III SA/Kr 141/12
WyrokWSA w Krakowie2013-02-28
Skład orzekający: Barbara Pasternak, Krystyna Kutzner, Tadeusz Wołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek precyzyjnie określać identyfikacyjne cechy przedmiotu świadczenia rzeczowego (np. numer rejestracyjny, numer podwozia) w decyzji, zwłaszcza w sytuacji, gdy istnieje podejrzenie podwójnego zajęcia tego samego przedmiotu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Kluczowe było ustalenie, czy ten sam samochód ciężarowy marki IVECO został dwukrotnie zajęty na mocy różnych decyzji, co jest niedopuszczalne. Brak precyzyjnego określenia przedmiotu świadczenia w decyzji, choć zgodny z wzorem, w kontekście podejrzenia podwójnego zajęcia, wymagał pogłębionego postępowania wyjaśniającego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A Sp. z o.o. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy nakładającą obowiązek świadczeń rzeczowych w postaci oddania do używania samochodów ciężarowych na cele obrony. Skarżąca zarzuciła naruszenie zasady równomiernego obciążenia, brak weryfikacji celowości wniosków wojskowych, naruszenie prawa własności oraz brak precyzyjnego określenia zajętych ruchomości, a także podwójne zajęcie tego samego samochodu IVECO. Organy administracji utrzymywały, że nie mają kompetencji do weryfikacji wniosków wojskowych, a zasada równomierności nie ma zastosowania w tym przypadku. Sąd uchylił decyzję z powodu niewyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie podwójnego zajęcia pojazdu.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody oraz orzeczono, że uchylona decyzja nie może być wykonana. Zasądzono od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie NSA Krystyna Kutzner (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w B na decyzję Wojewody z dnia 28 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. orzeka, że uchylona decyzja nie może być wykonana, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej A Sp. z o.o. z siedzibą w B kwotę 557,00 zł (słownie: pięćset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wojewoda działając na podstawie:
- art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.2000. 98.107);
- art. 210 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2002.21.205) -
decyzją z dnia 28 listopada 2011 r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy nr [...] z dnia [...] 2011r w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony , na mocy której zobowiązano skarżącą "A" - Spółka z o.o. B , do wykonania świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb planowanych do wykorzystania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny polegających na oddaniu do używania następujących środków transportowych : 1/ samochód średniej ładowności IVECO [...] - 2 szt. , 2/ samochód średniej ładowności lVECO [...] - 1 szt. , oraz 3/ samochód małej ładowności FORD [...] - 1 szt. Powyższe przedmioty świadczenia należało oddać na rzecz Ośrodka Zapasowego na czas nieokreślony.
Przedmiotowe decyzje zostały wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny ustalony przez organy :
W dniu 09 września 2011 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień zwrócił się z wnioskiem do Wójta Gminy o przeznaczenie rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny polegających na oddaniu do używania wyżej wymienionych środków transportowych.
W związku z powyższym Wójt Gminy wszczął z urzędu postępowanie administracyjne zawiadamiając o tym skarżącą .
Z kolei skarżąca pismem z dnia 27 września 2011 r. poinformowała ww. organ , iż jest to kolejne postępowanie prowadzone w 2011 r. mające na celu nałożenie świadczenia rzeczowego i podniosła , że w dniu [...] 2011 r. została wydana decyzja , na mocy której organ przeznaczył do wykonania świadczeń rzeczowych "należący do A Sp. z o.o. samochód ciężarowy IVECO [...] oraz przyczepę transportową STOPEXIM ST 4 ". Skarżąca podniosła , że nie kwestionowała tej decyzji , jednak kolejna decyzja nakładająca obowiązek świadczeń rzeczowych narusza § 11 ust.2 rozporządzenia z dnia 03 sierpnia 2004r. Rady Ministrów w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz.U. 2004.181.1872) poprzez naruszenie warunku " równomiernego obciążenia obowiązkiem świadczeń". Duża liczba zajętych ruchomości , w ocenie skarżącej , zagraża prawidłowemu prowadzeniu działalności i funkcjonowaniu Spółki.
Wójt Gminy w uzasadnieniu ww. decyzji z dnia [...] 2011 r. podniósł , że skarżąca nie zakwestionowała faktu posiadania środków transportowych objętych tą decyzją i wyjaśnił, że Wójt nie ma wpływu na treść wniosków organów wojskowych w tym zakresie.
Zarzut naruszenia § 11 ust.2 ww. rozporządzenia Wójt Gminy uznał za nieuzasadniony , gdyż ust.3 tego przepisu wyklucza stosowanie zasady równomiernego obciążenia obowiązkiem świadczeń w przypadku przeznaczenia rzeczy ruchomych na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie m.in. art. 208 ust. 1 ww. ustawy poprzez brak rozważenia celowości i przydatności ilości nałożonych świadczeń rzeczowych oraz brak precyzyjnego określenia typu zajętych ruchomości . Ponadto za błędne skarżąca uznała stanowisko , że Wójt Gminy nie ma wpływu na treść wniosków Wojskowego Komendanta Uzupełnień.
Wojewoda utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji wyjaśnił , że zgodnie z art. 208 ust. 1 i 2 ww. ustawy , na urzędy i instytucje państwowe oraz przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegający na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony Państwa. Świadczenia rzeczowe mogą być wykonywane na rzecz Sił Zbrojnych, jednostki organizacyjnej obrony cywilnej oraz państwowych jednostek organizacyjnych wykonujących zadania dla potrzeb obrony Państwa, a także zwalczania klęsk żywiołowych, nadzwyczajnych zagrożeń środowiska i likwidacji ich skutków.
Ust.4 w. przepisu enumeratywnie określa ,co nie może być przedmiotem świadczeń rzeczowych.
W ocenie organu odwoławczego , zajęte zaskarżoną decyzją środki transportowe mogły być przedmiotem świadczeń rzeczowych i mogły być skutecznie przeznaczone na cele przygotowania obrony Państwa.
Ponadto organ odwoławczy powtórzył stanowisko Wójta Gminy, że ten organ nie posiada żadnego wpływu na treść wniosków, z którymi występują uprawnione do tego podmioty, ani nie jest kompetentny w kwestii oceniania celowości tych wniosków.
Odnosząc się z kolei do zarzutu braku precyzyjnego określenia typu środków transportowych, które mają być przedmiotem świadczeń , organ odwoławczy stwierdził , że żaden z obowiązujących w tej kwestii przepisów nie nakłada takiego obowiązku . W ww. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju mowa jest o oznaczeniu rodzaju rzeczy ruchomej, a nie o określeniu jej poprzez wskazanie numeru podwozia lub numeru rejestracyjnego. Organ podniósł, że dla wnioskodawcy istotne jest przede wszystkim zaspokojenie potrzeb i realizacja celu, do którego środek transportowy jest przeznaczany, a obowiązek dostarczenia - w tym przypadku samochodu- spoczywa na podmiocie zobowiązanym do wykonania świadczenia , przy czym bez znaczenia jest kwestia jego numerów rejestracyjnych , czy numeru nadwozia.
Odnośnie zarzutu naruszenia zasady równomiernego obciążenia obowiązkiem świadczeń poprzez prowadzenie kolejnych postępowań , organ odwoławczy wyjaśnił , że kolejne decyzje nakładające na skarżącą wykonanie obowiązku świadczeń rzeczowych na rzecz obrony były uchylone . l tak : decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 roku została uchylona dnia 09 sierpnia 2011 roku , natomiast decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 roku, została uchylona przez Wojewodę w dniu 11 lipca 2011 roku. Z kolei postępowanie w sprawie przeznaczenia na cele świadczeń kotła do podgrzewania asfaltu zostało umorzone przez Prezydenta Miasta decyzją z dnia [...] 2011 roku .
Organ odwoławczy stwierdził , że decyzja będąca przedmiotem niniejszego odwołania jest drugą decyzją, która dotyczy przeznaczenia na cele świadczeń rzeczy ruchomych będących w posiadaniu skarżącej , a ilość zajętych łącznie ruchomości wynosi sześć sztuk, dlatego - w ocenie organu - nie doszło do naruszenia zasady równomiernego obciążenia w sytuacji , gdy skarżący łącznie posiada 35 sztuk różnego rodzaju pojazdów.
W ocenie Wojewody, w niniejszej sprawie nie doszło również do naruszenia prawa własności, sprecyzowanego w art. 64 ust. 3 Konstytucji RP , gdyż konstytucyjna zasada hierarchiczności wartości chronionych przez prawo prowadzi do stwierdzenia, że prawo własności można ograniczyć tylko ze względu na ważną wartość mocniej chronioną, a taką wartością, jak stanowi art. 21 ust. 2 Konstytucji, jest interes publiczny ("cele publiczne").
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie , w której skarżąca zarzuciła naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji, a mianowicie:
- art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydawanie odmiennych decyzji przy istnieniu tożsamych stanów faktycznych i prawnych, a mianowicie wydania zaskarżonej decyzji odmiennie niż decyzja Wojewody z dnia [...] 2011 r. Nr [...], która to dotyczyła tych samych ruchomości stanowiących własność skarżącej,
- art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie wyrażającej się przede wszystkim w przyjęciu, że decyzje dotyczące zajęcia ruchomości skarżącej, które zostały uchylone, nie mają wpływu na określenie, czy zasada równomiernego obciążenia została rażąco naruszona,
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z § 8 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 03 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju poprzez uznanie, że organ l instancji nie ma wpływu na treść wniosku wojskowego komendanta uzupełnień, a tym samym nie jest on kompetentny w kwestii oceniania celowości zgłaszanych wniosków dotyczących świadczeń na rzecz obrony,
- art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 89 § 2 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie kwestii zajęcia zaskarżoną decyzją samochodu ciężarowego -IVECO [...] który to został uprzednio skutecznie zajęty na podstawie decyzji Wójta Gminy nr [...] z dnia [...] 2011 r.
Ponadto skarżąca zarzuciła także decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, mianowicie art. 208 ust. 1 ww. ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z § 10 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 03 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju oraz załącznika nr 2 do niniejszego rozporządzenia poprzez przyjęcie , że przepisy ww. ustawy nie obligują organu l instancji do precyzyjnego określenia typu (rodzaju) zajętych ruchomości oraz do wskazania cech niezbędnych do prawidłowej identyfikacji (nr podwozia, nadwozia, nr rejestracyjny).
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w wyniku dotychczas prowadzonych postępowań zostało zajętych 5 spośród 18 samochodów ciężarowych skarżącej , które to samochody są niezbędne do należytego prowadzenia działalności gospodarczej. Działalność ta jest prowadzona na terenie całej Polski , jak również poza jej granicami, dlatego zajęcie 5 samochodów ciężarowych utrudni, a nawet uniemożliwi zrealizowanie co najmniej 3 inwestycji , co z kolei narazi skarżącą na obowiązek zapłaty kar umownych , a także na utratę renomy firmy. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca załączyła do skargi listę środków trwałych obejmująca samochody oraz listę środków trwałych obejmującą pozostałe ruchomości.
Ponadto skarżąca powtórzyła dotychczasowe zarzuty odnośnie nie dokonania przez organy orzekające w sprawie oceny celowości i zasadności wniosków składanych przez wojskowego komendanta uzupełnień, pomimo iż zgodnie z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z § 8 ww. rozporządzenia Rady z dnia 03 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz w czasie pokoju - organ ma obowiązek w toku wydawania decyzji mieć na względzie interes jednostki i słuszny interes obywateli, rozpatrzyć cały dowodowy i dopiero na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego wydać rozstrzygnięcie.
Zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Ograniczenia korzystania z prawa własności są uwarunkowane interesem jednostki i słusznym interesem obywateli. Stanowisko organów w niniejszej sprawie , w ocenie skarżącej, rażąco narusza istotę prawa własności skarżącej.
Ponadto skarżąca zarzuciła , że zaskarżona decyzja jest niezgodna z wzorem decyzji o przeznaczeniu do wykonania świadczeń określonym w załączniku nr 2 do ww. rozporządzenia , zgodnie z którym organ administracji publicznej obowiązany jest wskazać w decyzji "nazwę i rodzaj przedmiotu świadczenia" . W przypadku ewentualnej egzekucji świadczenia, brak w decyzji określeń precyzujących pojazdy tj. wskazanie jego cech niezbędnych do prawidłowej identyfikacji (numer rejestracyjny, numer podwozia) może być przyczyną licznych utrudnień. Ponadto nieprecyzyjne (rodzajowe) określenie przedmiotu świadczenia może doprowadzić do wielokrotnego zajmowania tego przedmiotu, do czego doszło w przypadku skarżącej. Samochód IVECO [...] objęty decyzją zaskarżoną w niniejszym postępowaniu już wcześniej został zajęty decyzją Wójta Gminy nr [...] z dnia [...] 2011 r. Skarżąca od przedmiotowej decyzji nie odwołała się, a w związku z tym zajęcie ww. przedmiotu jest skuteczne. Skarżąca oświadczyła , że posiada tylko jeden samochód ciężarowy marki lVECO [...], który stanowi przedmiot zajęcia na mocy dwóch decyzji tego samego organu.
Jako dowód powyższych twierdzeń skarżąca wskazała na załączone do skargi listy środków trwałych, a dodatkowo załączyła decyzję Wójta Gminy nr [...].
Wskazując na powyższe, skarżąca zarzuciła , że ponowne zajęcie tego samego pojazdu jest nieskuteczne. Wojewoda nie dokonał należytej oceny materiału dowodowego oraz nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego, a przede wszystkim nie wyjaśnił należycie ww. kwestii, co doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i § 2k.p.a.
Odnośnie naruszenia zasady równomierności skarżąca zarzuciła, że wbrew stanowisku Wojewody, prowadzone wobec skarżącej postępowania mimo uchylenia wcześniejszych decyzji nakładających określone obowiązki wykonania świadczenia rzeczowego , zostały przekazane Wójtowi Gminy do dalszego prowadzenia . W sytuacji , gdy obowiązki wynikające z art. 208 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej nie mają charakteru obligatoryjnego, organ powinien precyzyjnie i obiektywnie sprecyzować , dlaczego przepis ten zastosowano wobec konkretnego podmiotu , tym bardziej , że nałożenie tych obowiązków stanowi wymierne ograniczenie własności.
Skarżąca zarzuciła , że organy orzekające w niniejszej sprawie nie dokonały prawidłowej analizy i oceny wszystkich okoliczności sprawy , co doprowadziło do wydania wadliwych rozstrzygnięć.
§ 11 ww. rozporządzeniu z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju stanowi , iż przy wydawaniu decyzji organ powinien mieć na względzie , w miarę możliwości, równomierne obciążenie obowiązkiem świadczeń wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na obszarze gminy.
Organy orzekające w niniejszej sprawie , w ocenie skarżącej , nie uwzględniły rodzaju i zakresu usług świadczonych przez skarżącą i ilość posiadanych przez nią ruchomości, błędnie uznając , iż nałożone zaskarżonymi decyzjami obowiązki nie są znaczne.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, że zaskarżona w niniejszym postępowaniu decyzja z dnia 28 listopada 2011 r. została wydana w chwili , gdy nie toczyło się wobec skarżącej żadne postępowanie administracyjne. W omawianym okresie została wydana tylko jedna decyzja dotycząca przeznaczenia na cele świadczeń będącego w posiadaniu skarżącej sprzętu .
Ponadto organ stwierdził, że z informacji dostarczonych przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień jednoznacznie wynika , ze skarżąca posiada ponad 30 sztuk różnego rodzaju pojazdów , dlatego w dacie orzekania nie została naruszona zasada równomierności. Zasada ta , zgodnie z § 11 ust.3 ww. rozporządzenia , nie dotyczy przeznaczenia rzeczy ruchomych na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych .
Wojewoda wyjaśnił, że czasokres wykorzystania przedmiotów świadczeń rzeczowych w czasie pokoju jest ograniczony , co wynika wprost z art. 209 ww. ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej , a stosownie do § 32 ww. rozporządzenia - posiadaczom udostępniającym przedmioty świadczeń, z chwilą zakończenia wykonywania tych świadczeń , wypłaca się określony ryczałt.
Organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko odnośnie braku kompetencji do weryfikowania zasadności i oceny wniosków zgłaszanych przez uprawnione podmioty.
Za nieuzasadniony organ uznał zarzut naruszenia prawa własności skarżącej z uwagi na treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji odwołującej się w tej kwestii do przepisów ustawowych oraz odpowiednich przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Treść decyzji co do określenia typu środków transportowych jest zgodna z wzorem decyzji określonej w załączniku nr 2 do ww. rozporządzenia , dlatego zarzut skargi w tym zakresie , w ocenie organu , jest także n nieuzasadniony.
Na rozprawie w dniu 27 września 20121 r. skarżąca powtórzyła zarzut dotyczący powtórnego zajęcia tego samego samochodu marki lVECO [...] na podstawie dwóch Wójta Gminy , a to z dnia [...] 2011 r. nr [...] oraz z dnia [...] 2011r. nr [...].
Jak wynika z informacji Wojewody zawartej w piśmie z dnia 10 października 2012r. , ww. decyzja Wójta Gminy z dnia [...] 2011 r. nr [...] jest decyzją ostateczną.
Pismem procesowym z dnia 14 stycznia 2013r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z załączonych do tego pisma dokumentów na okoliczność faktu posiadania przez skarżącą wyłącznie jednego pojazdu marki IVECO [...] w chwili wydawania decyzji z dnia [...] 2011 r. oraz decyzji z dnia [...] 2011 r.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła , że w sprawozdaniu dla Wojskowego Komendanta Uzupełnień o pojazdach i maszynach za rok 2010 według stanu na dzień 31 grudnia 2010r. zgłoszony był tylko jeden pojazd marki IVECO [...].
W toku postępowania sądowego skarżąca przedłożyła listę środków trwałych z dnia 30 sierpnia 2011 r. oraz listę środków trwałych z dnia 03 października 2011 r. , wyjaśniając , że w listach tych nie był ujęty samochód marki IVECO [...], gdyż wówczas był przedmiotem leasingu , a obecnie - po zakupie - stał się własnością skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje :
Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 2012.270). Sady administracyjne dokonują kontroli zaskarżonej decyzji oceniając, czy decyzja nie narusza prawa obowiązującego w dacie jej wydania oraz w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przed organami administracji publicznej . Dowód uzupełniający może być przeprowadzony przed tymi sądami tylko z dokumentu , jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Przeprowadzanie jakichkolwiek innych dowodów , poza dowodami z dokumentów , jest niedopuszczalne. Celem postępowania dowodowego przed ww. sądami nie jest ustalenie stanu faktycznego sprawy , lecz ocena , czy właściwe w sprawie organy ustaliły stan faktyczny sprawy zgodnie z obowiązującymi regułami oraz czy dokonały właściwej jego oceny .
W rozpatrywanej sprawie przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała , iż narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie w całości.
Materialną podstawę prawną zaskarżonych rozstrzygnięć stanowi ww. ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. W rozdziale 2 tej ustawy uregulowane zostały świadczenia rzeczowe w czasie pokoju. Świadczeniami rzeczowymi w rozumieniu ustawy są świadczenia polegające na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony Państwa .
Zgodnie z art. 208 ust.1 tej ustawy , na urzędy i instytucje państwowe oraz przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne , a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych .
Z kolei w art. 208 ust. 4 tej ustawy zawiera wyłączenia przedmiotowe świadczeń rzeczowych , wśród których nie zostały wymienione środki transportowe , w tym pojazdy samochodowe.
W niniejszej sprawie skarżąca nie kwestionuje uprawnień organów do nakładania obowiązku świadczeń rzeczowych , ani nie kwestionuje faktu , że obowiązkiem tym mogą być objęte samochody ciężarowe.
Skarżąca zarzuciła natomiast organom orzekającym naruszenie zasady równomierności, braku weryfikacji wniosku Wojskowego Komendanta Uzupełnień w zakresie jego zasadności i celowości przez orzekające w sprawie organy , naruszenie jej prawa własności poprzez ograniczenie dysponowania rzeczami ruchomymi objętymi świadczeniami rzeczowymi , a także braku precyzyjnego określenia w decyzji zajętych ruchomości umożliwiających ich identyfikację oraz zajęcie dwukrotnie tego samego samochodu ciężarowego .
Odnosząc się do powyższych zarzutów , Sąd - co do zasady - podzielił stanowisko organów.
Wykonywanie świadczeń rzeczowych odbywa się na rzecz Sił Zbrojnych, jednostek stanowiących bazy formowania specjalnie tworzonych jednostek zmilitaryzowanych, jednostek organizacyjnych obrony cywilnej oraz jednostek organizacyjnych wykonujących zadania na potrzeby obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków. Wymienione podmioty uprawnione są do wyrażania swoich potrzeb w sposób zabezpieczający realizację celów nałożonych na nie przepisami ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskodawca jako podmiot obciążony koniecznością odpowiedniego zabezpieczenia i przygotowania na cele obrony Państwa jest najlepiej zorientowany , co jest istotne i w jakim zakresie do realizacji swoich obowiązków. Organ , do którego wpływa taki wniosek nie jest uprawniony do weryfikacji pod kątem jego celowości i zasadności.
Sąd podzielił stanowisko Wojewody, że w rozpatrywanej sprawie Wójt Gminy nie posiadał kompetencji do oceny wniosku Wojskowego Komendanta Uzupełnień w powyższym zakresie , natomiast zobligowany był do zbadania możliwości jego realizacji przez skarżącego. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy potwierdza stanowisko organów , że skarżąca posiadała ponad 30 sztuk różnego rodzaju pojazdów , a zatem decyzja skierowana do skarżącej nakładająca obowiązek świadczeń rzeczowych w postaci samochodów ciężarowych w ilości łącznie 6 sztuk ,co do zasady , była możliwa do zrealizowania przez skarżącą i w ocenie Sądu , ustalenia w tym zakresie organów nie były dowolne .
Co do zarzutu naruszenia przez organy zasady równomierności należy stwierdzić, że zasada ta nie mogła być naruszona , gdyż przepis § 11 ust.2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 03 sierpnia 2004r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju , wyrażający tę zasadę nie dotyczy przeznaczenia rzeczy ruchomych na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych. Niezależnie od powyższego należy mieć na uwadze , że w dacie wydania zaskarżonej decyzji pozostawała w obrocie prawnym tylko decyzja Wójta Gminy z dnia [...] 2011 r. nr [...] i nie toczyły się inne postępowania administracyjne.
Dla oceny możliwości wykonania nałożonych na skarżącą obowiązków na cele przygotowania obrony Państwa należy mieć na uwadze , że w art.209 ww. ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej został określony czasokres wykorzystywania przedmiotów świadczeń rzeczowych w czasie pokoju , a nadto w § 32 ww. rozporządzenia Rady Ministrów zagwarantowano świadczeniodawcom stosowny ryczałt wypłacany z chwilą zakończenia wykonywania świadczenia.
Nałożenie przez organ administracyjny obowiązku na adresata decyzji zawsze stanowi określoną uciążliwość i dolegliwość , jednak powyższe okoliczności tj. ograniczony czas wykorzystania środków oraz ryczał, łagodzą skutki takiej decyzji , w przypadku gdyby doszło do konieczności jej wykonania .
Za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia konstytucyjnej ochrony prawa własności i w tym zakresie Sąd w całości podzielił stanowisko Wojewody.
Pozostaje jeszcze do rozstrzygnięcia kwestia formy rozstrzygnięcia w zakresie określenia świadczeń rzeczowych.
O uprawnieniach i obowiązkach strony w postępowaniu o przeznaczeniu rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych , w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny organ rozstrzyga w formie decyzji , której wzór określa załącznik nr 2 do ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 03 sierpnia 2004r. Zgodnie z tym wzorem w decyzji należy określić nazwę i rodzaj przedmiotu świadczenia oraz liczbę sztuk . Ustawodawca nie wymaga , aby organ opisał przedmiot świadczenia poprzez wskazanie jego cech identyfikacyjnych np. w przypadku samochodów poprzez podanie numeru podwozia, czy numeru rejestracyjnego. Poprawność tego stanowiska potwierdza informacja dla świadczeniodawcy zawarta w ww. załączniku nr 2 w pkt.6 , która stanowi , że do udostępnienia - dostarczenia - oddania do użytkowania należy przedstawić przedmiot świadczeń o najlepszym stanie technicznym , a w odniesieniu do środków transportowych ( maszyn ) zapewnić pełne wyposażenie ( ukompletowanie fabryczne ) oraz pełny zbiornik (zbiorniki) paliwa.
Z punktu widzenia celu realizacji wniosku pochodzącego od uprawnionego podmiotu nie jest istotny konkretny pojazd oznaczony co do tożsamości , lecz rodzaj pojazdu umożliwiający realizacje zadań ustawowych przez wnioskodawcę.
W związku z powyższym Sąd - co do zasady - również w powyższej kwestii uznał stanowisko organu za zgodne z prawem.
W rozpatrywanej sprawie kolejny zarzut skarżącej dotyczył kwestii ustalenia , czy przedmiotem decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2011 r. nr [...] był już wcześniej zajęty ten sam samochód ciężarowy tj. marki IVECO [...], na mocy decyzji tego samego organu z dnia [...] 2011 r. nr [...].
Mimo , iż zarzut ten został jednoznacznie sformułowany w skardze do tut. Sądu , Wojewoda w odpowiedzi na skargę nie odniósł się do tego zarzutu stwierdzając jedynie , że w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie toczyło się już żadne postępowanie administracyjne. Okoliczność , że w obrocie prawnym pozostawała prawomocna decyzja z dnia [...] 2011 r. nr [...], co organ przyznał w piśmie procesowym z dnia 10 października 2012r. , obejmująca samochód ciężarowy marki IVECO [...], nie została wyjaśniona przez ten organ . Postępowanie administracyjne toczyło się jedno , ale skutki ww. decyzji z dnia [...] 2011 r. mogły mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji wobec kategorycznych stwierdzeń skarżącej o zajęciu obiema decyzjami tego samego przedmiotu.
W tych okolicznościach rozpatrywanej sprawie zasada , że organ nie miał obowiązku określenia w decyzji przedmiotu świadczenia poprzez wskazanie jego cech identyfikacyjnych doznaje ograniczenia polegającego na konieczności przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego , którego celem jest jednoznaczne ustalenie , że decyzje wydawane na czas nieokreślony dotyczą różnych pojazdów tej samej marki i typu. Innymi słowy , jeśli w obrocie prawnym są dwie decyzje dotyczące samochodu określonej marki i typu , to adresat tej decyzji musi być w posiadaniu dwóch takich samochodów . Za niedopuszczalną należy uznać sytuację , w której ten sam przedmiot świadczenia rzeczowego jest objęty więcej niż jedną decyzją administracyjną .
Jak wyżej podniesiono, zgodnie z art. 106 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , są może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów , jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Podkreślić należy , że nie jest rolą sądu administracyjnego samodzielne ustalanie stanu faktycznego , a jedynie kontrola , czy stan faktyczny w oparciu o który wydano zaskarżone rozstrzygnięcie został prawidłowo ustalony.
Skarżąca w toku postępowania sadowego przedłożyła liczne dokumenty (listy środków trwałych , dowody rejestracyjne pojazdów , karty pojazdów i inne ...) wymagające szczegółowej analizy w celu ustalenia okoliczności stanu faktycznego tj. czy przedmiotem zajęcia na podstawie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji był ten sam , już uprzednio zajęty sporny samochód marki IVECO [...] na mocy prawomocnej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2011 r. nr [...].
W związku z powyższym za uzasadnione należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art.7, art.77 § 1 i art.80 K.p.a. . Organy orzekające w rozpatrywanej sprawie nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy , co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu niniejszej sprawy Wojewoda zobligowany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy z uwzględnieniem dokumentów przedłożonych przez skarżącą z toku postępowania sądowego w celu jednoznacznego ustalenia , czy skarżąca w dacie wydania zaskarżonej decyzji posiadała jeden samochód ciężarowy marki IVECO [...] , który już wcześniej został skutecznie zajęty na podstawie decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2011 r. nr [...], czy też posiadała co najmniej dwa takie samochody. Stwierdzenie tej okoliczności jest istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia , bowiem - jak wyżej podniesiono - niedopuszczalne jest dwukrotne zajęcie tego samego przedmiotu. W razie konieczności wykonania jednocześnie dwóch wydanych decyzji poprzez dostarczenie organom wojskowym dwóch samochodów ciężarowych marki IVECO [...], w przypadku posiadania przez skarżącą tylko jednego takiego samochodu, czyni zaskarżoną decyzję niemożliwą do wykonania . Podkreślić jednak należy , że zarzut ten został zgłoszony dopiero na etapie postępowania sądowego , dlatego organ odwoławczy nie mógł odnieść się do niego w zaskarżonej decyzji , jednak możliwość taka istniała w odpowiedzi na skargę , z czego jednak organ nie skorzystał.
Uznając , że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie wyżej opisanym , które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 c) ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 152 ww. ustawy Sąd orzekł , że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu , co oznacza , iż przedmiotowa decyzja nie wywołuje skutków prawnych od chwili wydania wyroku , mimo że wyrok ten nie jest jeszcze prawomocny. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło