III SA/Kr 1382/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 24 października 2014r na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 maja 2014r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego p o s t a n a w i a ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. W dniu 5 września 2014r. skarżący M. S. złożył wniosek o ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję SKO z dnia 29 maja 2014r. wydaną w przedmiocie zasiłku stałego. Skarżący domaga się ustanowienia radcy prawnego z urzędu z uwagi na bardzo niski dochód, niemożność pokrycia kosztów ustanowienia pełnomocnika bez uszczerbku w koniecznym, codziennym utrzymaniu. Wskazuje, iż od wielu lat jest obłożnie chory z przewlekłymi - niektórymi już nieuleczalnymi chorobami. Jest osobą niepełnosprawną. Odnosząc się do wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu stwierdzono, co następuje. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Wnioskodawca jest osobą z orzeczonym stopniem niepełnosprawności. Źródłem utrzymania wnioskodawcy jest zasiłek stały z MOPSU w kwocie 259,09 zł. Skarżący wykazuje znaczne koszty utrzymania i leczenia oraz zadłużenie u osób prawnych i fizycznych opiewające na około 5000 zł. Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż posiada on mieszkanie spółdzielcze własnościowe o pow. 35 m2. Skarżący nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Instytucja przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów czy ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie skarżącemu radcy prawnego z urzędu. Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Orzekający rozpatrując wniosek bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno – bytową ubiegającego się o pomoc w takiej formie. W przedmiotowej sprawie skarżący posiadający niski dochód z tytułu zasiłku stałego z MOPS w kwocie 259 zł, bardzo liczne schorzenia powodujące niepełnosprawność, (skarżący jest obłożnie chory ) brak majątku, który nie służyłby do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, zadłużenia wobec osób fizycznych, fakt korzystania z pomocy społecznej - nie byłby zatem w stanie, zdaniem orzekającego, poczynić oszczędności w celu zgromadzenia stosownej kwoty środków finansowych dla ustanowienia dla siebie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Opłacenie zaś przez wnioskodawcę kosztów pełnomocnika z wyboru mogłoby nastąpić kosztem pozbawienia go środków pieniężnych, które z trudem wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art.161, 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).