III SA/Kr 1385/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Elżbieta Kremer (spr.) AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia 18 lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu różnicy opłat czynszowych uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Decyzją Nr [...] Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] 2002r. wydaną na podstawie § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 czerwca 2002r. w sprawie wysokości czynszu najmu lokali mieszkalnych Służby Więziennej, opłat dodatkowych oraz zasad zwrotu różnicy w opłatach czynszowych /Dz.U. Nr 99, poz.897/ przyznano A. K. zam. [...] ul. [...] zwrot różnicy w opłatach czynszowych począwszy od dniał [...] 2001 r.. W uzasadnieniu decyzji podano, że z przedłożonych dokumentów wynika, że A. K. opłaca czynsz w myśl art.7 ustawy z dnia 21 czerwca 2002r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego /Dz.U. Nr 71, poz.733/ w wysokości 3,85 m2. Tym samym przekroczona jest stawka bazowa określona w § 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia. Postanowieniem Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] 2003r. wznowiono postępowanie w sprawie ustalenia uprawnienia A.K. do zwrotu różnicy w opłatach czynszowych, przyznanych decyzją z dnia [...] 2002r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że koniecznym stało się podjęcie działań zmierzających do ustalenia statusu prawnego lokalu zajmowanego przez A. K. Decyzją Nr [...] Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] 2003r. uchylono decyzję Nr [...] z dnia [...] 2002r. przyznającą A.K. uprawnienie do zwrotu różnicy w opłatach czynszowych, odmówiono wypłaty A. K. świadczenia z tytułu zwrotu różnicy w opłatach czynszowych. W uzasadnieniu decyzji podano, że wobec powstałych istotnych wątpliwości co do statusu prawnego lokalu zajmowanego przez A. K., podjęto stosowne czynności zmierzające do ich wyjaśnienia. W ich wyniku ustalono, że cała nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] /dz.21 obr 119 jedn.ewid. [...] / stanowi współwłasność osób fizycznych, a usytuowany na niej budynek nie wchodzi w skład mieszkaniowego zasobu gminy lub innych jednostek samorządu terytorialnego. Nie stanowi on też własności Skarbu Państwa ani państwowych osób prawnych. W tym stanie faktycznym brak jest podstaw prawnych do zwrotu A. K. różnicy w opłatach czynszowych. Zważywszy na fakt, że przedmiotowy lokal zajmowany przez A.K. stanowił współwłasność osób fizycznych przez cały okres obowiązywania przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 czerwca 2002r., która to okoliczność nie była znana organowi I instancji w dniu wydania uchylonej decyzji Nr [...], uznać należy że wszystkie zrealizowane na jej podstawie wypłaty dokonane zostały bez podstawy prawnej. Odwołanie od decyzji złożył A. K. wskazując, że decyzja jest niesłuszna i niesprawiedliwa. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że przydział lokalu przy ul [...] wydał Wydział Kwaterunkowy Urzędu Miasta [...] w 1980r., nadal opłaca czynsz w stawce ustalanej przez wojewodę, umowę z nowym właścicielem będzie mógł dopiero zawrzeć po okresie wypowiedzenia warunków najmu, czyli po [...] 2005r., a także, że nadal obowiązują decyzje wydane przez Urząd Mieszkaniowy. Skarżący wskazał również na swoja trudną sytuację finansową. Decyzją Nr [...] z dnia 18 lipca 2003r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu prawnym i faktycznym decyzji wskazano: § 1 ust.1 w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 czerwca 2002r. w sprawie wysokości czynszu najmu lokali mieszkalnych służby więziennej, opłat dodatkowych oraz zasad zwrotu różnicy w opłatach czynszowych /Dz.U. Nr 99, póz.8977 w myśl których zwrot różnicy w opłatach czynszowych otrzymuje jedynie funkcjonariusz, emeryt, rencista Służby Więziennej zwany dalej "osobą uprawnioną" który zajmuje lokal mieszkalny wchodzący w skład mieszkaniowego zasobu gminy lub innych jednostek samorządu terytorialnego oraz stanowiący własność Skarbu Państwa lub państwowych osób prawnych, niebędący w administracji jednostki organizacyjnej Służby Więziennej, za który obowiązana jest opłacać czynsz. Skoro zatem A.K. zajmuje lokal stanowiący własność osób fizycznych, to w jego sytuacji wspomniany przepis nie ma zastosowania i uprawnienie do zwrotu różnicy w opłatach czynszowych nie przysługuje. Od powyższej decyzji skargę złożył A.K.. W uzasadnieniu skargi podał, ze decyzje te są niezgodne z art.92 ust.1. Konstytucji. Podniósł, że § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości narusza zasadę równości wyrażoną w art.32 Konstytucji. A także naruszona została zasada sprawiedliwości społecznej, różnicując najemców w sferze przysługujących im uprawnień nie traktując jednakowo osób uprawnionych do zwrotu różnicy w opłatach czynszowych. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, póz. 12707 sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, póz. 12697 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznając skargę powziął uzasadnioną wątpliwość czy będący podstawą prawną wydania decyzji § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 czerwca 2002r. został wydany zgodnie z zakresem delegacji ustawowej określonej w art.95 ust.2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej. W § 3 ust.1 rozporządzenia Minister Sprawiedliwości przyjął rozwiązanie zgodnie z którym, osoba uprawniona, zajmująca lokal mieszkalny wchodzący w skład mieszkaniowego zasobu gminy lub innych jednostek samorządu terytorialnego oraz stanowiący własność Skarbu Państwa lub państwowych osób prawnych, niebędący w administracji jednostki organizacyjnej Służby Więziennej, za który obowiązana jest opłacać czynsz otrzymuje zwrot różnicy w opłatach czynszowych. Uprawnienie do zwrotu różnicy w opłatach czynszowych zostało ograniczone do tych podmiotów uprawnionych, którzy są najemcami lokali mieszkalnych położonych we wskazanych zasobach mieszkaniowych. Natomiast osoby uprawnione, które zamieszkiwały w lokalach mieszkalnych nie należących do wskazanych wyżej zasobów zostały pozbawione prawa do zwrotu różnicy w opłatach czynszowych. Kryterium decydującym o nabyciu prawa do zwrotu różnicy w opłatach czynszowych nie jest zatem wysokość czynszu, który ponosi osoba uprawniona za zajmowany lokal, ale osoba właściciela lokalu. Analizując treść delegacji ustawowej zawartej w art.95 ust.2 ustawy można sformułować pogląd, że ustawodawca dopuszcza zróżnicowanie zasad zwrotu różnicy w opłatach czynszowych, ale kryterium w oparciu o które można by różnicować sytuacje prawną podmiotów uprawnionych powinno dotyczyć: wysokości czynszu najmu, części składowych czynszu najmu i okoliczności wpływających na jego wysokość. Natomiast Minister Sprawiedliwości dla ustalenia prawa do zwrotu różnicy w opłatach czynszowych wprowadził zatem kryterium niezwiązane z wysokością faktycznie uiszczanego czynszu przez osobę uprawnioną, natomiast powiązane jedynie z osobą właściciela zasobu mieszkaniowego w którego skład wchodzi lokal mieszkalny. Stąd też Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2005r. sygn.akt II SA/Kr 2022/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne; czy przepis § 3 ust. l Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 czerwca 2002r. w sprawie wysokości czynszu najmu lokali mieszkalnych Służby Więziennej, opłat dodatkowych oraz zasad zwrotu różnicy w opłatach czynszowych /Dz.U. Nr 99, poz.897/ zgodny jest z przepisem art.95 ust.2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej /Dz.U. Nr 61, poz.283 z późn.zm./. W związku z wystąpieniem z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 grudnia 2005r. sygn.akt II SA/Kr 2022/03 zawiesił postępowanie sądowe. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 31 sierpnia 2006r. sygn.akt P 6/06 orzekł; § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 czerwca 2002r. w sprawie wysokości czynszu najmu lokali mieszkalnych Służby Więziennej, opłat dodatkowych oraz zasad zwrotu różnicy w opłatach czynszowych /Dz.U. Nr 99, poz.897/ jest niezgodny z art.95 ust.2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej /Dz.U. z 2002r. Nr 207, póz. 1761 z późn.zm./. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego został opublikowany w Dzienniku Ustaw Nr 164, póz. 1165 z dnia 14 września 2006r. i z tym dniem § 3 ust.1 powołanego wyżej rozporządzenia stracił moc prawną. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2006r. sygn. akt II SA/Kr 2022/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie sądowe. Skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest zmiana stanu prawnego w zakresie regulacji dotyczącej prawa do zwrotu różnicy w opłatach czynszowych. Tym samym zwrot różnicy w opłatach czynszowych jest niezależny od kryterium statusu prawnego lokalu mieszkalnego zajmowanego przez osobę uprawnioną. Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny związany był treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 sierpnia 2006r. sygn.akt P 6/06 i działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit."b", w zw. z art.134, art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ uchylił zaskarżoną decyzję Nr [...] Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia 18 lipca 2003r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, albowiem powstały przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego. Z uwagi, że podstawą prawną wydania przedmiotowych decyzji był § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 czerwca 2002r.w sprawie wysokości czynszu najmu lokali mieszkalnych Służby Więziennej, opłat dodatkowych oraz zasad zwrotu różnicy w opłatach czynszowych, który na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 sierpnia 2006r. utracił moc prawną z dniem 14 września 2006r., zaistniała zatem przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art.145a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, można żądać wznowienia postępowania w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą na podstawie którego została wydana decyzja. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.