III SA/Kr 1416/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Halina Jakubiec Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2017 r. sprawy ze skarg J. J. na decyzje Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 lipca 2016 r. nr [...] z dnia 26 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. skargi oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M. R. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 960 (dziewięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Decyzją z dnia 25 lipca 2016 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego nr [...] z dnia [...] 2016 r., znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u J. J. choroby zawodowej: alergicznego kontaktowego zapalenia skóry - wymienionej w poz. 18 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Natomiast decyzją z dnia 26 lipca 2016 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego nr [...] z dnia [...] 2016 r., znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u J. J. choroby zawodowej: alergicznego nieżytu nosa - wymienionej w poz. 12 w/w wykazu chorób zawodowych. Obydwie decyzje Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego zostały wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.) w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 r. poz.1412) oraz § 8 ust. 1 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367). Powyższe decyzje organu II instancji zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: I. J. J. był zatrudniony od: – 22 kwietnia 1964 r. do 30 listopada 1964 r. w Kopalni Węgla Kamiennego S w C (obecnie Spółka [...] S.A. w B Oddział w S - Zakład Kopalnie Węgla Kamiennego "w całkowitej likwidacji" w S), na stanowisku robotnika górniczego pod ziemią. W okresie tym był narażony na pył kamienno-węglowy, mogący oddziaływać drażniąco i alergizująco na górne drogi oddechowe i skórę; – 9 maja 1968 r. do 15 lipca 1969 r. w A S.A. Oddział w K, na stanowisku II maszynisty, gdzie zajmował się obsługą agregatów, pomp i turbin, przeglądem pracy urządzeń, sprawdzaniem parametrów urządzeń. Warunki pracy nie stwarzały możliwości powstania choroby zawodowej; – 20 sierpnia 1970 r. do 30 czerwca 1980 r. w P w N (zakład zlikwidowany), na stanowiskach: pomocnika rzemieślnika, palacza kotłów przewoźnych parowozów, pomocnika maszynisty, młodszego maszynisty i starszego rzemieślnika. Ze względu na charakter pracy możliwy był kontakt z czynnikami alergizującymi i drażniącymi (pył węglowy, soda kaustyczna, oleje, ropa naftowa); – 9 lipca 1980 r. do 31 marca 1988 r. w [...] Przedsiębiorstwie Robót [...] "D" w R, obecnie Przedsiębiorstwo [...] "D" Sp. z o.o. R, na stanowisku mechanika, wydawcy narzędziowego dozorcy, pomocnika maszynisty spycharki, operatora wózka widłowego. Z uwagi na brak danych dotyczących zakresu wykonywanych czynności brak jest możliwości określenia narażenia zawodowego; – 1 listopada 1988 r. do 30 września 1991 r. w Zakładach [...], obecnie "N" S.A. N, na stanowisku kierowcy pojazdu trakcyjnego. Ze względu na charakter pracy nie można wykluczyć pracy w kontakcie z czynnikami alergizującymi (odpady typu: szmaty, uszczelki azbestowe, butle po środkach chemicznych); – 20 grudnia 1993 r. do 20 grudnia 1996 r. w Przedsiębiorstwie Handlowo-Usługowym "C" Sp. z o.o. T, na stanowisku dozorcy. Warunki pracy nie stwarzały możliwości powstania choroby zawodowej; – 23 grudnia 1996 r. do 31 sierpnia 2010 r. w Spółdzielni M w K, ul. C w N, na stanowisku pracownika ochrony. Przy obchodach terenu możliwa ekspozycja na składowane substancje chemiczne, jednak brak szczegółowych i obiektywnych danych na ten temat. J. J. badany był w Ośrodku Medycyny Pracy, który w dniu 1 marca 2011 r. wydał orzeczenia lekarskie: – nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: alergicznego nieżytu nosa - wymienionej w poz. 12 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż przeprowadzone badanie laryngologiczne nie ujawniło cech alergicznego nieżytu nosa. Także w badaniu alergologicznym stwierdzono brak zmian o podłożu alergicznym w cytogramie śluzówek nosa. Stwierdzony w badaniu laryngologicznym prosty przewlekły nieżyt błony śluzowej nosa nie figuruje w wykazie chorób zawodowych. – nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: alergicznego kontaktowego zapalenia skóry - wymienionej w poz. 18 - wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż w przeprowadzonym badaniu dermatologicznym nie stwierdzono na skórze zmian chorobowych. Podawany przez J. J. świąd skóry jak i ujawniona w trakcie badań choroba pasożytnicza (która może być przyczyna zgłaszanych dolegliwości) nie figurują w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, brak zatem podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Z uwagi na ustalone przez organ administracyjny możliwości narażenia zawodowego, czy nawet tylko brak wykluczenia możliwości narażenia zawodowego, Powiatowy Inspektor Sanitarny pismem z dnia 30 czerwca 2011 r., znak: [...] wystąpił do Ośrodka Medycyny Pracy o weryfikację orzeczeń lekarskich co do obu ujawnionych u J. J. chorób w związku z ustalonymi możliwościami narażenia zawodowego. Ośrodek Medycyny Pracy w piśmie z dnia 4 sierpnia 2011 r. znak: [...] stwierdził, że po przeanalizowaniu dokumentacji medycznej, w tym w szczególności oceny narażenia zawodowego, nie znalazł uzasadnienia do zmiany wydanych orzeczeń podkreślając, że podstawą wydanych orzeczeń był brak rozpoznania u J. J. chorób figurujących w wykazie chorób zawodowych (choroby skóry i błony śluzowej nosa o podłożu alergicznym). Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu [...] 2011 r. wydał decyzje: nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - alergicznego nieżytu nosa i nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Od powyższych decyzji organu I instancji odwołał się J. J. Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu powyższych odwołań, wydał w dniu [...] 2011 r. decyzje: – nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2011 r. nr [...]; – nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2011 r. nr [...]. Na wskazane wyżej decyzje organu II instancji J. J. złożył skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu powyższych skarg wyrokiem z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 128/12 uchylił obie decyzje Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2011 r. oraz poprzedzające je decyzje Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2011 r. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że kontrolowane decyzje zostały przedwcześnie wydane przez organy administracyjne, bez należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, przy czym w pierwszej kolejności Sąd nakazał rozpatrzyć wniosek skarżącego z dnia 15 kwietnia 2011 r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od orzeczeń lekarskich a następnie - w sytuacji przywrócenia terminu - skierować skarżącego do jednostki orzeczniczej II stopnia celem przeprowadzenia badań i wydania opinii w trybie odwoławczym. II. W toku ponownie prowadzonych postępowań administracyjnych Ośrodek Medycyny Pracy pozytywnie rozpatrzył wnioski J. J. o przywrócenie terminu do złożenia odwołań od wydanych orzeczeń lekarskich i sprawy zostały przekazane do jednostki orzeczniczej II stopnia, to jest do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. W trybie odwoławczym Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wydał w dniu [...] 2015 r. orzeczenia lekarskie: – nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej alergicznego nieżytu nosa, uzasadniając, że z dostępnej dokumentacji otolaryngologicznej wynika, że J. J. od 1993 r. leczony był z powodu stanów zapalnych uszu i trąbki słuchowej Eustachiusza obustronnie, w 2002 r. dołączyły się szumy uszne, w 2004 r. - zapalenie ucha zewnętrznego, świąd uszu, w 2008 r. pojawiły się wpisy dotyczące zapalenia błony śluzowej nosa, a w 2009 r. stwierdzono obustronny niedosłuch. Wskazano, że w 2012 r. J. J. trzykrotnie był hospitalizowany w oddziale otolaryngologii z rozpoznaniem głuchoty czuciowo-nerwowej obustronnie, zaburzeń percepcji słuchowej oraz przewlekłego zapalenia zatok, zaś z dokumentacji Poradni Alergologicznej prowadzonej od 2004 r. wynika, że u J. J. opisano uczulenie na kwas acetylosalicylowy, uczuleniowy nieżyt nosa, a od 2013 r.- naczynioruchowy nieżyt nosa, ponadto wyprysk, świąd skóry uogólniony, opisano również podawany w wywiadzie incydent obrzęku wargi dolnej w 2006 r. W lutym 2004 r. w punktowych testach skórnych stwierdzono dodatnie odczyny na pospolite alergeny wziewne (roztocza kurzu domowego, żyto, pyłki drzew, grzyby pleśniowe, sierść kota) oraz alergeny pokarmowe (wieprzowina, mąka kukurydziana, banan). Wywiad chorobowy, badanie laryngologiczne stwierdzające brak zmian o typie alergicznym, ocena RTG zatok, analiza dostępnej dokumentacji laryngologicznej i alergologicznej oraz wyniki badań bakteriologicznych pozwoliły na rozpoznanie u J. J. przewlekłego stanu zapalnego zatok przynosowych, skrzywienie przegrody nosa i stanu po usunięciu migdałków podniebnych. Jednostka orzecznicza II stopnia podała, iż uwzględniając dane odnośnie charakteru narażenia zawodowego J. J., zwłaszcza w ostatnim zakładzie pracy na stanowisku pracownika ochrony, w tym brak narażenia na czynniki o potencjalnym działaniu alergizującym oraz wyniki przeprowadzonej aktualnej diagnostyki alergologicznej i laryngologicznej, należy stwierdzić brak podstaw do rozpoznania u J. J. alergicznego nieżytu nosa. – nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, uzasadniając, że z dostępnej dermatologicznej dokumentacji lekarskiej, prowadzonej od 1980 r., wynika, że J. J. leczony był z powodu grzybicy międzypalcowej stóp i paznokci stóp, łupieżu pstrego Gilberta, w 1999 r. rozpoznano nieokreślony świąd, w 2000 r. - zmiany o charakterze neurodermatitits, od 2001 r. - nieokreślone alergiczne kontaktowe zapalenie skóry ze świądem skóry pleców i głowy, równocześnie kontynuowano cały czas leczenie zmian grzybiczych, obserwowano pękanie pogrubionego naskórka pięt. W 2003 r. stwierdzono guzek o typie włókniaka na wardze górnej. Od 2008 r. rozpoznano przewlekły liszaj pospolity/świerzbiączkę, przy czym świąd okresowo dotyczył całego ciała. Od 2013 r. jako rozpoznanie wpisano świąd, a od 2014 r. - grzybicę skóry (dermatofitozę) i nieokreślone zapalenie skóry. Podniesiono, że w trakcie obecnej obserwacji klinicznej w przedmiotowym badaniu dermatologicznym stwierdzono suchość skóry całego ciała, dermografizm okolicy podudzi, złuszczenie bardzo suchej skóry w okolicy kolan, pięt i rąk, zmienione grzybicze paznokcie stóp oraz liczne podłużne pobruzdowania na paznokciach rąk. Jednostka orzecznicza II stopnia podała, że w badaniu nie wykazano zmian odpowiadających alergicznemu kontaktowemu zapaleniu skóry, zaś przeprowadzone testy naskórkowe (zestaw standardowy, ropa naftowa, smary i oleje maszynowe) wypadły ujemnie. Ujemne były również wyniki punktowe testów z powszechnie występującymi alergenami wziewnymi oraz pokarmowymi. Całokształt obserwacji klinicznej, w tym wywiad chorobowy, badanie dermatologiczne, analiza dostępnej dokumentacji medycznej, dane odnośnie lokalizacji i charakteru zmian chorobowych skóry w okresie aktywności zawodowej, a także ocena warunków pracy badanego pod kątem narażenia na czynniki alergizujące i wyniki przeprowadzonej aktualnie diagnostyki alergologicznej nie dały podstaw do rozpoznania u J. J. choroby skóry: alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Powiatowy Inspektor Sanitarny zwrócił się pismem z dnia 21 października 2015 r. do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego o dodatkowe uzasadnienie wydanych w dniu [...] 2015 r. orzeczeń lekarskich poprzez jednoznaczne stwierdzenie, czy kontakt J. J. z produktami chemicznymi składowanymi w pomieszczeniach, w których przebywał jest tożsamy z jego narażeniem na czynniki o potencjalnym działaniu alergizującym. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w piśmie z dnia 30 października 2015 r. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w orzeczeniach lekarskich uzasadniając, że J. J. będąc zatrudnionym na stanowisku pracownika ochrony w Spółdzielni [...] w K - Oddział w N był delegowany do ochrony obiektów, w pomieszczeniach których składowane były farby, proszki do prania, rozpuszczalnik. J. J. w ramach swoich obowiązków zawodowych dokonywał obchodów budynków i terenu mu podległego. Zatem w ocenie lekarzy orzeczników, kontakt badanego z czynnikami chemicznymi o potencjalnym działaniu alergizującym polegał na okresowym przebywaniu w pomieszczeniach, gdzie one były przechowywane w opakowaniach. Wskazano, iż J. J. nie miał bezpośredniego kontaktu z tymi czynnikami, gdyż jego obowiązki zawodowe nie wymagały dotykania składowanych materiałów, otwierania opakowań, używania ich zawartości czy też przelewania tej zawartości. Instytut zaznaczył, że ryzyko powstania alergicznego kontaktowego zapalenia skóry drogą powietrznopochodną czy alergicznego nieżytu nosa w takich warunkach należy ocenić jako niewielkie. Także niekorzystne warunki atmosferyczne nie są przyczyną chorób o etiologii alergicznej takich jak alergiczne kontaktowe zapalenie skóry czy alergiczny nieżyt nosa. W dniu [...] 2016 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzje nr [...] i nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u J. J. chorób zawodowych wymienionych w poz. 18 i poz. 12 wykazu chorób zawodowych. Na uzasadnienie organ podał, że jednostki orzecznicze I i II stopnia nie rozpoznały u J. J. jednostek chorobowych opisanych we wskazanych wyżej pozycjach wykazu chorób zawodowych. Z tego względu brak wykluczenia narażenia zawodowego czy nawet stwierdzenie możliwości narażenia zawodowego nie mogą powodować stwierdzenia przez organ administracyjny choroby zawodowej u J. J. Organ podkreślił, że nie ma uprawnień ocenić w odmienny sposób dokumentacji lekarskiej i stwierdzić istnienie choroby zawodowej wbrew orzeczeniu lekarzy orzeczników wykluczających wystąpienie u skarżącego takiej choroby. Zdaniem organu, orzeczenia lekarskie są wydane przez właściwą jednostkę orzeczniczą i nie budzą wątpliwości w świetle zgromadzonego materiału dowodowego stanowią jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu, a w tym wypadku nie stwierdzeniu chorób zawodowych wymienionych w poz. 18 i poz. 12 wykazu chorób zawodowych. Od powyższych decyzji organu I instancji odwołał się J. J. zarzucając: błędne stwierdzenie, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby skóry alergicznego kontaktowego zapalenia skóry i alergicznego nieżytu nosa tj. chorób zawodowych, podczas gdy odwołujący cierpi na te choroby i leczy się z tej przyczyny, a pozostają one w związku z wykonywaną pracą, pominięcie okoliczności, iż odwołujący się, od 2001 roku leczy się na alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, której to choroby objawem jest m.in. świąd skóry; od 2008 roku miał problemy z błoną śluzową nosa; od 2004 roku stwierdzono uczulenie na kwas acetylosalicylowy; od 2004 roku leczy się na uczuleniowy nieżyt nosa oraz iż w 2004 roku stwierdzono dodatnie odczyny na alergeny wziewne i alergeny pokarmowe; wyżej opisane choroby nadal się utrzymują; przebywał w pomieszczeniach, w których składowane były farby, rozpuszczalniki, proszki i miał kontakt z czynnikami chemicznymi o potencjalnym działaniu alergicznym, które były niezabezpieczone, a w konsekwencji błędne stwierdzenie, że nie istniały warunki narażające na powstanie choroby, pominięcie części zeznań świadków tj. pominięcie stwierdzenia, że skarżący miał kontakt z niezabezpieczonymi czynnikami chemicznymi i pracował w warunkach narażających na powstanie choroby, pominięcie okoliczności, iż skarżący cierpi na nieokreślony świąd skóry i ujawnioną w trakcie badań diagnostyczną chorobę pasożytniczą, która jest chorobą zawodową opisaną poz. 26 "Choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa", pominięcie okoliczności, iż skarżący od 1964 roku pracował w warunkach narażenia na substancje chemiczne szkodliwe dla zdrowia, oparcie ustalenia, że brak jest podstaw do rozpoznania alergicznego kontaktowego zapalenia skóry i alergicznego nieżytu nosa na orzeczeniu lekarskim sprzed pięciu lat, tj. z 2011 roku oraz nieprzeprowadzenie badań lekarskich i niewydanie opinii w przedmiotowym postępowaniu. W wyniku rozpatrzenia odwołań J. J. Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydał wymienione na wstępie dwie decyzje: - decyzją z dnia 25 lipca 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego nr [...] z dnia [...] 2016 r. o braku podstaw do stwierdzenia u J. J. choroby zawodowej: alergicznego kontaktowego zapalenia skóry - wymienionej w poz. 18 wykazu chorób zawodowych; - decyzją z dnia 26 lipca 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego nr [...] z dnia [...] 2016 r. o braku podstaw do stwierdzenia u J. J. choroby zawodowej: alergicznego nieżytu nosa - wymienionej w poz. 12 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu powyższych decyzji Wojewódzki Inspektor Sanitarny zaznaczył, że nieuzasadniony jest zarzut oparcia decyzji na orzeczeniach sprzed 5 lat, albowiem w toku ponownego rozpoznania spraw skierowano skarżącego na badania do odwoławczej jednostki orzeczniczej – Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, gdzie również nie ujawniono występowania u J. J. ani alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (jednostki chorobowej wymienionej w poz. 18 wykazu chorób zawodowych) ani alergicznego nieżytu nosa (jednostki chorobowej wymienionej w poz. 12 wykazu chorób zawodowych). Organ odwoławczy podał, że wydane przez Ośrodek Medycyny Pracy i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego orzeczenia lekarskie są opiniami biegłych w rozumieniu art. 80 k.p.a. i są uwzględniane w toku prowadzonego postępowania w przedmiocie choroby zawodowej. Zaznaczono, że J. J. był badany w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w obydwu jednostkach orzeczniczych, a nadto została w tym postępowaniu uwzględniona cała dokumentacja medyczna przedstawiona przez niego w trakcie postępowania i dołączona do akt sprawy, w szczególności dokumentacja medyczna załączona przez stronę była przedmiotem analizy w trakcie postępowania w jednostce orzeczniczej II stopnia. Natomiast wydane orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych były przedmiotem analizy w toku prowadzonego postępowania przed organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Według organu II instancji, odwołanie J. J. nie wnosi do postępowania żadnych nowych informacji, które mogłyby wpłynąć na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Odnosząc się do zarzutów w nim podnoszonych organ II instancji stwierdził, że nie można wykluczyć, że J. J. w okresie swojej pracy pracował w kontakcie z produktami chemicznymi, jednak istnienie narażenia na czynnik szkodliwy w środowisku pracy nie jest wystarczające do stwierdzenia choroby zawodowej. Konieczne jest bowiem rozpoznanie choroby figurującej w określonym prawem wykazie chorób zawodowych, dokonane przez jednostkę orzeczniczą właściwą do orzekania w sprawach chorób zawodowych. Organ zaznaczył, że istotą postępowań w przedmiotowych sprawach jest to, że jednostki orzecznicze nie rozpoznały u J. J. występowania schorzeń jako jednostek chorobowych - alergicznego nieżytu nosa i alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Zdaniem organu II instancji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wnikliwy i wyczerpujący, a orzeczenia lekarskie w sposób jasny, jednoznaczny i spójny uzasadniają treść dokonanego rozstrzygnięcia. Organ II instancji nadmienił przy tym, że w gestii organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest tylko ocena orzeczeń lekarskich jako materiału dowodowego w sprawie, natomiast brak jest uprawnień do podważania ustalonych przez lekarzy rozpoznań klinicznych. W skargach na powyższe decyzje Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 25 lipca 2016 r. J. J. wniósł o ich uchylenie wraz z poprzedzającymi je decyzjami organu I instancji. Zaskarżonym decyzjom skarżący zarzucił: 1) naruszenie art. 235¹ Kodeksu pracy, poprzez przyjęcie, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, ustalenia związku przyczynowego między niewątpliwą chorobą strony a środowiskiem pracy, w którym wykonywał swoje obowiązki; 2) naruszenie art. 15 k.p.a., poprzez nierozpoznanie sprawy merytorycznie ponownie przez organ drugiej instancji, a jedynie ograniczenie się do kontroli decyzji pierwszej instancji oraz ograniczenie postępowania dowodowego jedynie do zwrócenia się do Instytutu Medycyny Pracy o wyjaśnienie czy przedłożona dokumentacja była mu znana oraz czy podtrzymuje wcześniejsze stanowisko, podczas gdy podstawą decyzji winna być opinia lekarza wydana w przedmiotowym postępowaniu; 3) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i § 2, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niedokładnym ustaleniu stanu faktycznego, nienależytym uzasadnieniu rozstrzygnięcia (brak odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania), a to: błędne stwierdzenie, iż brak jest podstaw do rozpoznania choroby skóry alergicznego kontaktowego zapalenia skóry i alergicznego nieżytu nosa tj. chorób zawodowych, podczas gdy odwołujący cierpi na te choroby i leczy się z tej przyczyny, a pozostają one w związku z wykonywaną pracą; pominięcie okoliczności, iż "nie można wykluczyć, iż Pan J. J. w okresie swojej pracy (...) pracował w kontakcie z produktami chemicznymi", a wobec powyższego istnieje co najmniej wysokie prawdopodobieństwo, że jego choroba powstała w związku z wykonywaną pracą, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż w sprawie nie zachodzi stan chorobowy w kontekście wykonywanej przez skarżącego pracy; błędne uznanie, iż istnienie narażenia w środowisku pracy jest niewystarczające dla stwierdzenia choroby zawodowej; pominięcie okoliczności, iż skarżący cierpi na nieokreślony świąd skóry i ujawnioną w trakcie badań diagnostyczną chorobę pasożytniczą, która jest chorobą zawodową opisaną poz. 26 "Choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa"; pominięcie okoliczności, iż u skarżącego zdiagnozowano uczulenie na kwas acetylosalicylowy, uczuleniowy nieżyt nosa, naczynioruchowy nieżyt nosa, wyprysk, świąd, a nadto, że: u skarżącego wielokrotnie występowały incydenty puchnięcia dolnej wargi; od 2001 roku leczy się na alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, której to choroby objawem jest m.in. świąd skóry; od 2008 roku miał problemy z błoną śluzową nosa; od 2004 roku stwierdzono uczulenie na kwas acetylosalicylowy; od 2004 roku leczy się na uczuleniowy nieżyt nosa oraz iż w 2004 roku stwierdzono dodatnie odczyny na alergeny wziewne i alergeny pokarmowe; wyżej opisane choroby nadal się utrzymują; przebywał w pomieszczeniach, w których składowane były farby, rozpuszczalniki, proszki i miał kontakt z czynnikami chemicznymi o potencjalnym działaniu alergicznym, które były niezabezpieczone, a w konsekwencji błędne stwierdzenie, że nie istniały warunki narażające na powstanie choroby, - a niewzięcie pod uwagę tych okoliczności uniemożliwiło obiektywną ocenę stanu zdrowia skarżącego oraz przyczyn wystąpienia schorzenia i chwili jego powstania, 4) pominięcie części zeznań świadków tj. pominięcie stwierdzenia, że skarżący miał kontakt z niezabezpieczonymi czynnikami chemicznymi i pracował w warunkach narażających na powstanie choroby, 5) pominięcie okoliczności, iż skarżący od 1964 roku pracował w warunkach narażenia na substancje chemiczne szkodliwe dla zdrowia, 6) stwierdzenie, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby skóry alergicznego kontaktowego zapalenia skóry i alergicznego nieżytu nosa na orzeczeniu lekarskim sprzed pięciu lat, tj. z 2011 roku oraz nieprzeprowadzenie badań lekarskich i niewydanie opinii w przedmiotowym postępowaniu, 7) przyjęcie, że sam fakt istnienia orzeczeń lekarskich jednostek leczniczych I i II stopnia (dysponowania przez tut. organ) spełnia wymóg przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i pełny oraz zapewnia odwołującemu możliwość obrony praw poprzez dwustopniową strukturę jednostek orzeczniczych w przedmiotowym postępowaniu, 8) przyjęcie, że organ nie ma prawa samodzielnej oceny dowodu z opinii biegłego tj. orzeczeń lekarskich, podczas gdy podlegają one ocenie tak jak inne dowody, a opinia lekarska nie jest zgodna z pozostałymi dowodami, - a wobec powyższego zaniechanie sporządzenia wyczerpujących ustaleń odzwierciedlających przebieg pracy zawodowej skarżącego, w tym istoty wykonywanych przez czynności, ich częstotliwości oraz intensywności, co prowadziło do błędnego zastosowania przepisu prawa materialnego tj. art. 2351 Kodeksu pracy. W uzasadnieniu skarg J. J. skarżący stwierdził, że w postępowaniu administracyjnym zarówno I instancji, jak i II instancji nie zostało przeprowadzone badanie przez lekarza, a tym samym nie została wydana opinia biegłego. Organy oparły się jedynie na opinii wydanej w poprzedniej sprawie administracyjnej błędnie uznając ją za opinię biegłego. Zdaniem skarżącego, w sposób niedopuszczalny doszło w sprawie do stwierdzenia, że nie cierpi on z powodu chorób zawodowych zamiast przeprowadzenia przed organami obydwu instancji dowodu z opinii zespołu biegłych specjalistów z zakresu dermatologii, laryngologii, alergologii, którzy bez ryzyka błędu byliby w stanie ustalić istnienie tych chorób oraz ich związku przyczynowego ze sposobem wykonywania przez niego pracy przez długie lata. Ponadto, nie wyjaśniono, wykluczając zawodową etiologię choroby, gdzie i kiedy mogła ona powstać poza środowiskiem pracy. Skarżący nie zgodził się, że praca w pomieszczeniach, gdzie znajdują się środki chemiczne nie wpływa na stan zdrowia i nie powoduje narażenia na chorobę zawodową. Skarżący podał, że podczas pracy zawodowej przebywał w pomieszczeniach, w których składowane były substancje chemiczne m.in. kleje, farby, sody, smoły, lepiki. Nadto, jako pracownik ochrony wykonujący obchody był narażony na środowisko pracy dozorowanego obiektu, jak również na niekorzystne warunki mikroklimatyczne (wysoka temperatura). Zdaniem skarżącego, substancje te były szkodliwe dla człowieka i wywołały u niego opisane choroby. Skarżący stwierdził, że problemy skórne i nieżyt nosa rozpoczęły się od chwili, gdy był narażony na działanie czynników szkodliwych. W odpowiedziach na skargi Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skarg, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach i akcentując, że istotą obu spraw jest fakt nie rozpoznania przez uprawnionych lekarzy orzeczników chorób jako jednostek chorobowych u skarżącego wyczerpujących pojęcie chorób zawodowych - alergicznego kontaktowego zapalenia skóry i alergicznego nieżytu nosa. W tej sytuacji istnienie narażenia zawodowego nie ma istotnego znaczenia. Podobnie nie ma znaczenia kwestia związku przyczynowego, skoro choroby jako jednostki chorobowe opisane w poz. 18 i poz. 12 wykazu chorób nie występują u skarżącego. Na rozprawie w dniu 15 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakwie połączył sprawy ze skarg J. J. sygn. akt III SA/Kr 1416/16 i sygn. akt III SA/Kr 1417/16 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt III SA/Kr 1416/17. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zdaniem Sądu, skargi J. J. są nieuzasadnione. Sąd zwraca uwagę na to, że kontrola Sądu decyzji wydanych w niniejszych sprawach odbywa się po raz drugi. Oznacza to, że po uchyleniu decyzji organów I i II instancji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 128/12 zarówno organy administracyjne, jak i Sąd orzekający w chwili obecnej, są związane oceną prawną i wskazaniami wydanymi w orzeczeniu sądu, albowiem art. 153 p.p.s.a stanowi: "Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia." Tak więc przy obecnym rozpoznaniu sprawy Sąd w pierwszej kolejności ma na względzie wskazania wyrażone w poprzednio wydanym orzeczeniu. Sąd zauważa, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 128/12 nakazał rozpatrzyć wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia odwołań od orzeczeń lekarskich, a w sytuacji przywrócenia terminu - skierować skarżącego do jednostki orzeczniczej II stopnia celem przeprowadzenia badań i wydania opinii w trybie odwoławczym. Sąd orzekający w niniejszych sprawach stwierdza, że organy administracyjne wykonały powyższe zalecenia i ponownie rozpoznając sprawę ustaliły w sposób pełny stan faktyczny sprawy. Podstawę prawną zaskarżonych decyzji (i poprzedzających je decyzji organu I instancji) stanowią przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 1502) - Kodeks pracy (K.p.) oraz wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 tej ustawy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367) wraz z załącznikiem do tego rozporządzenia stanowiącym wykaz chorób zawodowych, określające - oprócz wykazu chorób zawodowych - okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym; sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych; podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych, a także wskazujące instytut medycyny pracy, do którego pracodawca przesyła stosowne zawiadomienie oraz termin, w którym ma ono być przesłane. Sąd zwraca uwagę na to, że wymienione wyżej przepisy Kodeksu pracy i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych są aktami prawnymi bezwzględnie obowiązującymi i brak jest podstaw do stosowania jakichkolwiek odstępstw od zasad w nich wyrażanych. Art. 235¹ K.p. stanowi: "Art. 2351. Za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z treści przytoczonego wyżej przepisu oraz z art. 2352 Kodeksu pracy i § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych wynika więc, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie trzy warunki: 1) choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2) choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, 3) wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do wymienionego wyżej rozporządzenia. Z kolei w pozycji 18.1. i pozycji 12 załącznika do omawianego rozporządzenia ustalono: |Choroby zawodowe |Okres, w którym wystąpienie | | |udokumentowanych objawów | | |chorobowych upoważnia do | | |rozpoznania | | |choroby zawodowej | | |pomimo wcześniejszego | | |zakończenia pracy | | |w narażeniu zawodowym | |1 |2 | |12. |Alergiczny nieżyt nosa |1 rok | |18. |Choroby skóry: | | |1) |alergiczne kontaktowe zapalenie skóry |2 lata | Zdaniem Sądu, mają rację organy administracyjne wskazując, że w niniejszych sprawach nie występuje problem pracy skarżącego w narażeniu zawodowym, choć trudno przyjąć, aby skarżący w latach 1993 -2010 wykonywał pracę w narażeniu zawodowym. W okresie tym bowiem skarżący pracował w charakterze dozorcy (w latach 1993 – 1996) i pracownika ochrony (w latach 1996 – 2010), co z uwagi na brak bezpośredniego kontaktu z produktami alergizującymi praktycznie wyklucza istnienie narażenia zawodowego mogącego powodować choroby wymienione w poz. 12 i poz. 18.1. przytoczonego wyżej wykazu chorób zawodowych. Stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji, że "nie można wykluczyć, że J. J. w okresie swojej pracy pracował w kontakcie z produktami chemicznymi", na które w skargach wskazuje skarżący, jest o tyle mylące, że nie wyjaśnia wprost tego, iż: po pierwsze – nie można było pozyskać kart narażenia zawodowego ze wszystkich zakładów pracy skarżącego (wobec likwidacji), a po drugie - wyjaśnienie tej kwestii byłoby konieczne w sytuacji stwierdzenia przez lekarzy orzeczników wystąpienia u skarżącego jednostki chorobowej opisanej w poz. 12 lub w poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych, co nie nastąpiło. Tak więc istotą niniejszej sprawy nie jest istnienie lub nieistnienie w środowisku pracy skarżącego narażenia zawodowego, ale brak wystąpienia u skarżącego choroby określonej w wykazie chorób zawodowych, która mogłaby powstać w wyniku narażenia zawodowego. Pomimo występowania u skarżącego różnego rodzaju chorób skóry i nieżytu nosa, a także innych chorób, żadna z nich nie została rozpoznana przez lekarzy - wskazanych obowiązującymi przepisami, jako właściwych do orzekania w zakresie chorób zawodowych - jako choroba pochodzenia zawodowego, "alergiczny nieżyt nosa", czy "alergiczne kontaktowe zapalenie skóry", a więc o podłożu alergicznym. § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 2 wymienionego wyżej rozporządzenia stanowią: "§ 5. 1. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z późn. zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. 2. Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: 1) poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy; 2) kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych); Sąd zwraca uwagę na to, że Ośrodek Medycyny Pracy zarówno w orzeczeniach z dnia [...] 2011 r. nr [...] i nr [...], jak i w pismach wyjaśniających, uzupełnionych o dane w przedmiocie ewentualnych zagrożeń w środowisku pracy, nie stwierdził u skarżącego wystąpienia choroby zawodowej – zarówno "alergicznego nieżytu nosa", wymienionej w poz. 12 wykazu chorób zawodowych, jak i "alergicznego kontaktowego zapalenia skóry", wymienionej w poz. 18 wykazu chorób zawodowych. Również orzeczenia lekarskie wydane w trybie odwoławczym przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego 4 lata później, bo 12 marca 2015 r. – nr [...] i nr [...] wykluczyły wystąpienie u skarżącego choroby zawodowej – zarówno "alergicznego nieżytu nosa", wymienionej w poz. 12 wykazu chorób zawodowych, jak i "alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, wymienionej w poz. 18 wykazu chorób zawodowych". Sąd stwierdza, że powyższe orzeczenia są zupełne, logiczne i wszechstronnie uzasadnione i z tego względu nie budzą wątpliwości Sądu. A zatem orzeczenia te stanowią dowód nie podlegający dokonaniu oceny odmiennej od tej, która z nich wynika. Stanowisko to znajduje oparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, a w szczególności w stanowisku zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 2860/13 (opubl. LEX nr 2091957): "Organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej i ma obowiązek zasięgnąć opinii uprawnionej jednostki orzeczniczej wskazanej w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367). Orzeczenie takiej jednostki stanowi dowód w sprawie, podlegający ocenie zgodnie z przepisami k.p.a." Podobne stanowisko zawarte jest m.in. w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 554/15 (opubl. LEX nr 1936501) i z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 131/16 (opubl. LEX nr 2098393): "Orzeczenie jednostki orzeczniczej ma walor opinii biegłego, a zatem jeśli jest wewnętrznie spójne, opiera się na całokształcie zebranego materiału dowodowego i zawiera uzasadnienie nie budzące wątpliwości, to wiąże organ Inspekcji Sanitarnej właściwy do wydania decyzji w tym sensie, że organ ten nie ma podstaw do dokonania oceny odmiennej od tej, która wynika z orzeczenia jednostki orzeczniczej." Nie można uznać za uzasadniony zarzut skarżącego sprowadzający się do tego, że przy wykluczeniu zawodowej etiologii chorób, na które cierpi, lekarze orzecznicy nie wskazali przyczyny wystąpienia u skarżącego chorób skóry i nieżytu nosa, albowiem do zadań lekarskich jednostek orzeczniczych nie należy prowadzenie dalszych badań mających na celu ustalenie jakie są przyczyny danego zachorowania, czyli jaka jest jego etiologia. Stanowisko to znajduje oparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w łodzi z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 451/13 (opubl. LEX nr 1359588): "Do zadań lekarskich jednostek orzeczniczych nie należy prowadzenie dalszych badań mających na celu ustalenie jakie są przyczyny danego schorzenia, czyli jaka jest jego etiologia". Nie można także uznać za uzasadniony zarzut skarżącego wskazujący na to, że skoro cierpi on na nieokreślony świąd skóry i w trakcie badań diagnostycznych ujawniono u niego chorobę pasożytniczą, to tę chorobę opisaną w poz. 26 wykazu ("Choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa") należy uznać za występującą u niego chorobę zawodową, albowiem do stwierdzenia konkretnej choroby zawodowej przewidziana jest opisana aktami prawnym szczegółowa procedura ujawniająca m.in. wykonywanie czynności zawodowych w warunkach narażenia na choroby pasożytnicze itp. Podobnie za nieuzasadniony należy uznać zarzut skarżącego o konieczności powołania w jego sprawach biegłych sądowych, czy nawet zespołu biegłych lekarzy. W zakresie tym Sąd stwierdza, że w pełni podziela stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 118/16 (opubl. LEX nr 2145679): "W postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie są uprawnione do samodzielnej oceny zebranej w sprawie dokumentacji medycznej. Jednocześnie określony przez ustawodawcę tryb postępowania w sprawie chorób zawodowych nie przewiduje możliwości powoływania biegłych." Tak więc, skoro istotą w obu sprawach był brak rozpoznania u skarżącego przez uprawnionych lekarzy orzeczników wystąpienia u skarżącego jednostek chorobowych, takich jak "alergiczny nieżyt nosa" (poz. 12 wykazu chorób zawodowych) i "alergiczne kontaktowe zapalenia skóry" (poz. 18 wykazu chorób zawodowych), to zarzuty skarżącego związane z pracą w warunkach zagrożenia zawodowego czy w przedmiocie istnienia związku przyczynowego występujących u niego chorób z zagrożeniem występującym w środowisku pracy należy uznać za prawnie irrelewantne. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że organy administracyjne nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Nie naruszyły też przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem Sąd - nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonych decyzji - na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w wyroku.