III SA/Kr 1388/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Janusz Bociąga Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2013 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. L. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...] 2010 r. znak: [...] przyznał G. K. na dziecko w wieku 18-24 lat, D. K.: 1) zasiłek rodzinny w kwocie 98 zł miesięcznie na okres od 1 sierpnia 2011 r. do 31 października 2011 r.; 2) dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2011/2012 w kwocie 100 zł jednorazowo we wrześniu 2011 r. 3) dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła w kwocie 50 zł miesięcznie, na okres od 1 września 2011 r. do 31 października 2011 r. Ww. świadczenia zostały przyznane pod warunkiem dostarczenia do dnia 14 września 2011 r. zaświadczenia ze szkół o kontynuowaniu nauki przez D. K. w roku szkolnym 2011/2012. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wyniku wszczętego z urzędu postępowania decyzją z dnia [...] 2012 r. znak: [...] stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] 2010 r. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest możliwe przyznanie świadczeń rodzinnych warunkowo. G. K. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. SKO decyzją z dnia 10 lipca 2012 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 127 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem Kolegium w decyzji objętej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy słusznie zauważono, że decyzją Burmistrza Miasta przyznano stronie świadczenia rodzinne pod warunkiem dostarczenia określonego dokumentu, pomimo braku wyraźnego ustawowego nakazu wydania decyzji przewidującej warunkowe przyznanie świadczeń. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 23 ust. 3 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych do wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami należy dołączyć inne zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, w tym zaświadczenie o uczęszczaniu dziecka do szkoły lub szkoły wyższej. Kolegium podkreśliło jednak, że odnosi się to do ustalenia stanu faktycznego w dacie przyznawania świadczeń, nie zaś do okresu rozpoczęcia roku szkolnego we wrześniu roku następującego pod koniec okresu zasiłkowego. Zatem organ miał obowiązek przyznania wnioskowanych świadczeń bezwarunkowo, a następnie w trakcie roku zasiłkowego mógł zwrócić się do strony o przedstawienie żądanego zaświadczenia o kontynuowaniu nauki przez D. K. Dlatego, zdaniem Kolegium, decyzja organu I instancji była dotknięta wadą powodującą jej nieważność jako wydana z rażącym naruszeniem prawa, zaś jej treść pozostawała w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa. Kolegium podkreśliło, że obowiązek lub możliwość dodania do decyzji dodatkowych składników wynikać musi z przepisów odrębnych, a zastrzeżeń takich nie zawiera ustawa o świadczeniach rodzinnych na podstawie, której przyznano G. K. zasiłek rodzinny wraz z dodatkami. Skargę na decyzję SKO z dnia 10 lipca 2012 r. wniosła G. K. Skarżąca wyraziła niezadowolenie z działań Kolegium. Podniosła, że organ ten pominął treść jej pism (skargi do sądu z 31 stycznia 2012 r., pism do SKO z dnia 19 stycznia 2012 r. i 12 marca 2012 r., a także zaświadczenia syna D. z 16 stycznia 2012 r.). Skarżąca podkreśliła swój zły stan zdrowia i zarzuciła Kolegium, że swoimi działaniami naraża skarżącą na niepotrzebne koszty postępowania. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 2 maja 2013 r. umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowił dla skarżącej adwokata z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Jeżeli zaś sąd nie stwierdzi tego rodzaju naruszeń prawa, oddala skargę. Mając na uwadze powyższe zasady, Sąd uznał, że skarga G. K. nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Przesłanki przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego zostały uregulowane w rozdziale 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.). Organ pomocy społecznej rozpatrujący wniosek o przyznanie tych świadczeń jest zobowiązany do zbadania, czy w dacie orzekania w stosunku do wnioskodawcy zachodzą podstawy do przyznania mu stosownego świadczenia. Rozstrzygnięcie organu pomocy społecznej przybiera formę decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Ponadto art. 107 § 2 kpa stanowi, że przepisy szczególne mogą określać także inne składniki, które powinna zawierać decyzja. Z powołanych wyżej przepisów jednoznacznie wynika, że decyzja może zawierać dodatkowe warunki, od spełnienia których uzależnione jest dalsze trwanie decyzji wyłącznie wówczas, gdy przewidują to przepisy powszechnie obowiązującego prawa. W zaskarżonej decyzji trafnie wskazano, że zgodnie z art. 23 ust. 3 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych do wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami należy dołączyć inne zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, w tym zaświadczenie o uczęszczaniu dziecka do szkoły lub szkoły wyższej. Sąd podziela stanowisko SKO, że wymóg dołączenia odpowiedniego zaświadczenia odnosi się do ustalenia stanu faktycznego w dacie przyznawania świadczeń, a nie do okresu rozpoczęcia roku szkolnego we wrześniu roku następującego pod koniec okresu zasiłkowego. Dlatego też przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, nakazujące wnioskodawcy dołączenie stosownych zaświadczeń, nie mogą być rozumiane jako upoważnienie dla organów pomocy społecznej do wydawania decyzji zawierających warunek. Zasadnie zatem Kolegium uznało, że decyzja Burmistrza Miasta z dnia [...] 2010 r. była dotknięta wadą powodującą jej nieważność. Skoro bowiem przepisy szczególne, czyli ustawa o świadczeniach rodzinnych, nie przewidują umieszczenia warunku jako dodatkowego składnika w decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku, to decyzja Burmistrza, zawierająca taki warunek, została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Trafnie więc orzekło Kolegium, że treść tej decyzji pozostawała w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z przepisami prawa. To zaś uzasadniało stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zarzuty podniesione w skardze nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji SKO, ponieważ odnosiły się do kwestii niezwiązanych z rozstrzygnięciem w niej zawartym, czyli stwierdzeniem nieważności decyzji Burmistrza Miasta. Podkreślić trzeba, że ustalenie, iż zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, zobowiązuje organ do wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego. Wyjaśnić należy też, że stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia wydanego przez Burmistrza Miasta nie skutkuje dla skarżącej definitywną utratą przyznanych świadczeń, lecz zobowiązuje Burmistrza do wydania decyzji nieobciążonej wadą nieważności. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i orzekł jak w punkcie I sentencji na podstawie art. 151 ppsa. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu ustalono stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" oraz § 2 ust. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).