, że nie jest ważny tytuł i źródło jego uzyskania. Z tego względu należy przyjąć, że alimenty, które skarżąca odbiera w imieniu córki od byłego męża i które, jak sama przyznaje w skardze, rozdysponowuje w rzeczywistości w całości na potrzeby nie tylko córki ale i swoje (twierdząc, że po uzyskaniu przez córkę pełnoletności ona sama będzie dysponować kwota alimentów, w ten sposób pozbawiając matkę jedynego źródła dochodu) wchodzą w pulę dochodów rodziny skarżącej. Faktem jest, że rodzina skarżącej faktycznie utrzymuje się wyłącznie z pieniędzy przekazywanych przez byłego męża. Również dzięki pieniądzom otrzymywanym od męża na pokrycie kosztów mieszkania. Okoliczność, że pieniądze te nie trafiają bezpośrednio do rąk skarżącej, ale na konto Spółdzielni nie zmienia faktu, że są dochodem pokrywającym potrzeby mieszkaniowe skarżącej i jej córki. Co do alimentów, gdyby przyjąć nawet argumentację skarżącej, że jest to dochód córki, to dla uzyskania świadczeń z ustawy o pomocy społecznej ustalając jak kształtuje się dochód w rodzinie należy brać pod uwagę dochód wszystkich członków rodziny, a więc również dochód córki z tytułu alimentów. Nadto zauważyć należy, że nawet gdyby z kwoty przekazanej przez byłego męża na pokrycie kosztów mieszkania wynoszącej 907 zł, w tym z tytułu czynszu 615,09 zł , a pozostała kwota to opłata za media uwzględnić, iż ½ czynszu zobowiązany jest regulować były mąż, albowiem jak wynika z wyroku rozwodowego, prawo korzystania z przedmiotowego lokalu zostało ustalone na rzecz obojga byłych małżonków, to i tak uzyskany dochód w rodzinie przekracza kwotę 351 zł na osobę, czyli przekracza ustawowy próg, który jest musi być bezwzględnie spełniony, aby można było uzyskać świadczenie w postaci zasiłku stałego. Podsumowując, istotne dla określenia rodzaju dochodu z punktu widzenia przyznania świadczenia z pomocy społecznej jest przeznaczenie dochodu tj. czy zaspokaja on podstawowe potrzeby wnioskujących o pomoc społeczną, bez względu na tytuł prawny jego pochodzenia i bez względu czy starający się o świadczenia z pomocy społecznej otrzymuje ten dochód w formie bezpośredniej, czy też poprzez uregulowanie ciążących na nim zobowiązań. W niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy a decyzja o odmowie przyznania B. S. przyznania prawa do zasiłku stałego jest zgodna z prawem, gdyż dochód w jej rodzinie liczony na członka rodziny wyniósł w miesiącu poprzedzającym wniosek o zasiłek kwotę 753,84 zł i przekroczył próg dochodu uprawniający d otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Z tego względu skarga B. S. została na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalona.