III SA/Kr 1387/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Dnia 6 maja 2014 r. Przewodniczący: po rozpoznaniu w dniu Sędzia WSA Barbara Pasternak na posiedzeniu niejawnym wniosku W. J. o zwolnienie od kosztów sądowych po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2014 r. 6 maja 2014 r. w sprawie ze skargi W. J. na decyzję w przedmiocie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 września 2013 r. nr [...] skierowania na badania lekarskie postanawia oddalić wniosek Skarżący W. J. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W urzędowym formularzu wniosku skarżący podał, że nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Ponadto wskazał, że mieszka z rodzicami, pozostaje na ich utrzymaniu oraz jest osobą bezrobotną i ma umiarkowany stopień niepełnosprawności. Skarżący podał również, że obecnie toczy się sprawa o rozwiązanie jego małżeństwa przez rozwód. Zarządzeniem z dnia 31 stycznia 2014 r. wezwano skarżącego o uzupełnienie braków złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez poczynienie w rubrykach 6, 8, 9, 10, 11 urzędowego formularza odpowiednich wypełnień lub skreśleń albo nadesłanie pisemnych wyjaśnień, które pozwolą zorientować się: * dlaczego skarżący nie wpisał do rubryki 6 formularza rodziców, skoro mieszka z nimi i pozostaje na ich utrzymaniu; * jakie nieruchomości, zasoby pieniężne, przedmioty wartościowe należą do rodziców skarżącego; * w jakiej wysokości i z jakiego tytułu rodzice skarżącego uzyskują dochody; * jak kształtuje się wysokość miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego na opłaty za prąd, gaz, dostawę wody, wywóz nieczystości, telefony, RTV, leki i przedłożenie na tę okoliczność kopii stosownych rachunków albo pokwitowań z ostatniego miesiąca albo za ostatni okres rozliczeniowy (pouczono też skarżącego, że jeśli występują problemy z terminowym regulowaniem tych należności, powinien przedłożyć kopie stosownych monitów, wezwań o zapłatę, nakazów, wyroków zasądzających); * przedstawienie kopii orzeczenia o niepełnosprawności, na które powołuje się skarżący. W odpowiedzi skarżący przedłożył kolejny formularz urzędowy z odpowiednimi skreśleniami, wyjaśniając jednocześnie, że nie wskazuje w nim rodziców, ponieważ, zdaniem skarżącego, tworzą oni samodzielne gospodarstwo domowe. Jednakże skarżący podtrzymał swoje twierdzenia, że pozostaje na utrzymaniu rodziców, korzysta z posiłków u nich i mieszka w ich domu. Skarżący dołączył kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, w którym nie zgodził się ze stanowiskiem referendarza odmawiającym zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem skarżącego został naruszony art. 246 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący podkreślił, że w złożonym wniosku wykazał dostatecznie, jaka jest jego sytuacja osobista i materialna, a podane informacje były wyczerpujące, nie wymagały uszczegółowienia i mogły stanowić podstawę do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z przepisem § 3, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć trzeba, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Dlatego strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Z art. 246 ppsa wynika, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący, ubiegając się o udzielenie prawa pomocy, winien był przekonać Sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Podkreślić trzeba też, że zgodnie z art. 260 ppsa wniesienie sprzeciwu skutkuje tym, że orzeczenie referendarza traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym Sąd dokonał ponownej oceny wniosku W. J. o zwolnienie od kosztów sądowych i przeanalizował informacje podane przez skarżącego w nadesłanych przez niego dokumentach. Z twierdzeń samego skarżącego wynika jednoznacznie, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami, ponieważ rodzice zapewniają skarżącemu mieszkanie i wyżywienie. Te okoliczności oznaczają właśnie, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami, a przeciwne twierdzenia skarżącego nie znajdują potwierdzenia w informacjach podawanych Sądowi przez niego samego. Dlatego też skarżący, ubiegając się o zwolnienie od kosztów sądowych, powinien podać również dochody i wydatki swoich rodziców jako osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Zauważyć należy, że w zarządzeniu z dnia 31 stycznia 2014 r. skarżącego wyraźnie pouczono, że podanie danych dotyczących dochodów i wydatków rodziców jest niezbędne dla przyznania skarżącemu wnioskowanego prawa pomocy. Skarżący żądanych informacji nie podał ani w odpowiedzi na wezwanie zawarte w zarządzeniu z dnia 31 stycznia 2014 r., ani też nie zawarł ich w sprzeciwie od orzeczenia referendarza. Skoro zatem skarżący był świadomy, że dla uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych niezbędne jest podanie informacji o dochodach i wydatkach rodziców pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym i pomimo tego nie podał tych danych, Sąd uznał, że skarżący, na którym spoczywał ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie wykazał, że w stosunku do niego zachodzą przesłanki do zwolnienia go od kosztów sądowych w całości ani w części. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 260, art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 ppsa.