III SA/Kr 1384/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Tadeusz Wołek po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ś. o przyznanie prawa pomocy przez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1. umorzyć postępowanie w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego adwokata Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 30 czerwca 2014 r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez K. Ś. na postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. nr [...], odmawiające wydania zaświadczenia o treści żądanej przez K. Ś. K. Ś. wniósł na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zawarł wniosek o przyznanie adwokata z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych. Dnia 17 września 2014 r. skarżący złożył formularz "PPF" wnosząc o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 7 listopada 2014 r. sygn. III SA/Kr 1384/14: w punkcie I. umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, w punkcie II. oddalił wniosek o ustanowienie adwokata. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu zakwestionował odmowę ustanowienia adwokata, podnosząc naruszenie "prawa do obrony", przepisów EKPCz i Konstytucji RP. W wykonaniu zarządzenia z dnia 10 lutego 2014 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez udokumentowanie wydatków związanych z utrzymaniem przez nadesłanie rachunków za media, przedłożenie zaświadczenie lub kopii decyzji MOPS o przyznaniu skarżącemu lub osobom pozostającym we wspólnym gospodarstwie domowym świadczeń z pomocy społecznej, wskazanie czy skarżący uzyskuje dochód z prac dorywczych. W zakreślonym terminie skarżący złożył pismo z dnia 23 lutego 2015 r., załączając do niego między innymi decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. o odmowie przyznania mu świadczenia w formie zasiłku celowego na grudzień 2014 r. na zapłacenie czynszu zaległego jak i bieżącego. Z decyzji tej wynika, że K. Ś. jest osobą samotnie gospodarującą, a źródłem jego dochodu są jedynie świadczenia z pomocy społecznej. Objęty jest pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej. Posiada zadłużenie z tytułu nieregulowanych opłat czynszowych. Opłata za bezumowne korzystanie z lokalu przy ul. C wynosi 550,04 zł (od 1 stycznia 2015 r. – 551,36 zł). Od sierpnia 2013 r. skarżący nie dokonał żadnej wpłaty za zajmowany lokal. Z wyciągu konta Zarządu Budynków Komunalnych wynika, że na dzień 31 grudnia 2013 r. skarżący posiadał zadłużenie czynszowe w kwocie 13 871,57 zł. Ponadto skarżący załączył wezwania do zapłaty z Tauronu za nieuregulowane należności za energię elektryczną, łącznie na kwotę 348,06 zł, a także fakturę z apteki na kwotę 80,9 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. tj.: z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stosownie do treści art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Z kolei zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 252 § 2 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Natomiast w myśl art. 257 tej ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniała w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Przepisy statuujące prawo pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi, zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja majątkowa jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie i przyznanie pomocy z budżetu państwa. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających za rozstrzygnięciem korzystnym dla strony. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Odnośnie wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych należy wskazać, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych strony skarżące działanie lub bezczynność organów w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Sprawa należy do katalogu spraw zwolnionych mocą ustawy z obowiązku uiszczania przez skarżących kosztów sądowych, zatem postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe, i na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 podlega umorzeniu. Odnośnie wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu, zdaniem Sądu, z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że skarżący nie posiada żadnych nieruchomości, dochodów, wartościowych ruchomości ani oszczędności. K. Ś., uzupełniając wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie Sądowi szeregu wymaganych dokumentów, wykazał w sposób dostateczny, że poniesienie przez niego kosztów pomocy prawnej w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika może odbyć się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego samego i dla jego zobowiązań. Z całokształtu materiału dowodowego wynika, że utrzymuje się on jedynie ze środków pomocy społecznej, które wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skala zobowiązań finansowych skarżącego w sposób znacznie odbiegający od uzyskiwanego dochodu powoduje, że znajduje się on w ciągłym zadłużeniu. Oświadczenia skarżącego o sytuacji bytowej i materialnej zostały poparte stosownymi pismami organów, które nie budzą wątpliwości, co do zawartych w nich stwierdzeń. Skarżący jest osobą ubogą, borykającą się głównie z problemem mieszkaniowym i koniecznością opłacenia zajmowanego lokalu. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a zatem sytuacja skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z tych względów Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 239 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.