III SA/Kr 143/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki (spr.) ASR WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi D. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 20 listopada 2023 r., znak: SKO.PS/4110/573/2023, w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego D. P. 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym przez D. P., zwanego dalej skarżącym, postanowieniem z dnia 20 listopada 2023 r., znak: SKO.PS/4110/573/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 13 kwietnia 2022 r., znak: DN.R.66.2022.AK. Powyższe rozstrzygniecie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia 13 kwietnia 2022 r., nr DN.R.66.2022.AK Prezydent Miasta Krakowa orzekł o ustaleniu skarżącemu opłaty za pobyt jego babki H. W. w Domu Pomocy Społecznej [...] w K. Ww. decyzja wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia odwołania została doręczona skarżącemu w dniu 15 kwietnia 2022 r. W dniu 9 maja 2022 r. (data nadania) od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2022 r., znak: SKO.PS/4110/337/2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji . Wyrokiem z dnia 21 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1637/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił ww. postanowienie. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że bezsporną okolicznością w sprawie jest złożenie przez skarżącego odwołania z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. W ocenie Sądu organ odwoławczy przedwcześnie stwierdził jednak uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy nie uwzględnił bowiem treści art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095). Mając na uwadze powyższe wytyczne Sądu, Kolegium pismem dnia 12 września 2023 r., działając na podstawie art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) zawiadomiło skarżącego, że odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 13 kwietnia 2022 r., zostało złożone z uchybieniem ustawowego 14-dniowego terminu do jego złożenia. Równocześnie Kolegium wyznaczyło skarżącemu termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, licząc od dnia otrzymania zawiadomienia. Przesyłka zawierająca ww. pismo została doręczona skarżącemu dnia 11 października 2023 r. Tak więc termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, upłynął w dniu 11 listopada 2023 r. W zakreślonym terminie skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Mając na uwadze powyższe organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 134 k.p.a., wniesienie odwołania po terminie skutkuje stwierdzeniem przez organ odwoławczy uchybienia terminu do jego wniesienia. Odwołanie skarżącego zostało złożone bowiem z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. Przedmiotowa decyzja doręczona została skarżącemu w dniu 15 kwietnia 2022 r (akta sprawy k. nr 30). Ostatnim dniem, w którym dopuszczalne byłoby złożenie odwołania od ww. decyzji był dzień 29 kwietnia 2022 r. Tymczasem odwołanie zostało złożone dnia 9 maja 2022 r., a więc już po upływie terminu do jego wniesienia. Jednocześnie skarżący nie złożył wniosku przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Kolegium rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu jest niedopuszczalne i stanowiłoby rażące naruszenie prawa, oznaczałoby bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, które korzysta z ochrony trwałości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów: - art. 134 k.p.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. poprzez ich zastosowanie i uznanie, że decyzja Prezydenta Miasta Krakowa została skarżącemu doręczona w dniu 15 kwietnia 2022 roku, a co za tym idzie wniesienie w dniu 9 maja 2022 r. odwołania miało miejsce z uchybieniem czternastodniowego terminu do jego wniesienia, podczas gdy decyzja z dnia 13 kwietnia 2022 r. nie została skarżącemu skutecznie doręczona; - art. 43 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż najemca lokalu przy ul. [...] w E. w którym nie zamieszkuje skarżący – K. K. (osoba niespokrewniona ze skarżącym) jest "dorosłym domownikiem" i w konsekwencji osoba uprawnioną do odbioru korespondencji w imieniu skarżącego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, wobec postanowień art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie jest nieprawidłowe. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) "Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne." Wykładnia powyższego przepisu art. 134 k.p.a. prowadzi do wniosku, że nakłada on na organ odwoławczy obowiązek przeprowadzenia postępowania wstępnego w celu ustalenia, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz, czy zostało ono wniesione z zachowaniem terminu. Stwierdzenie zaistnienia przyczyny wskazującej na niedopuszczalność wniesionego środka zaskarżenia, czy też stwierdzenie jego wniesienia po terminie zobowiązuje organ do zachowania przewidzianego w ww. art. 134 k.p.a., tj. wydania odpowiednio: postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania lub o stwierdzeniu uchybienia terminu do jego wniesienia. W takiej sytuacji merytoryczne rozpatrzenie odwołania nie jest możliwe, gdyż prowadziłoby to bowiem do wydania orzeczenia dotkniętego wadą nieważności. W rozpatrywanej sprawie tymczasem Kolegium uznało, że skoro pomimo skutecznego zawiadomienia pełnomocnika skarżącego o wniesieniu odwołania od kwestionowanej decyzji z uchybieniem terminu i zawiadomieniu jednocześnie o treści art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095) i wyznaczeniu 30 dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, w zakreślonym terminie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie został złożony, to oznacza to w konsekwencji, iż odwołanie od kwestionowanej decyzji zostało wniesione z uchybieniem przewidzianego do tego terminu, co wyklucza jego rozpoznanie. W ocenie Sądu zaprezentowane przez Kolegium stanowisko w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jest błędne z następujących względów. Otóż, zasadny jest zarzut postawiony Kolegium w skardze, że Kolegium nie zastosowało się do wytycznych zawartych w wyroku Sądu z dnia 21 marca 2023 r., wydanym w niniejszej sprawie. Wobec postanowień art. 153 P.p.s.a. zarówno organ, jak i Sąd przed którym toczy się niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne, jest nim związany. Co najważniejsze jednak, wbrew temu co wskazało w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium wskazania Sądu w tym wyroku zostały przez Kolegium w sposób niewłaściwy odczytane, przy czym zastrzec należy, że w ocenie Sądu, zostały one w sposób jasny, klarowny i zrozumiały zredagowane. W żadnym fragmencie uzasadnienia tego wyroku Sąd nie stwierdził, jak to podniosło w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium, że "...W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż bezsporną okolicznością w sprawie jest złożenie przez skarżącego odwołania z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a." W uzasadnieniu wiążącego wyroku Sąd wyraźnie wskazał natomiast, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie przedwcześnie przyjęło, iż decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona skarżącemu w trybie określonym w art. 43 k.p.a. Dalej Sąd wywiódł, że w pierwszej kolejności należy wskazać, iż skarżący podniósł, że od ponad dziesięciu lat nie mieszka w lokalu położonym przy ulicy [...] w E. Co więcej, z pisma Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] wynika, że skarżący nie jest zameldowany w przedmiotowym lokalu od ponad dziesięciu lat, co wynika z danych zawartych w bazie PESEL. Z akt postępowania, ani twierdzeń skarżącego nie wynika pod jakim adresem jest ewentualnie zameldowany, pod jakim adresem odbiera korespondencję, czy ustanowił pełnomocnika do doręczeń. Co więcej, skarżący podniósł, że nie zamieszkuje z osobą, która odebrała decyzję organu pierwszej instancji, nie jest ona dorosłym domownikiem, ani nie posiada upoważnienia do obioru przesyłek skarżącemu, a nadto nie przekazuje skarżącemu, ani jego rodzicom informacji o odebranych przesyłkach. W ocenie Sądu, w świetle podniesionych przez skarżącego okoliczności, organ powinien dokonać ustaleń w celu zweryfikowania, czy rzeczywiście doszło do skutecznego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji w sposób określony w art. 43 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien ustalić spełnienie przesłanek doręczenia zastępczego, w tym celu powinien zwrócić się do skarżącego o przedłożenie umowy najmu, wskazanie miejsca zameldowania, adresu odbioru korespondencji w Polsce, ewentualnego pełnomocnika do doręczeń, ustalić na jakiej podstawie listonosz uznał K. K. za dorosłego domownika, czy uprzednio K. K. odbierała przesyłki skarżącego. Po dokonaniu tych ustaleń Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie powinno ocenić, czy rzeczywiście doszło do skutecznego doręczenia decyzji w trybie art. 43 k.p.a. i podjąć odpowiednie rozstrzygnięcie. Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę Kolegium na treść art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095). Wskazał także, że organ ustalił, że skarżący odebrał kwestionowaną decyzję 15 kwietnia 2022 r., a odwołanie złożył w dniu 9 maja 2022 r. Do dnia 16 maja 2022 r. obowiązywał jednakże w Polsce stan epidemii, który został zniesiony rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii w związku z zakażeniami SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Dalej Sąd wskazał, że rozporządzenie to weszło w życie w dniu 16 maja 2022 r., a wówczas wprowadzono w Polsce stan zagrożenia epidemicznego, który obowiązuje od dnia 16 maja 2022 r. W sytuacji zatem, gdy w czasie obowiązywania stanu epidemii (do 16 maja 2022 r.) doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie powinno było zawiadomić o tym skarżącego oraz wyznaczyć termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu w trybie art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095). Przytoczenie niemalże in extenso wskazań Sądu w wiążącym wyroku pokazuje bez wątpienia błędne działanie Kolegium, które nie było zobligowane li tylko do zawiadomienia pełnomocnika skarżącego w szczególności o treści art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095) i wyznaczeniu 30 dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W pierwszej bowiem kolejności obowiązkiem Kolegium było ustalenie, czy w ogóle doszło do skutecznego doręczenia kwestionowanej odwołaniem decyzji w sposób określony w art. 43 k.p.a. Jeżeli nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji, nie można mówić w ogóle o kwestii uchybienia terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia, skoro ten wskutek tego się nie otworzył, pomijając już występujące dodatkowo w stanie faktycznym i prawnym tej sprawy okoliczności obwiązywania stanu epidemii, a potem stanu zagrożenia epidemicznego i postanowień art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095). Istotnie, Sąd wskazał o zawiadomieniu skarżącego i wyznaczeniu mu 30 dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, ale przecież po uprzednim i jednoznacznym ustaleniu, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji, a ustalenie tego było obowiązkiem Kolegium wobec wytycznych Sądu zawartych we wspomnianym wiążącym wyroku. Nade wszystko Kolegium podniosło w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżący takiego wniosku w zakreślonym terminie nie złożył, a co kluczowe – " ...Przedmiotowa decyzja doręczona została Stronie – Panu D. P. w dniu 15.04.2022 r. (akta sprawy k. nr 30)". W obliczu zatem, gdy w wiążącym Kolegium wyroku Sąd wskazywał na okoliczności związane z koniecznością dokonania przez Kolegium ustaleń na jakiej podstawie doręczyciel uznał K. K. za dorosłego domownika, której podpis widnieje na dowodzie doręczenia kwestionowanej odwołaniem decyzji oraz na konieczność dokonania następnie oceny przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, czy rzeczywiście doszło do skutecznego doręczenia decyzji w trybie art. 43 k.p.a., Kolegium powołuje się na ten sam zakwestionowany już dowód skutecznego doręczenia wskazanej decyzji organu pierwszej instancji - jest nieakceptowalne. Nie dość, że Kolegium nie uwzględniło mających w pierwszym rzędzie znaczenie dla treści rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym okoliczności skutecznego doręczenia decyzji kwestionowanej odwołaniem, to jeszcze nieprawidłowo odczytuje treść uzasadnienia wyroku Sądu. Kolegium nie dokonało więc żadnych w tym zakresie ustaleń pomimo wyraźnych wskazań Sądu. Wobec powyższego doszło do naruszenia przepisów art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z postanowieniami art. 153 P.p.s.a. w stopniu skutkującym uchyleniem zaskarżonego postanowienia, co stanowi zaistnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Skarga musiała więc wywrzeć zamierzony skutek. W ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wobec bezwzględnie obowiązujących postanowień art. 153 P.p.s.a. zobligowane będzie do uwzględnienia powyższego stanowiska Sądu i wykonania wytycznych wskazanych w uprzednio wydanym i wiążącym wyroku z dnia 21 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1637/22. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie 200 i 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), orzekł, jak w punkcie II sentencji wyroku.