III SA/Kr 1417/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: S WSA Maria Zawadzka Sędziowie: S WSA Renata Czeluśniak ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2021 r., sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata K. R. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Zaskarżoną decyzją z dnia 14 września 2021 r., sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Burmistrza odmawiającą A. O. (dalej: "skarżący") przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 lipca 2021 r. do 30 września 2022 r. w kwocie 215,84 zł miesięcznie. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej: "u.ś.r.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a."). Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 6 lipca 2021 r. skarżący wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Z orzeczenia z dnia 1 lipca 2021 r. wynika, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy do dnia 30 września 2022 r., w orzeczeniu wskazano ponadto jako datę powstania całkowitej niezdolności do pracy po 16 roku życia. Z pisma ZUS z dnia 29 lipca 2021 r. wynika, że skarżący nie był uprawniony do dodatku pielęgnacyjnego, złożył wniosek o ponowne prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Decyzją z dnia [...] 2021 r. Burmistrz odmówił przyznania zasiłku pielęgnacyjnego skarżącemu w okresie od 1 lipca 2021 r. do 30 września 2022 r. w wysokości 215,84 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że w toku postępowania ustalono, iż skarżący legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co spełnia definicję umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w myśl ustawy o świadczeniach rodzinnych. W orzeczeniach Lekarza Orzecznika ZUS wskazano, że niepełnosprawność powstała po 16 roku życia jednak nie sprecyzowano dokładnie kiedy to nastąpiło. Organ podniósł, że zgodnie z treścią art. 16 ust. 3 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przysługuje jeżeli niepełnosprawność powstała do ukończenia 21 roku życia. W rezultacie w niniejszej sprawie nie został spełniony ten warunek, a zatem brak było możliwości przyznania świadczenia. W odwołaniu skarżący podniósł, że z orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS wynika, że niepełnosprawność skarżącego powstała po ukończeniu 16 roku życia, co oznacza, że spełniona została przesłanka przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia 14 września 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. Organ wskazał, że nie został w sprawie spełniony warunek, o którym mowa w art. 16 ust. 3 u.ś.r. ponieważ z orzeczeń lekarza orzecznika ZUS nie wynika, aby niepełnosprawność skarżącego powstała przed 21 rokiem życia. Przyznanie prawa do zasiłku wymaga bowiem jednoznacznego określenia, że niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. Brak takiego orzeczenia wyklucza możliwość przyznania zasiłku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wskazał, że z orzeczenia wynika, że niepełnosprawność skarżącego powstała po 16, a przed 21 rokiem życia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 8 marca 2021 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu podtrzymał skargę złożoną przez skarżącego oraz zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że: skarżący nie wykazał, aby niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia, podczas gdy w sprawie znajduje się orzeczenie lekarskie, które wskazuje jako datę pierwotną powstania niepełnosprawności 16 rok życia, w sprawie zachodzi brak dowodów, aby niepełnosprawność powstała po 21 roku życia; przyjęcie, że na skarżącym ciąży obowiązek udowodnienia, że niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia, w sytuacji w której z dowodów wynika, że okoliczność ta została udowodniona; pominięcie faktu, że gdyby niepełnosprawność powstała po 21 roku życia, czyli później niż po 16 roku życia, lekarze orzecznicy wskazali by tę okoliczność w zaświadczeniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sąd wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną, ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w tak określonych granicach wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie. Zgodnie z art. 16 ust. 3 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia. Z treści powołanego przepisu wynika, że przesłankami przyznania zasiłku pielęgnacyjnego jest legitymowanie się orzeczeniem o niepełnosprawności o stopniu umiarkowanym oraz powstanie niepełnosprawności przed 21 rokiem życia. Z orzeczenia lekarza ZUS z dnia 1 lipca 2021 r. wynika, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy, a niezdolność do pracy powstała po 16 roku życia. Zgodnie z art. 3 pkt 20 lit. b u.ś.r. umiarkowany stopień niepełnosprawności oznacza min. całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W rezultacie zasadnie przyjęły organy I i II instancji, że skarżący posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Z orzeczenia wynika, że umiarkowany stopień niepełnosprawności skarżącego powstał po ukończeniu przez skarżącego 16 roku życia. W żadnym z zalegających w aktach orzeczeń nie wskazano, że niepełnosprawność skarżącego powstała przed 21 rokiem, z orzeczeń lekarzy orzeczników ZUS wynika, że nie powstała przed ukończeniem 16 roku życia (orzeczenie z 2017 r.) oraz, że powstała po ukończeniu 16 roku życia (m. in. orzeczenie z 2021 r.). Podkreślić należy, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem (por. m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2014 r., I OSK 325/13, CBOSA) stwierdzenia zawarte przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności w zakresie niepełnosprawności, daty powstania oraz jej stopnia są wiążące dla organu administracyjnego rozpoznającego wniosek w przedmiocie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego. Wskazanie w § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne na konieczność dołączenia do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności oznacza, że orzeczenia te stanowią wyłączny dowód istnienia niepełnosprawności oraz daty lub okresu powstania niepełnosprawności, a także daty lub okresu powstania stopnia tej niepełnosprawności. Odnosząc się do podniesionych zarzutów wadliwego ustalenia stanu faktycznego przez organy prowadzące postępowanie podnieść należy, że organ nie może podjąć czynności procesowych w celu samodzielnego ustalenia ani stopnia niepełnosprawności, ani też daty, od której niepełnosprawność istnieje. Ustalenie przez organ istnienia niepełnosprawności i jej stopnia odbywa się bowiem w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez kwalifikowany do tego zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. Tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera bowiem datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności (tak m. in. WSA we Wrocławiu wyrok z 26 listopada 2021 r., IV SA/Wr 407/21, CBOSA). Podkreślić należy, że organy nie mogą prowadzić wykładni orzeczenia, lecz są związane zawartymi w nim ustaleniami. W ocenie Sądu, aby mieć możliwość uzyskania świadczenia w przyszłości, skarżący powinien podjąć starania o uzyskanie orzeczenia Zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności lub lekarza orzecznika ZUS, z którego będzie wynikało, że niepełnosprawność skarżącego powstała przed 21 rokiem życia. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy, Sąd nie dopatrzył się w niej naruszenia przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego. O kosztach wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a., § 21 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t. j. Dz. U. 2019, poz. 18). Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.