III SA/Kr 1419/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lipca 2016 r. nr [....] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych skargę oddala Prezydent Miasta decyzją z dnia 30 maja 2016 r., znak: [...], działając na podstawie art. 8b w zw. z art. 2 pkt 9 oraz art. 1,3-5 i 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2016 r., poz. 169), art. 104 i 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23) – dalej kpa, orzekł o uznaniu M. K. – dalej skarżącego, za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 23 marca 2016 r. wezwano skarżącego do stawienia się w Urzędzie Miasta w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz złożenia oświadczenia majątkowego. W związku z uniemożliwieniem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz odmową złożenia oświadczenia majątkowego wszczęto postępowanie w sprawie uznania za dłużnika alimentacyjnego. Zgodnie z art. 5 ust.3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, skierowano do Komornika Sądowego pismo w celu sprawdzenia czy strona wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego przez okres ostatnich 6 miesięcy każdym miesiącu w kwocie nie mniejszej niż 50%. W odpowiedzi na to pismo komornik sądowy poinformował, iż skarżący nie wywiązywał się przez ostanie 6 miesięcy ze zobowiązań alimentacyjnych w każdym miesiącu w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Zatem, w ocenie organu, wystąpiła przesłanka warunkująca wydanie decyzji i z tych względów orzeczono o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od obowiązku alimentacyjnego. W odwołaniu skarżący wskazał, iż przy decyzji popełniono szereg błędów, m.in.: błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że dłużnik odmówił przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że dłużnik odmówił złożenia oświadczenia majątkowego, naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 44 § 1-4 kpa poprzez uznanie, że zawiadomienie z dnia 3 marca 2016 r. zostało skutecznie doręczone odwołującemu, naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 1 w zw. z art. 5 ust 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy nie zaistniały przesłanki do uznania M. K. dłużnikiem alimentacyjnym. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż nigdy nie został skutecznie wezwany do UM. Zwrócił uwagę, że nie zostało mu doręczone żadne zawiadomienie ani informacja o awizowanej korespondencji. Ponadto wskazał, że w okresie od 15 marca 2016 r. do końca kwietnia 2016 r. przebywał w G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 lipca 2016 r. znak: [...] działając na podstawie art. 4 ust. 1, art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że w okolicznościach niniejszej sprawy M.K. uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego i odmówił złożenia oświadczenia majątkowego, do czego był zobowiązany na podstawie art. 4 ust. 1 cyt. ustawy w związku z wnioskiem organu właściwego wierzyciela o podjęcie wobec niego działań. Podkreślono również, że wobec skarżącego nie będzie miał zastosowania art. 5 ust. 3a cyt. ustawy, bowiem nie wywiązywał się on przez okres ostatnich 6 miesięcy w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Organ wskazał nadto, że okoliczność, iż skarżący przebywał u matki w Gdańsku i nie odebrał korespondencji, nie mają w niniejszej sprawie znaczenia prawnego, bowiem przesyłki były prawidłowo awizowane na adres strony. Reasumując w opinii Kolegium wyjaśniono dostatecznie czy zachodzą okoliczności przemawiające za wydaniem decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, dlatego utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie: - przepisów k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, w szczególności nieprzeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego oraz - błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że dłużnik odmówił przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego, - naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygniecie, tj. art. 44 § 1- 4 k.p.a. poprzez uznanie, że zawiadomienie z dnia 23 marca 2016 r. zostało skutecznie doręczone stronie w dacie 12 kwietnia 2016 r. w sytuacji gdy nigdy nie zostało doręczone mu awizo, - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy nie zaistniały przesłanki do uznania M. K. dłużnikiem alimentacyjnym. Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm. – dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli zaskarżonego aktu prawnego, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowią przepisy art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016 r. poz. 169). Zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 ww. ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z kolei w myśl art. 5 ust. 3a tej ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zostać wszczęte po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy oraz ustaleniu stosownie do treści przepisu art. 5 ust. 3a ustawy, czy przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik alimentacyjny wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego w każdym miesiącu, w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Z przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów możliwe jest podjęcie określonych działań wobec dłużnika alimentacyjnego. Do obowiązków organu właściwego dłużnika należy m.in. przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej. Działania takie organ właściwy dłużnika podejmuje na wniosek organu właściwego wierzyciela (art. 3 ust. 5 ustawy), co miało miejsce w niniejszej sprawie. Oświadczenie majątkowe składane jest przez zobowiązanego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 4 ust. 1 i 2). Biorąc pod uwagę imperatywny charakter przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy dłużnika nie może zaniechać wszczęcia i przeprowadzenia takiego postępowania, choć jego zakończenie wcale nie musi nastąpić decyzją uznającą dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Dłużnik może bowiem np. wywiązać się z ciążących na nim obowiązków w toku takiego postępowania. Konieczne jest również ustalenie, że przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, co jednak w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Literalna wykładnia powołanych przepisów nie pozostawia wątpliwości, że wydana na ich podstawie decyzja ma charakter aktu związanego, tj. takiego, przy którego wydaniu organ nie ma swobody. Przepisy prawa tak precyzyjnie uregulowały przesłanki uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, że organ nie może brać pod uwagę innych czynników, takich jak np. trudna sytuacja osobista czy finansowa dłużnika alimentacyjnego. Wobec powyższego, odnosząc się do okoliczności niniejszej sprawy, należy wskazać, że skarżący spełnił przesłanki uzasadniające uznanie go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, co zasadnie stwierdziły organy obu instancji. Po pierwsze, skarżący, wezwany pismem z dnia 23 marca 2016 r. do osobistego stawienia się w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania, nie stawił się w siedzibie organu w zakreślonym w wezwaniu terminie. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a., tj. pozostawione w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia w dniu 12 kwietnia 2016 r. po uprzednim dwukrotnym awizowaniu w dniach 29 marca 2016 r. i 6 kwietnia 2016 r. Skarżący w toku całego postępowania, w tym na etapie skargi, podnosił, że nie został skutecznie wezwany do stawienia się w celu przeprowadzenia powyższych czynności wskazując, że "żadne zawiadomienie nie zostało mu doręczone", a dodatkowo w odwołaniu wskazywał, że "w okresie 15 marca 2016 r. do końca kwietnia 2016 r. przebywał u matki w G.", zatem nie miał wiedzy o toczącym się postępowaniu. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić, bowiem jak już wyżej wskazano przedmiotowe wezwanie zostało prawidłowo doręczone co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy (k.[...] akt adm.). Zgodnie z art. 42 i 43 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu Iub miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Stosowanie do treści art. 44 k.p.a w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43; 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Zatem biorąc pod uwagę treść przytoczonych przepisów, doręczenie skarżącemu wezwania do stawienia się w siedzibie organu celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego było prawidłowe i skuteczne, a pomimo tego skarżący w wyznaczonym terminie nie stawił się, uniemożliwiając tym samym dokonanie powyższych czynności. Po drugie w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła negatywna przesłanka uznania skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, określona w art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z informacji Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 12 maja 2016 r. uzyskanej na wniosek organu wynika, że przez okres ostatnich 6 miesięcy skarżący nie wywiązywał się ze zobowiązań alimentacyjnych (k. [...] akt adm.). Zatem, uznając M.K. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego i procesowego. Wobec powyższych okoliczności należy stwierdzić, że organy administracyjne prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem materialnym i prawem procesowym, a zarzuty skargi nie są uzasadnione. Z powyższych względów Sąd skargę oddalił, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.