III SA/Kr 143/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki spr. WSA Tadeusz Wołek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2009 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 listopada 2008 r. , Nr : [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego s k a r g ę o d d a l a . Zaskarżoną decyzją z dnia 25 listopada 2008r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w związku art. 16 ust. 1, ust. 2, ust.3, art. 24 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz.856 z późn. zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało o mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] 2008 r. znak: [...]. Organ I instancji - Burmistrz Miasta - decyzją z dnia [...] 2008 r. przyznał M. J. jako osobie niepełnosprawnej legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności świadczenie w formie zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153,00 zł miesięcznie, na okres od 1 kwietnia 2008 r. na stałe. Po rozpatrzeniu wniosku strony o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego oraz na podstawie przedłożonego orzeczenia komisji lekarskiej, organ I instancji stwierdził, że wnioskodawca spełnia przesłanki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Z uwagi na fakt, że tego rodzaju zasiłek jest świadczeniem rodzinnym, a wniosek wraz z orzeczeniem wpłynął do Ośrodka Pomocy Społecznej 24 kwietnia 2008 r. świadczenie to zostało przyznane od 1 kwietnia 2008 r. na stałe. Odwołanie od tej decyzji wniósł J. J. - ojciec wnioskodawcy. Podniósł nim, że do sierpnia 2006 r. (włącznie) zasiłek pielęgnacyjny na syna M. otrzymywał w zakładzie pracy i nie będąc zorientowanym, że od września 2006 r. o wszystkie świadczenia rodzinne w tym zasiłek pielęgnacyjny należy starać się w Ośrodku Pomocy Społecznej, nie podjął żadnych czynności, aby ten zasiłek otrzymywać. W związku z tym, że syn był i jest uprawniony do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego (dziecko kalekie od urodzenia) w jego imieniu zwrócił się z prośbą o wypłacenie zaległych zasiłków za okres od września 2006 r. do marca 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działające jako organ odwoławczy w uzasadnieniu wydanej w dniu 25 listopada 2008 r. decyzji przywołało treść art. 16 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 24 ust. 1 i ust. 4 w/w ustawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy uznał, że M. J. spełnia przesłanki warunkujące przyznanie mu zasiłku pielęgnacyjnego, bowiem posiada orzeczenie o zaliczeniu go do l grupy inwalidów, co w świetle art. 3 pkt 21 d ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza, że zalicza się on do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z powyższym organ l instancji podjął, w ocenie Kolegium, słuszną decyzję o przyznaniu stronie wnioskowanego świadczenia oraz prawidłowo ustalił okres na jaki ono przysługuje. Zgodnie z art. 24 ust. 2 omawianej ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Ponieważ M. J. złożył wniosek 24 kwietnia 2008 r., prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przysługuje mu od miesiąca kwietnia 2008 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 listopada 2008 r. złożył w imieniu syna jego ustawowy przedstawiciel ojciec – J. J. W jej treści zawarł wniosek o wypłatę zaległych zasiłków pielęgnacyjnych. Zaznaczył, że okres, w którym syn nie otrzymywał zasiłku, to okres od września 2006 r. do marca 2008 r. włącznie. Zdaniem J. J. pomimo braku znajomości przez niego prawa i błędnych informacji na ten temat, jakie wielokrotnie otrzymywał, "pieniądze — zasiłek pielęgnacyjny", nie powinny zginąć. J. J. uważa, że syn, w czasie, w którym nie pobierał zasiłku, nie stracił do niego prawa. W odpowiedzi na tę skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w treści zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia: prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie mogła zostać uwzględniona. Materialnoprawnymi podstawami orzekania w niniejszej sprawie były między innymi art. 16 ust. 2 i art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pierwszy z tych przepisów, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ odwoławczy stanowił, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat. Za znaczny stopień niepełnosprawności rozumie się na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych: a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach, d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów (art. 3 pkt 21 ustawy). Mając powyższe na uwadze nie ulega wątpliwości, że ustalenia organów obu instancji, co do spełnienia się ustawowych przesłanek do przyznania M. J. zasiłku pielęgnacyjnego są prawidłowe. Rzeczywiście zaistniała przesłanka z art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy warunkująca przyznanie mu tego rodzaju świadczenia, skoro legitymuje się on, jako osoba będąca w wieku powyżej 16 roku życia, znacznym stopniem niepełnosprawności, bo zaliczonym do I grupy inwalidów. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy świadczenia rodzinne, jakim jest również zasiłek pielęgnacyjny w myśl art. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Wprawdzie wskazany przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. P 28/07, został uznany za niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ale w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. W ocenie składu orzekającego zarówno z sentencji orzeczenia Trybunału, jak i jego uzasadnienia widać, że w niniejszej sprawie tak określony przez Trybunał Konstytucyjny wzorzec normatywny oceny legalności decyzji wydawanych w tego rodzaju sprawach nie mógł być uwzględniony w tym konkretnym przypadku. Sąd nie negując tego wzorca, zauważa jednakże, że został on określony na kanwie innego stanu faktycznego i prawnego niż w tej sprawie. Dotyczy on bowiem takich sytuacji, gdzie strona nie mogła złożyć wniosku o świadczenie rodzinne wcześniej, zanim nie uzyskała orzeczenia (wyroku) o niepełnosprawności, od wystąpienia, której uzależnione jest to świadczenie . W rozpatrywanej natomiast sprawie strona posiadała znaczny stopień niepełnosprawności – I grupę inwalidów – już od urodzenia. Sytuacja ta jest, zatem zgoła odmienna od tej, w której zapadł wyrok Trybunału Konstytucyjnego, gdzie strona nie mogła złożyć wniosku o przyznanie jej świadczenia z powodu nie posiadania wymaganego przepisami ustawy stopnia niepełnosprawności, który uzyskała dopiero w toku procedury odwoławczej – tj. w wyniku rozpoznania odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Zatem mimo, że we wskazanym wyżej zakresie art. 24 ust. 2 stracił swoją moc obowiązującą z chwilą ogłoszenia wzmiankowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, to nie można tracić z pola widzenia ogólnych reguł wynikających z art. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a stanowiących, że prawa do świadczeń rodzinnych (w tym do zasiłku pielęgnacyjnego) oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej. Nie mogą być więc ustalone z urzędu. Skoro wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i jego wypłatę wpłynął dopiero 24 kwietnia 2008 r., to prawo do tego zasiłku zasadnie zostało ustalone począwszy od miesiąca, w którym wniosek ten został złożony do organu – tj. od kwietnia 2008 r. Mając powyższe na uwadze nie można postawić organom orzekającym w tej sprawie zarzutu, że przy wydawaniu kontrolowanych decyzji dopuściły się naruszenia prawa warunkującego uchylenie podjętych decyzji. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) skargę oddalił.