III SA/Kr 143/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 kwietnia 2014 r. wniosku G. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: odmówić ustanowienia adwokata. W dniu 27 stycznia 2014 r. (data prezentaty Sądu) skarżący G. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż jest właścicielem jednego piętra o powierzchni ok. 100 m2, w starej kamienicy, a czynsz za wynajem lokali mieszkalnych w tej kamienicy zajął komornik na poczet zadłużenia z tytułu zaległości alimentacyjnych wynoszących ok. 140.000 zł. Według oświadczenia skarżącego, nie posiada on innych nieruchomości, oszczędności , ani przedmiotów wartościowych. Skarżący podniósł, iż jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i ustalony stopień niepełnosprawności został mu przyznany na stałe ; z uwagi na stan zdrowia pozostaje w stałym leczeniu, a wydatki na leki wynoszą ok. 100 zł. Dochód skarżącego stanowi zasiłek stały w kwocie 529 zł . Skarżący oświadczył, że mieszka w hotelu robotniczym, za który miesięczna opłata wynosi 620 zł., gdzie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 143/14 referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. Zdaniem referendarza sądowego, skarżący nadużywa instytucji prawa pomocy, gdyż inicjuje szereg spraw przed Sądem, których przedmiotem są decyzje organów wywołane zachowaniem skarżącego, który nie podjął negocjacji w celu zawarcia kontraktu socjalnego z uwagi na swoje subiektywne przeświadczenie. Skarżący jest zdolny do osobistego stawiennictwa w sądzie, mimo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, które – zdaniem referendarza - odnosi się jedynie do możliwości podejmowania przez skarżącego pracy w warunkach pracy chronionej. Realizacja subiektywnej potrzeby skarżącego do skorzystania z kwalifikowanego pełnomocnika opłacanego przez Skarb Państwa już na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie nie może być bezwzględnie realizowana w niniejszej sprawie. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, w którym nie zgodził się ze stanowiskiem referendarza odmawiającym przyznania adwokata z urzędu w sprawach, w których zaskarżone decyzji organów administracyjnych są nie zgodne z prawem, a niektóre decyzje – w ocenie skarżącego – zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący nie zgodził się również z twierdzeniem referendarza, że nie podjął negocjacji w sprawie zawarcia kontraktu socjalnego, gdyż – jak twierdzi – zawsze stawiał się na wezwania do miejskiego ośrodka pomocy społecznej, a przypadku, gdy nie mógł tego uczynić – usprawiedliwiał swoją nieobecność. Skarżący zarzucił, że organy pomocy społecznej oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydały 143 decyzje niezgodne z prawem, część z nich została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i brak profesjonalnego pełnomocnika może spowodować wydanie niekorzystnych dla niego wyroków, a nadto – nie będzie mógł wnieść skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Artykuł 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012. 270) zwanej dalej p.p.s.a., stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z przepisem paragrafu 3, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z artykułem 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy winien był przekonać Sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Skarżący w złożonym formularzu o przyznanie prawa pomocy oświadczył , że znana jest mu treść art. 233 § 1 Kodeksu karnego o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy. Tymczasem , w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, informacje podane przez skarżącego w ww. wniosku nie są wiarygodne, o czym świadczą następujące okoliczności: Skarżący oświadczył, że jego jedynym dochodem, z którego się utrzymuje jest zasiłek stały w kwocie 529 zł miesięcznie; należności z tytułu wynajmu lokali, których jest właścicielem, przekazywane są komornikowi na poczet zadłużenia alimentacyjnego. Dochód skarżącego nie pokrywa jego zadeklarowanych we wniosku wydatków, na które składa się opłata za hotel w kwocie 620 zł i wydatki na leki ok. 100 zł. Z powyższego zestawienia wynika, że wydatki skarżącego przekraczają jego dochody, o co najmniej 191 zł miesięcznie. Z doświadczenia życiowego wynika, iż skarżący musi ponosić jeszcze koszty swojego bieżącego utrzymania, w tym wyżywienia i zakupu choćby podstawowych środków czystości, a nadto także odzieży i obuwia. Wskazując na powyższe okoliczności należy stwierdzać, że jeżeli ujawnione przez skarżącego dochody nie pokrywają faktycznie ponoszonych przez niego wydatków, to skarżący korzysta z innych źródeł dochodu, których nie chce ujawnić i z tych powodów wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata nie mógł zostać uwzględniony. Odnosząc się do argumentacji skarżącego, że nie przyznanie mu adwokata z urzędu na etapie postępowania przed tut. Sądem spowoduje, że nie będzie mógł zaskarżyć niekorzystnych dla siebie wyroków do Naczelnego Sądu Administracyjnego należy stwierdzić, że wniosek o udzielenie w tym zakresie prawa pomocy skarżący może złożyć również po wydaniu wyroku . Biorąc po uwagę całokształt okoliczności Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 w zw. z art. art. 245 § 1 i § 3 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.