III SA/Kr 1450/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Sędziowie: SWSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko ASR WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 22 lipca 2022 r. znak WO-II.621.1.48.2022 w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 22 lipca 2022 r., nr WO-II.621.1.48.2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2022 r. poz. 1911 z późn. zm., dalej: "u.e.l."), po rozpatrzeniu odwołania J. B. od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 30 maja 2022 r., znak [...], orzekającej o wymeldowaniu J. B. z pobytu stałego z budynku przy ul. N. [...] w K. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Decyzją z dnia 30 maja 2022 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 35 u.e.l. oraz art. 104 k.p.a., Prezydent Miasta Krakowa orzekł o wymeldowaniu J. B. z pobytu stałego z budynku przy ul. [...] w K. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że wszczął postępowanie w przedmiocie wymeldowania na wniosek współwłaścicieli budynku, tj. B. G. i J. G., którzy podali, że J. B. nie mieszka pod wskazanym adresem od czterdziestu lat (w latach 80. został tam zameldowany, gdzie mieszkał przez dwa miesiące, a następnie wyprowadził się – obecnie mieszka najprawdopodobniej w M.). Po przesłuchaniu stron ustalono, że J. B. z miejsca stałego pobytu zabrał swoje rzeczy osobiste i do niego nie przychodzi, a obecnie mieszka z żoną poza K. Działając na skutek odwołania J. B., Wojewoda Małopolski wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 22 lipca 2022 r., którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył art. 5 ust. 1, art. 25 ust. 1, art. 28, art. 35 u.e.l. i wskazał, że opuszczenie lokalu uprawnia organ meldunkowy do wydania decyzji o wymeldowaniu, gdy ma charakter stały i jest dobrowolne, a celem takiej decyzji jest doprowadzenie do zgodności informacji zawartych w rejestrach państwowych z miejscem faktycznego pobytu osób na terytorium państwa. Organ odwoławczy uznał, że opuszczenie lokalu miało charakter stały i było dobrowolne, albowiem sam J. B., przesłuchany przez organ pierwszej instancji dniu 27 kwietnia 2022 r., podał, że: (i) pod wskazanym adresem nie zamieszkuje od 5-6 lat; (ii) wyprowadził się stamtąd, ponieważ związał się z kobietą i chciał ułożyć sobie życie; (iii) obecnie mieszka w M. razem z żoną; (iv) po podziale majątku po zmarłej matce będzie mieszkał w domu rodzinnym w C. W ocenie organu odwoławczego będąca w toku sprawa o podział majątku po zmarłej matce pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy wymeldowania. W świetle powyższego – zdaniem organu odwoławczego – przeprowadzenie dodatkowych dowodów nie było konieczne. Pismem z dnia 22 sierpnia 2022 r. J. B. złożył skargę na powyższą decyzję Wojewody Małopolskiego. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 35 u.e.l. przez uznanie, że zachodzą przesłanki wymeldowania na skutek błędnej i dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności przez uznanie, iż skarżący opuścił przedmiotowy budynek na stałe bez zamiaru powrotu do niego, podczas gdy w rzeczywistości skarżący nie oświadczył w toku swych depozycji w dniu 27 kwietnia 2022 r., że nie ma woli powrotu do miejsca zameldowania, lecz wskazał wówczas, że nie ma możliwości wejścia do domu, albowiem B. G. z nim nie rozmawia; 2) art. 89 § 2 k.p.a. przez zaniechanie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej mimo zachodzenia potrzeby uzgodnienia interesów stron oraz przez pozbawienie możliwości obrony praw skarżącego wynikających z dotychczasowego meldunku i przeprowadzenia dowodów, np. z zeznań świadków. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi podniósł w szczególności, że występujący między stronami spór o spadek po matce domagał się wyjaśnienia, czy skarżący w sposób swobodny podjął decyzję o opuszczeniu miejsca zameldowania, czy też został do tego przymuszony, a tymczasem organy rozstrzygnęły sprawę nieobiektywnie, opierając się bezkrytycznie na twierdzeniach J. G. i B. G. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ ustosunkował się również do zarzutów skargi, uznając je za niezasadne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Zarzuty skargi okazały się niezasadne. W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1911 ze zm., dalej u.e.l.). Zgodnie z art. 35 u.e.l., organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z art. 25 ust. 1 u.e.l., pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że o pobycie stałym przesądzają takie elementy jak: fizyczne przebywanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Należy przy tym wskazać, że w przeciwieństwie do regulacji prawa cywilnego nie jest wystarczające wskazanie samej miejscowości jako miejsca stałego pobytu. W regulacji administracyjnoprawnej istotny jest bowiem konkretny adres, pod którym dana osoba stale przebywa. Z kolei "zamiar stałego przebywania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem (czyli element wewnętrzny) należy ustalać na podstawie całokształtu okoliczności zachowania danej osoby odnoszących się do kwestii związania z danym miejscem. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że dla ustalenia miejsca zamieszkania (a więc analogicznie również pobytu) nie jest wystarczające samo zamieszkiwanie w sensie fizycznym, ale bez zamiaru stałego pobytu, ani też sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości niepołączony z przebywaniem w tej miejscowości. Przy ustalaniu zamiaru natomiast nie można poprzestawać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, ponieważ sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości, i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów" (D. Trzcińska (w:) K. Biernat, M. Dobek-Rak, P. Mierzejewski, D. Trzcińska, Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz, Warszawa 2013, art. 25.). Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l. następuje, gdy ma charakter trwały i jest dobrowolne. Wymagana jest więc realizacja dwóch koniecznych przesłanek przyjęcia, że mamy do czynienia z opuszczeniem miejsca stałego pobytu: trwałości i dobrowolności opuszczenia. Z trwałością opuszczenia miejsca spotykamy się w sytuacji, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym – nowym miejscu – ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego związane jest zazwyczaj z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Z kolei opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. O dobrowolności decyduje więc samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej. Zdaniem Sądu materiał dowodowy został zgromadzony w niniejszej sprawie w sposób umożliwiający rozstrzygnięcie sprawy, a organ odwoławczy wyprowadził z niego prawidłowe wnioski. Organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że skarżący opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały w rozumieniu art. 35 u.e.l. i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się, co stanowi przesłankę do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w K. Na to, że tak właśnie w niniejszej sprawie jest, wskazuje sam skarżący, który nie tylko od lat nie zamieszkuje w budynku przy ul. [...] w K., ale nadto oświadcza, że nie ma zamiaru mieszkać pod tym adresem w przyszłości, traktując zameldowanie na pobyt stały w budynku przy ul. [...] w K. jako rozwiązanie tymczasowe pomyślane na czas toczącego się postępowania spadkowego. Skarżący wyjaśnił też powody opuszczenia miejsca zameldowania na pobyt stały, wskazując w tym kontekście na związek z kobietą i chęć ułożenia sobie życia. Sąd zwraca uwagę na to, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości i nie rozstrzyga o tytule prawnym do lokalu lub uprawnieniu do przebywania w nim. Z takim charakterem decyzji koliduje stanowisko skarżącego znajdujące wyraz w tym, że w dniu 27 kwietnia 2022 r. przed organem pierwszej instancji wnosił o wstrzymanie się z wydaniem decyzji przez kilka miesięcy do czasu zakończenia z bratem sprawy podziału majątku po zmarłej matce i jednocześnie deklarował, że sam na pewno wymelduje się z pobytu stałego, ale na razie nie może tego uczynić z uwagi na niezakończoną sprawę podziału majątku. Biorąc zatem pod uwagę to, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego, nie sposób – tak jak skarżący – w sprawie wymeldowania dopatrywać się potrzeby uzgodnienia interesów stron, która wymagałaby przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Zdaniem Sądu, w świetle zgromadzonych w niniejszej sprawie akt administracyjnych, wbrew zarzutom skargi, Wojewoda Małopolski nie naruszył reguł postępowania dowodowego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 k.p.a. oraz zasady zawartej w art. 8 k.p.a. Organ administracji publicznej zebrał wystarczający materiał dowodowy i rozpatrzył go w sposób pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza przepisów powołanych w skardze. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.