III SA/Kr 146/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi A. K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości postanawia: I. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając na jego rzecz adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku domagał się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia ani pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Uwidocznił brak osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek podał, że należy do niego dom mieszkalny jednorodzinny o powierzchni 70 m2 i nieruchomość rolna o areale 2,88 ha. Nie ma zasobów pieniężnych. Z przedmiotów wartościowych należy do niego pięcioletni samochód osobowy o wartości ok. 12 tyś. zł. Swoje stałe miesięczne dochody oszacował na kwotę 1154,19 zł wyjaśniając, że składa się na nią 1001 zł otrzymywanej renty oraz 153,19 zł dodatku pielęgnacyjnego. Uzasadniając swoje starania podniósł, że jest osobą samotną, niepełnosprawną, z orzeczoną grupą inwalidzką, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Utrzymuje się z renty inwalidzkiej oraz dodatku pielęgnacyjnego w wysokości 1235 zł netto, którą w całości wydatkuje na bieżące potrzeby takie jak opłaty za energię elektryczną, wodę, wywóz nieczystości, telefon, opał, bieżące utrzymanie. Podniósł, że od wielu lat zmaga się z powikłaniami zdrowotnymi i cierpi na schorzeń w związku z czym zmuszony jest ponosić na leki znaczne wydatki. Te wzrastają w przypadku nasilenia objawów chorobowych. Wskazał, że ponieważ części drogich zabiegów medycznych nie jest refundowanych przez NFZ więc w przeszłości zmuszony był zaciągnąć kredyt na finansowanie swojego leczenia, które raty spłaca po chwilę obecną. Wyjaśnił, że z uwagi na stan zdrowia nie uprawia należącej do niego nieruchomości rolnej i ta nie przynosi mu żadnych dochodów. Równocześnie z powodu działań organów nie może dokonać sprzedaży części tej nieruchomości. Samochód, który posiada jest mu niezbędny i niemal wyłącznie służy do przewożenia skarżącego na zabiegi medyczne. Wszystko to razem wzięte zdaniem skarżącego prowadzi do wniosku, że nie ma on obecnie wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych oraz wynajęcie pełnomocnika. Do wniosku skarżący dołączył kopię wyroku Sądu Apelacyjnego, decyzji o waloryzacji renty, karty informacyjnej z leczenia szpitalnego. Z treści tych dokumentów wynika, że skarżący jest uprawniony do dodatku pielęgnacyjnego z tytułu niezdolności do samodzielnej egzystencji. Aktualnie od dnia 1 marca 2010 r. otrzymuje z ZUS do wypłaty 1234,82 zł. W lutym ubiegłego roku był hospitalizowany. Wezwany wyjaśnił, że ostatnimi czasy za energię elektryczną płacił 84 zł, za abonament telefoniczny 103,77 zł, za wodę (w rozliczeniu dwumiesięcznym) 37,05 zł, za wywóz nieczystości 16 zł, za telewizję 52,90 zł, za teleopiekę 49 zł oraz 222,28 zł raty kredytu. Miesięczny koszt zakupu leków oszacował na 150 zł. Oświadczył, że nie pobierał z aptek rachunków gdyż nie widział, że będzie musiał dokumentować te wydatki. Podniósł, że w bieżącym roku nie dokonał jeszcze zakupu opału. W ubiegłym roku był to koszt 1800 zł. Dla wykazania ponoszonych wydatków skarżący dołączył wydruk transakcji bankowych przeprowadzonych z posiadanego rachunku. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenia, że nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym (art. 246 §3 ppsa) i jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów rodziny. Na wezwanie (art. 255 ppsa) udzielił dodatkowych wyjaśnień odnośnie obciążeń finansowych jego gospodarstwa dokumentując cześć z nich stosownym wydrukiem transakcji bankowych przeprowadzonych z jego rachunku. Aktualnie sytuacja skarżącego przedstawia się w ten sposób, że miesięczny dochód jego gospodarstwa domowego należy szacować na 1234,82 zł. Po odjęciu wskazywanych obciążeń sięgających kwoty 571 zł skarżącemu pozostaje do rozporządzenia miesięcznie kwota około 663,82 zł. Wynika to bowiem z prostych operacji arytmetycznych uwzględniających uśrednione koszty i charakterystyczne dla niektórych dostawców (woda) okresy rozliczeniowe. Oczywistym pozostaje też, że ze względu na stan zdrowia i powodowaną tym konieczność zakupu leków, których koszt skarżący określa na ok. 150 zł powinien zachowywać na ten cel pewną rezerwę finansową. W konsekwencji środki jakie pozostają skarżącemu do rozporządzenia nie specjalnie pozwalają czynić większych oszczędności. Zresztą nie można tracić z pola widzenia i tej części wyjaśnień skarżącego gdzie podnosi, że będzie musiał dokonać jeszcze zakupu opału na zimę a w poprzednim roku był to wydatek rzędu 1800 zł. Okoliczność, że należy do niego pewien majątek nieruchomy nie zmienia tego oglądu. Trudno bowiem wymagać sprzedaży bądź obciążenia domu gdzie skarżący zamieszkuje. Z zasad doświadczenia życiowego wynika też, że osoba mająca problemy zdrowotne powinna dysponować pewnym zabezpieczeniem na wypadek jakichś poważniejszych powikłań nawet gdy Państwo deklaruje powszechny oraz bezpłatny dostęp do służby zdrowia. Pozostaje bowiem cały szereg nierefundowanych kosztów dodatkowych. Sytuacja taka w sposób naturalny ogranicza zaś spektrum rozporządzeń możliwych do dokonania przez skarżącego. Wszystko to razem wzięte prowadzi do konkluzji, że skarżącemu można udzielić pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Problem tylko w tym, że ze sformułowania przesłanki zawartej w art. 246 §1 pkt. 1 ppsa "nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów" wynika, że możliwości strony przekraczać musi opłacenie nawet minimalnych kosztów, które na gruncie postępowania sądowoadministrcyjnego wynoszą 100 zł (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek; Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministrcyjnych, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2007 r. s. 249). Realia niniejszej sprawy nie dają zaś podstaw do takich ustaleń. Skarżący na wezwanie był bowiem w stanie uiścić 200 zł wpisu od skargi (vide: k. 10, 16, 18). Z drugiej strony sytuacja taka nie przekreśla jego starań w całej rozciągłości. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją takiego stanu rzecz jest to, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, można przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika (art. 245 §3 ppsa) po dokonaniu ustaleń, że nie jest ona w stanie ponieść takich kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Ponieważ sytuacja skarżącego wpisuje w się tę przesłankę do rozważenia pozostaje, co będzie dla niego korzystniejsze. W ocenie orzekającego rozwiązaniem korzystniejszym będzie ustanowienie dla skarżącego adwokata którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego, aniżeli zwolnienie z kosztów sądowych. Skarżący o wiele łatwiej podoła bowiem kosztom sądowym, które na obecnym etapie ograniczają się w zasadzie do ewentualności uiszczenia 100 zł opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem stosownie do §2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. 03/221/2192) względnie uiszczenia 100 zł wpisu od skargi kasacyjnej ustalonego w oparciu o §3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 03/221/2193) aniżeli opłacić własnym sumptem wynagrodzenie kwalifikowanego pełnomocnika z wyboru. Z przytoczonych względów orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.