III SA/Kr 1407/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ś. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego postanawia: ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka W dniu 23 września 2014 r. (data prezentaty Sądu) wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek skarżącego K. Ś. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z czworgiem dzieci, nie dysponuje żadnym majątkiem, a na jego dochód składa się zasiłek stały w kwocie 529 zł i zasiłek okresowy w kwocie 140-200 zł. Postanowieniem z dnia 2 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 1407/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie umorzył w pkt 1 postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, a w pkt 2 oddalił wniosek o ustanowienie adwokata. Uzasadniając umorzenie postępowania w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd wskazał, że wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy, gdyż skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Odnośnie natomiast odmowy ustanowienia dla skarżącego adwokata Sąd stwierdził, że z uwagi na przedmiot skargi, tj. uchybienie terminu do wniesienia środka odwoławczego, udział adwokata w sprawie jest niecelowy, a skarżący jest w stanie działać samodzielnie w tego rodzaju sprawie. Poza tym Sąd podniósł, że skarżący nadużywa prawa do sądu inicjując szereg postępowań sądowych nie w celu ochrony swoich praw, ale dla samego inicjowania tych postępowań. Po rozpoznaniu zażalenia K. Ś., Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt I OZ 435/15 uchylił pkt 2 postanowienia WSA w Krakowie i w tym zakresie przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Natomiast w pozostałym zakresie NSA zażalenie oddalił. W ocenie NSA, WSA w Krakowie słusznie uznał za bezzasadny wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Odnosząc się zaś do wniosku o przyznanie prawa pomocy z zakresie ustanowienia pełnomocnika Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że oparcie przez WSA w Krakowie swojego rozstrzygnięcia w w/w części jedynie na twierdzeniu o braku konieczności ustanowienia na rzecz skarżącego pełnomocnika z uwagi na mało skomplikowaną materię sprawy, czy też zarzucanie wnioskodawcy inicjowania wielu spraw, było nieprawidłowe albowiem nie odnajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Z uwagi na to, że postanowieniem z dnia 20 maja 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na pkt 1 postanowienia WSA w Krakowie z dnia 2 lutego 2015 r. o umorzeniu postępowania w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, przedmiotem niniejszych rozważań Sądu jest wyłącznie wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.), a w szczególności: "Art. 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. § 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego." "Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny." Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy. W ocenie Sądu, wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata jest zasadny. Sytuacja materialna i rodzinna skarżącego jest Sądowi znana z urzędu, gdyż skarżący wielokrotnie składał wnioski o przyznanie prawa pomocy w licznych swoich sprawach toczących się przed Sądem. W związku z powyższym nie było potrzeby wzywania skarżącego o nadesłanie dodatkowych dokumentów obrazujących jego sytuację materialną, gdyż spowodowałoby to tylko niepotrzebne przedłużenie postępowania. Należy zatem wskazać, że w sprawie III SA/Kr 1429/14 skarżący, odpowiadając na wezwanie Sądu o nadesłanie dodatkowych dokumentów, nadesłał pismo z dnia 23 lutego 2015 r., do którego dołączył kserokopie decyzji Prezydenta Miasta o odmowie przyznania mu świadczenia w formie zasiłku celowego na grudzień 2014 r. na zapłacenie czynszu zaległego i bieżącego, wezwania do zapłaty od spółki [...] Energia, jak również pismo informujące K. Ś. o uwzględnieniu jego prośby o rozłożenie zaległych płatności za energie elektryczną na raty, wyliczenie opat za bezumowne korzystanie z lokalu oraz zadłużenia z tego tytułu, fakturę za leki. Z dokumentów tych wynika, że źródłem dochodu wnioskodawcy są jedynie świadczenia z pomocy społecznej. Nie pobiera żadnych świadczeń rentowych. Objęty jest pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej. Posiada zadłużenie z tytułu nieregulowanych opłat czynszowych. Opłata za bezumowne korzystanie z lokalu przy ul. C wynosi 551,36 zł. Z wyciągu konta Zarządu Budynków Komunalnych wynika, że na dzień 31 grudnia 2014 r. skarżący posiadał zadłużenie czynszowe w kwocie 22.008,01 zł. Ponadto skarżący załączył wezwania do zapłaty z [...] Energia łącznie na kwoty 300,57 zł i 47,39 zł oraz fakturę za leki na kwotę 80,90 zł. W ocenie Sądu, z całokształtu materiału dowodowego wynika zatem, że poniesienie przez K. Ś. kosztów pomocy prawnej w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika może odbyć się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego samego i dla jego zobowiązań. Utrzymuje się on bowiem jedynie ze środków pomocy społecznej, które wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skala zobowiązań finansowych skarżącego w sposób znacznie odbiegający od uzyskiwanego dochodu powoduje, że znajduje się on w ciągłym zadłużeniu. Oświadczenia skarżącego o sytuacji bytowej i materialnej zawarte w formularzu PPF potwierdzają pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i Zarządu Budynków Komunalnych, które nie budzą wątpliwości, co do zawartych w nich stwierdzeń. Wynika z nich, że skarżący jest osobą ubogą, borykającą się głównie z problemem mieszkaniowym i koniecznością opłacenia zajmowanego lokalu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ustanowił dla skarżącego adwokata, o czym orzekł na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a i art. 260 p.p.s.a.