III SA/Kr 1399/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Szpitala Specjalistycznego w N. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Szpitala Specjalistycznego w N. S. na decyzję Zarządu Województwa z dnia 9 sierpnia 2012 r. Nr: [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania otrzymanego ze środków europejskich p o s t a n a w i a zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych Wraz ze skargą na decyzję Zarządu Województwa z dnia 9 sierpnia 2012 roku w przedmiocie zwrotu dofinansowania otrzymanego ze środków europejskich strona skarżąca złożyła wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, iż przedmiotem działalności podmiotu skarżącego jest udzielanie świadczeń zdrowotnych. Wysokość kapitału (funduszu) własnego według stanu na dzień 31 grudnia 2011 roku wyniosła 19.683.480,98 zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu na ostatni rok wyniosła 46.847.787,66 zł. Ostatni rok obrotowy strona zamknęła stratą 1.751.787,00 zł. Szpital dysponuje trzema rachunkami bankowymi w [...] Bank [...], których stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku przedstawiał się następująco: 1.608.439,47 zł, 422,73 zł i 10.801,29 zł. Strona oświadczyła, iż saldo w/w rachunków bankowych na dzień 31 sierpnia 2012 roku przeznaczone jest na wypłatę zobowiązań wobec pracowników z tytułu wynagrodzeń wraz z pochodnymi. W miesiącu wrześniu z tego tytułu Szpital poniósł koszty w kwocie 4.123.307,93 zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca podniosła, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych niniejszego postępowania ze względu na swoją trudną sytuację finansową. Uzyskiwane środki finansowe z kontraktów z Narodowym Funduszem Zdrowia nie wystarczają na zaspokojenie wszystkich kosztów. Obecnie strona skarżąca znajduje się w sytuacji, w której zmuszona jest – pod groźbą akcji strajkowej – zaspokoić żądania płacowe związków zawodowych wystosowane w ramach toczącego się w I półroczku sporu zbiorowego. Począwszy od miesiąca września bieżącego roku podmiot skarżący będzie wypłacać wszystkim pracownikom zwiększone wynagrodzenie i w obecnej chwili nie jest w stanie określić, czy będzie w stanie zgromadzić środki na ten cel. W zaistniałej sytuacji nie jest w stanie poczynić żadnych oszczędności na poczet ewentualnych kosztów sądowych, gdyż priorytetem jest pokrycie zobowiązań finansowych związanych z wynagrodzeniami pracowników. Do wniosku o prawo pomocy strona załączyła bilans oraz rachunek zysków i strat za okres od stycznia do grudnia 2011 roku oraz druk F-01 za okres I-VII 2012 r. Wnioskodawca podał, iż ze sprawozdania jednoznacznie wynika, iż okres sprawozdawczy zakończony został ujemnym wynikiem finansowym w kwocie 1.751.787 zł. Zresztą nawet gdyby powstały jakiekolwiek zyski, to ich kwota i tak musiałaby zostać przeznaczona na pokrycie strat z lat ubiegłych, które wynoszą kwotę 34.461.594,01 zł, co wynika ze sprawozdania finansowego. Konieczność pokrycia strat z lat ubiegłych bieżącym zyskiem wynika także z uchwał organu założycielskiego Szpitala. Strona skarżąca mając tak duże straty z lat ubiegłych zmuszona jest ewentualny zysk przeznaczyć na pokrycie ogromnych strat z lat poprzednich i nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. W tej sytuacji ewentualne poniesienie kosztów sądowych może sprawić, że Szpital za kolejne okresy osiągnie jeszcze wyższą stratę i zagrożona zostanie płynność finansowa i ciągłość udzielania świadczeń zdrowotnych. Ponadto Szpital ma zaciągnięte zobowiązania długoterminowe wynikające m. in. z umowy konwersji długu, która to umowa objęła niemal wszystkie wymagalne zobowiązania z tytułu dostaw i usług. Strona musi mieć zabezpieczone środki na comiesięczną spłatę zobowiązań wynikających z tej umowy, gdyż grożą jej konsekwencje wynikające z windykacji całej objętej restrukturyzacją należności. Umowa ta musiała zostać zawarta celem przesunięcia wymagalności płatności na okres dłuższy tj. 10 lat, bowiem MOW NFZ nie pokrył kosztów udzielania świadczeń przez stronę skarżącą za okres lat 2008-2011 na sumę ponad 10 mln zł, co jest przedmiotem toczących się odrębnie postępowań sądowych przed Sądem Okręgowym. Na dzień 31 lipca 2012 roku zobowiązania wnioskodawcy wynoszą 52 mln 601 tys. zł (długoterminowe 29.634 tys. zł i krótkoterminowe 22.967 tys. zł). Nie bez znaczenia jest również fakt, że na stronie skarżącej ciąży obowiązek poniesienia kosztów sądowych od czterech skarg złożonych do sądu, z których każda podlega opłacie. Odnosząc się do wezwanie Referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy strona przedłożyła podpisane przez Dyrektora Szpitala formularze "PPPr", a ponadto wyjaśniła, iż na podstawie okresu styczeń – lipiec 2012 średnie miesięczne przychody Szpitala ogółem wynoszą 7.710.531,30 zł, w tym 91% stanowią przychody z tytułu realizacji kontraktu z NFZ w średniej miesięcznej kwocie 7.052.819,29 zł, 9% stanowią przychody z tytułu świadczenia usług medycznych poza kontraktem z NFZ (diagnostyka) i pozamedycznych (wynajmy, dzierżawy, pranie) w średniej miesięcznej kwocie 657.712,01 zł. W tym samym okresie przeciętne koszty miesięczne wynoszą 7.750.679,95 zł, co wskazuje, iż przy wyżej wskazanym poziomie przychodów, przeciętnie co miesiąc Szpital wykazuje braki w pokryciu bieżących kosztów w wysokości 40.148,65 zł. Wykazane w formularzu rachunki bankowe dotyczą odpowiednio: pierwszy lokaty nocnej z rachunku podstawowego (na rachunek podstawowy wpływają kwoty z tytułu realizacji kontraktu z NFZ – z wyłączeniem kontraktu na świadczenia medyczne - oraz pozostałe przychody ze świadczenia usług medycznych – poza kontraktem z NFZ – i niemedycznych, drugi rachunku płacowego, zaś trzeci lokaty nocnej z rachunku dotyczącego przychodów z tytułu realizacji kontraktu z NFZ w zakresie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Szpital ma możliwość przenoszenia środków pomiędzy w/w rachunkami. W związku z powyższym przed 10-tym każdego miesiąca środki z powyższych rachunków są konsolidowane na rachunku płacowym, skąd Szpital płaci wynagrodzenia pracownikom 10 dnia każdego miesiąca. Według wskazanego stanu środków finansowych na w/w kontach bankowych na dzień 31 sierpnia 2012 roku ich suma wyniosła 1.619.663,49 zł, przy czym jak wykazano w miesiącu wrześniu 2012 roku Szpital poniósł koszty wynagrodzeń z pochodnymi w wysokości 4.123.307,93 zł. z tych względów Szpital nie posiada środków na ponoszenie opłat sądowych. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. przysługuje osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, która wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy i w związku z tym, zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek strony powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego podmiot skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w zainicjowanym postępowaniu. Przeprowadzona ocena sytuacji majątkowej uwzględniała okoliczność, że wnioskodawca jest podmiotem leczniczym niebędącym przedsiębiorcą, działającym jako samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej. Z załączonych dokumentów w postaci kopii rachunku zysków i strat oraz bilansu wynika, że sytuacja ekonomiczno – finansowa Szpitala nie jest łatwa. Rok obrotowy 2011 wnioskodawca zamknął stratą w wysokości 1.751.787 zł. Z kopii sprawozdania o przychodach, kosztach i wyniku finansowym, oraz działalności inwestycyjnej wynika, że za okres od początku roku do końca lipca 2012 roku Szpital poniósł stratę na działalności w wysokości 281 tys. zł. Na dzień 31 lipca 2012 roku wnioskodawca posiadał zobowiązania w łącznej kwocie ponad 52.601,30 tys. zł (zobowiązania długoterminowe w wysokości 29.634 tys. zł i zobowiązania krótkoterminowe w wysokości 22.967,30 tys. zł). Ponadto, jak podniesiono we wniosku, ze względu na podpisaną umowę konwersji długów Szpital musi mieć zabezpieczone środki na comiesięczną spłatę zobowiązań, które z tej umowy wynikają, gdyż w przeciwnym razie grożą mu konsekwencje wynikające z windykacji całej należności objętej restrukturyzacją. Jak wynika z załączonych dokumentów przeciętne miesięczne przychody Szpitala (na podstawie danych za okres styczeń – lipiec 2012 roku) wynoszą 7.710.531,30 zł, zaś koszty miesięczne wynoszą 7.750.679,95 zł, co oznacza, że przeciętnie Szpital wykazuje braki w pokryciu bieżących kosztów w wysokości 40.148,65 zł miesięcznie. Pomimo, że na rachunkach bankowych Szpitala na dzień 31 sierpnia 2012 roku zgromadzone zostały środki pieniężne w łącznej wysokości 1.619.663,49 zł, to jednak, zgodnie z oświadczeniem strony skarżącej, są one przeznaczone na wypłatę wynagrodzeń wraz z pochodnymi dla pracowników, a zatem są faktycznie rozdysponowane. W miesiącu wrześniu 2012 roku koszty Szpitala z tego tytułu wyniosły 4.123.307,93 zł i zostały wypłacone 10 września 2012 roku. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności uznano, iż podmiot skarżący wykazał, że nie ma wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).