III SA/Kr 1423/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2014r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący K. Ś. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W treści wniosku podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe z dwoma synami i dwiema córkami. Skarżący nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Jego dochód stanowi zasiłek stały w kwocie 529 zł i 140-200 zł zasiłku okresowego. Postanowieniem z dnia 24 października 2014r., sygn. akt III SA/Kr 1423/14 referendarz sądowy umorzył postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż skarżący jest zwolniony od obowiązku ich ponoszenia na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz oddalił wniosek o ustanowienie adwokata, gdyż skarżący nadużywa swojego prawa do domagania się ustanowienia dla niego pełnomocnika. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego K. Ś. wniósł sprzeciw. Pismem z dnia 13 lutego 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał skarżącego o przedłożenie kserokopii aktualnych decyzji MOPS o przyznaniu skarżącemu zasiłków; precyzyjne i jednoznaczne oświadczenie skarżącego, czy prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też prowadzi je wspólnie z innymi osobami, a jeśli tak to o wskazanie w jaki sposób są dzielone pomiędzy nimi koszty utrzymania; udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem, poprzez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur za ostatni okres rozliczeniowy, w tym o precyzyjne i jednoznaczne wskazanie i udokumentowanie miesięcznych kwot wydatków ponoszonych przez skarżącego na leki, poprzez wskazanie jakie leki oraz za jaką kwotę skarżący stale musi kupować, a także precyzyjne wskazanie kwoty miesięcznych opłat za energię elektryczną; nadesłanie dokumentów dotyczących wysokości zobowiązań alimentacyjnych; wyjaśnienie, czy skarżący jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, a jeżeli tak to o przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu mu statusu osoby bezrobotnej, i czy pobiera zasiłek dla bezrobotnych; wyjaśnienie, czy skarżący otrzymuje inną pomoc finansową niż pochodzącą ze środków pomocy społecznej, a jeżeli tak to w jakiej formie i w jakiej wysokości oraz podanie, czy skarżący uzyskuje dochód z prac dorywczych lub zleconych, a jeśli tak to w jakiej wysokości – w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo z dnia 23 lutego 2015r., do którego dołączył kserokopie decyzji Prezydenta Miasta o odmowie przyznania mu świadczenia w formie zasiłku celowego na grudzień 2014r. na zapłacenie czynszu zaległego i bieżącego, wezwania do zapłaty od spółki [...] Energia, jak również pismo informujące K. Ś. o uwzględnieniu jego prośby o rozłożenie zaległych płatności za energie elektryczną na raty, wyliczenie opat za bezumowne korzystanie z lokalu oraz zadłużenia z tego tytułu, fakturę za leki. Z dokumentów tych wynika, że źródłem dochodu wnioskodawcy są jedynie świadczenia z pomocy społecznej. Nie pobiera żadnych świadczeń rentowych. Objęty jest pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej. Posiada zadłużenie z tytułu nieregulowanych opłat czynszowych. Opłata za bezumowne korzystanie z lokalu przy ul. C wynosi 551,36 zł. Z wyciągu konta Zarządu Budynków Komunalnych wynika, że na dzień 31 grudnia 2014r. skarżący posiadał zadłużenie czynszowe w kwocie 22.008,01 zł. Ponadto skarżący załączył wezwania do zapłaty z [...] Energia łącznie na kwoty 300,57 zł i 47,39 zł oraz fakturę za leki na kwotę 80,90 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.), a w szczególności: "Art. 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. § 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 4. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej." "Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny." Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy. W swoim wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Należy jednak zauważyć, że skarżący jest zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Skoro zatem skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy. W ocenie Sądu, K. Ś. wykazał natomiast w sposób dostateczny, że poniesienie przez niego kosztów pomocy prawnej w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika może odbyć się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego samego i dla jego zobowiązań. Z całokształtu materiału dowodowego wynika, że utrzymuje się on jedynie ze środków pomocy społecznej, które wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skala zobowiązań finansowych skarżącego w sposób znacznie odbiegający od uzyskiwanego dochodu powoduje, że znajduje się on w ciągłym zadłużeniu. Oświadczenia skarżącego o sytuacji bytowej i materialnej zawarte w formularzu PPF zostały poparte stosownymi pismami organów (Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i Zarządu Budynków Komunalnych), które nie budzą wątpliwości, co do zawartych w nich stwierdzeń. Wynika z nich, że skarżący jest osobą ubogą, borykającą się głównie z problemem mieszkaniowym i koniecznością opłacenia zajmowanego lokalu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.