III SA/Kr 1401/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skarg G. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 października 2013 r. nr [...] z dnia 4 października 2013 r. nr [...] z dnia 4 października 2013 r. nr [...] z dnia 4 października 2013 r. nr [...] z dnia 4 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się ustanowienia adwokata. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, brak osób z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek wskazał, że należy do niego piętro w starej kamienicy o powierzchni 100 m2, z którego czynsz zajął komornik na poczet długu alimentacyjnego. Swoje stałe miesięczne dochody oszacował na kwotę 604 zł zasiłku stałego z MOPS. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że jest osobą niepełnosprawną z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności i z tego tytułu otrzymał zasiłek stały w wysokości 604 zł. Podał, że na lekarstwa przeznacza miesięcznie ok. 50 zł, a na opłaty za hotel robotniczy gdzie mieszka od 600 zł do 620 zł miesięcznie. Twierdzi, że otrzymuje pomoc z Caritas, z Arcybractwa oraz z Urzędu do Spraw Kombatantów. Wyjaśnił, że jest właścicielem piętra w starej kamienicy w L z uwagi jednak na posiadane zadłużenie alimentacyjne w wysokości ok. 160 tyś. zł komornik zajął czynsz. Opisując zobowiązania i stałe wydatki powtórzył, że obciążają go zaległe alimenty w wysokości 160 tyś. zł, że koszt pobytu w hotelu robotniczym wynosi od 600 zł do 620 zł i że na lekarstwa wydaje miesięcznie około 50 zł. Zarządzeniem z dnia 14 czerwca 2016 r. wezwano Skarżącego w trybie art. 255 ppsa o: • przedłożenie dokumentacji obrazującej sytuację majątkową strony, w szczególności kopii decyzji o przyznaniu zasiłków, dokumentów dotyczących, zobowiązań alimentacyjnych, dowodów wpłaty za mieszkanie w hotelu robotniczym, • przedłożenie wyciągu z posiadanego konta bankowego obrazującego historię operacji za ostatnie 3 miesiące, • podanie czy istnieją poza wskazanymi we wniosku inne źródła dochodu a jeżeli tak to jakie środki z nich uzyskuje (w skali miesiąca)? • podanie jakiego rodzaju pomoc skarżący uzyskuje od innych podmiotów lub osób a jeśli jest to pomoc pieniężna to w jakiej wysokości? • podanie jakie są miesięczne koszty utrzymania skarżącego (żywność, odzież, środki czystości, inne stałe wydatki związane z utrzymaniem? W odpowiedzi skarżący w piśmie z dnia 11.07.2016 r. podał, że oprócz wykazanego zasiłku stałego w wysokości 604 zł z MOPS, Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wypłaca mu okresowo przez okres roku 400 zł miesięcznie zasiłku. Arcybractwo płaci za niego dwa razy w roku czynsz 500 zł/m a Caritas 500 zł/m czynsz jednorazowo. Z MOPS otrzymuje także zasiłek okresowy 20 zł/m oraz bezpłatne obiady, środki czystości, lekarstwa co kilka miesięcy. Oświadczył, że żywność dostaje nie tylko z MOPS i Caritasu ale również od znajomego, który mieszka na wsi. Wskazując na to wszystko podniósł, że MOPS dokładnie weryfikuje jego dochody co 6 miesięcy lub częściej ponieważ otrzymuje zasiłek stały i okresowy oraz zasiłki celowe. Do tych pisemnych oświadczeń skarżący dołączył kopię decyzji o przyznanym zasiłku stałym, zaświadczenie MOPS że pozostaje pod opieką i korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, trzy paragony które potwierdzają wysokość deklarowanych przez skarżącego miesięcznych wydatków za pobyt w hotelu robotniczym, pisma z dnia 26.02.2016 r. od komornika informujące o stanie zaległości alimentacyjnych potwierdzające wysokość deklarowanego zadłużenia z tego tytułu, pismo z 31.07.2004 r. o zajęciu wierzytelności z tytułu czynszu za lokal w L przy ul. Ł, decyzję Szefa Urzędu ds. Kombatantów i osób Represjonowanych potwierdzającą status skarżącego jako działacza opozycji antykomunistycznej, wyciąg z postanowienia Prezydenta RP z dnia 21.07.2015 r. o odznaczeniu skarżącego Krzyżem Wolności i Solidarności. W dniu 14.07.2016 r. wpłynęła zaś do tut. sądu nadana przez skarżącego przesyłka z wyciągami z jego rachunku bankowego za okres od 30.04.2016 r. do 30.06.2016 r., które potwierdzają deklarowaną przez skarżącego wysokość wpływów i bieżących wydatków związanych z utrzymaniem skarżącego. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym sprawę opatrzono symbolem "6320" opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa zakresu pomocy społecznej. Skoro zaś skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a) ppsa - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków – to rozpoznanie w tym zakresie wniosku jest zbędne a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 249a ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Zbędność rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Wezwany udzielił dodatkowych wyjaśnień oraz przedstawił żądane dokumenty źródłowe. Poparte tymi dokumentami źródłowymi wyjaśnienia skarżącego są zbieżne ze składanymi przezeń w sprawie o sygn. akt. III SA/Kr 1615/15. Tworzą w miarę spójny obraz sytuacji życiowej skarżącego i jego aktualnych możliwości płatniczych. Skarżący generalnie rzecz biorąc jest osobą niezamożną. Tak bowiem należy postrzegać osobę dla której podstawą utrzymania są przyznawane z pomocy społecznej zasiłki oraz wsparcie oferowane przez instytucje i organizacje dobroczynne, obciążoną znacznym długiem alimentacyjnym egzekwowanym przez komornika. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy obecnym poziomie cen oraz usług środki jakie skarżący ma do dyspozycji wystarczają przede wszystkim na opędzenie podstawowych potrzeb bytowych w niezbędnym zakresie. Mając więc na uwadze powyższe i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że skarżącego nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika. Przekracza to bowiem możliwości płatnicze strony. Okoliczność, że do skarżącego należy piętro w starej kamienicy o powierzchni 100 m2 nie zmienia tej optyki. Chociaż bowiem potencjalnie posiada ono pewną wartość sprzedażną lub podkładową ocenianą przez skarżącego na ok. 100 tyś. zł to jednak nie można tracić z pola widzenia, że wartość ta nie przekracza nawet wysokości wykazanego zadłużenia alimentacyjnego sięgającego 160 tyś. zł. Wskutek dokonanych przez komornika zajęć wierzytelności, skarżący nie czerpie zaś z tego tytułu żadnych pożytków. W takiej sytuacji konieczność wygospodarowania środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru jest więc problematyczne i uzasadnia twierdzenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania. Okoliczność, że gros wcześniejszych wniosków skarżącego było oddalanych nie stoi takiemu stwierdzeniu w poprzek. Sytuacja taka wynikała z tego, że m.in. w tej sprawie o sygn. III SA/Kr 1401/13 jak i sprawach o sygn. III SA/Kr 1014/13 i III SA/Kr 1017/13 Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniami z dnia 20.08.2014 r. sygn. akt I OZ 647/14 oraz z dnia 04.07.2014 r. sygn. akt I OZ 512/14 oraz I OZ 514/14 oddalił zażalenia skarżącego na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o odmowie ustanowienia adwokata wydane po sprzeciwach skarżącego od orzeczeń referendarza sądowego. W uzasadnieniu tych postanowień Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że Sąd I instancji słusznie uznał oświadczenia skarżącego zawarte we wniosku o prawo pomocy za niewiarygodne skoro deklarowane wydatki przekraczały zadeklarowane dochody a zaakcentowana przez skarżącego pomoc instytucji charytatywnej nie miała charakteru stałego. Powyższe uprawniało przy tym Sąd do wezwania strony o złożenie dodatkowych dowodów dokumentujących jej sytuację majątkową. Skoro zaś z treści przedłożonych przez skarżącego dokumentów dodatkowo wynikało, że skarżący ponosi wydatki wyższe niż, deklarowany przez niego dochód to brak rzetelności w tym zakresie musiał skutkować negatywnymi konsekwencjami w postaci odmowy przyznania prawa pomocy. Nie można również tracić z pola widzenia, że w kolejnych sprawach jakie skarżący inicjował przed tutejszym sądem skarżący przechodził do porządku nad sygnalizowanymi kwestiami, mimo, że po lekturze uzasadnień przywołanych postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zdawał sobie sprawę, jakie dane oraz jakie dokumenty źródłowe należało przedstawić. Skoro jednak obecnie skarżący przełamał ten impas i umożliwił wreszcie weryfikację składanych przezeń oświadczeń, to nic nie stoi na przeszkodzie przyznaniu skarżącemu wnioskowanej pomocy. Obecnie skarżący wykazał bowiem, że spełnia przesłanki materialne warunkujące przyznanie prawa pomocy. Pewne drobne nieścisłości dają się nadal zauważyć, wynikają one jednak ze specyficznego sposobu wyrażania przez skarżącego myśli i swoistej nieporadności życiowej. To oczywiście nie oznacza, żeby je pomijać. Jak we wszystkim należy jednak zachować odpowiednią relację proporcjonalności. Biorąc to wszystko pod uwagę udzielono więc skarżącemu zgodnie z wnioskiem pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekając jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.