III SA/Kr 143/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 października 2014 r. wniosku G. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 października 2013 r. nr [....] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W dniu 27 stycznia 2014 r. (data prezentaty Sądu) skarżący G. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż jest właścicielem jednego piętra o powierzchni ok. 100 m2, w starej kamienicy, a czynsz za wynajem lokali mieszkalnych w tej kamienicy zajął komornik na poczet zadłużenia z tytułu zaległości alimentacyjnych wynoszących ok. 140.000 zł. Według oświadczenia skarżącego, nie posiada on innych nieruchomości, oszczędności , ani przedmiotów wartościowych. Skarżący podniósł, iż jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i ustalony stopień niepełnosprawności został mu przyznany na stałe; z uwagi na stan zdrowia pozostaje w stałym leczeniu, a wydatki na leki wynoszą ok. 100 zł. Dochód skarżącego stanowi zasiłek stały w kwocie 529 zł. Skarżący oświadczył, że mieszka w hotelu robotniczym, za który miesięczna opłata wynosi 620 zł., gdzie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 143/14 referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, w którym nie zgodził się ze stanowiskiem referendarza odmawiającym przyznania adwokata z urzędu w sprawach, w których zaskarżone decyzji organów administracyjnych są nie zgodne z prawem, a niektóre decyzje – w ocenie skarżącego – zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił ustanowienia adwokata dla skarżącego. W dniu 5 sierpnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Zarządzeniem z dnia 3 września 2014 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez: a. nadesłanie dokumentów dotyczących zobowiązań alimentacyjnych, b. nadesłanie umów najmu należących do niego lokali mieszczących się w kamienicy w L., c. nadesłanie dowodów wpłaty za mieszkanie w hotelu robotniczym i wyjaśnienie skąd ma środki na pokrycie tych należności, d. wyciągów z rachunku bankowego, e. wyjaśnienie, czy otrzymuje skarżący jakąś pomoc z organizacji kościelnych, czy innych organizacji charytatywnych, a jeżeli tak to w jakiej formie i w jakiej wysokości oraz nadesłanie dokumentów związanych z tą pomocą, Zarządzenie to doręczono skarżącemu prawidłowo w dniu 18 września 2014 r. W wykonaniu powyższego zarządzenia skarżący nadesłał żądane dokumenty z których wynika, iż alimenty zaległe należne wierzycielom wraz z odsetkami na dzień 18 marca 2014 r. wynoszą 113776,07 zł i 7814,67 zł. Opłaty z tytułu czynszów za lokal w L. zajęte są na poczet ww. wierzytelności. Skarżący korzysta z pomocy Arcybractwa [.....] i Caritas [.....] oraz z pomocy MOPS. Skarżący ma przyznane świadczenia: w formie zasiłku stałego w kwocie 529 zł, pobytu w Miejskim Dziennym Domu Pomocy Społecznej – [.....] oraz świadczenie w formie gorącego posiłku od dnia 1 listopada 2013 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Artykuł 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012. 270) zwanej dalej p.p.s.a., stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z przepisem paragrafu 3, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z artykułem 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy winien był przekonać Sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Sąd mając obraz sytuacji majątkowej i rodzinnej przedstawionej przez skarżącego przyznał prawo pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę wziął pod uwagę fakt, iż skarżący jest osobą schorowaną i korzysta z pomocy osób trzecich, w tym Arcybractwa [.....], Caritas [.....] oraz z pomocy MOPS, może więc być uznany za osobę ubogą zasługującą na przyznanie prawa pomocy. Sąd dał wiarę skarżącemu, iż nie stać go na opłacenie pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Biorąc po uwagę całokształt okoliczności Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 w zw. z art. art. 245 § 1 i § 3 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.