III SA/Kr 146/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. K. na czynność Prezydenta Miasta w przedmiocie odmowy przyjęcia do weryfikacji wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej z zasobów Gminy Miejskiej postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Uwidocznił brak osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie, brak nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Podał, że nie posiada stałych źródeł utrzymania. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że jest osobą bezdomną, nie posiada stałego meldunku, na skutek separacji z żoną otrzymał wyrok eksmisyjny. Obecnie przebywa w noclegowni dla osób bezdomnych. Jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną we właściwym urzędzie pracy, bez prawa do zasiłku. Korzysta z pomocy MOPS. Do wniosku dołączył kopię zaświadczenia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z którego wynika, że od 2006 r. objęty jest pomocą w ramach której korzysta z czasowego schronienia, gorącego posiłku, przyznawanych zasiłków okresowych i celowych na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. W okresie od kwietnia do końca czerwca oraz w listopadzie i grudniu ubiegłego roku otrzymywał zasiłek okresowy w wysokości 238,50 zł miesięcznie a miesiącu październiku 178,50 zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest odmowa przyjęcia do weryfikacji wniosku o udzielnie pomocy mieszkaniowej z zasobów Gminy Miejskiej. Opierając się na argumentacji zbieżnej z tą jaka legła u podstaw uznania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, że przyznawanie dodatków mieszkaniowych mieści się w szeroko rozumianej kategorii spraw z zakresu pomocy społecznej należy wyrazić zapatrywanie, że skoro na pomoc mieszkaniową gminy mogą liczyć mieszkańcy mający niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe i osiągający niskie dochody to sprawy mające za przedmiot odmowę lub przyznanie lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu mieszkaniowego bądź odmowę przyjęcia do weryfikacji wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej z tych zasobów kwalifikować należy w podobny sposób. Wszystkie ostatnio wymienione sprawy są też opatrywane jednym symbolem "6219". W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jego wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącej a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem złożenia oświadczenia, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 ppsa) a owa dokładność stopniowana jest przekonaniem sądu i referendarza, że strona podnoszone przez siebie okoliczności "wykazała". Zgodnie natomiast z art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych względnie wzbudzi wątpliwości można zażądać od strony dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych. Zestawienie tych przepisów pozwala dojrzeć przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję prawną, która opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się w sytuacji strony i nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony o składanie dodatkowych oświadczeń i przedkładanie dokumentów źródłowych. Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu może wydać rozstrzygniecie bez konieczności prowadzenia dalszych czynności. Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Ponieważ oświadczenia skarżącego znajdują potwierdzenie w dołączonej kopii zaświadczenia MOPS, przedstawionych wraz ze skargą zaświadczeń i kopiach wyroków a także w zalegających na kartach pomocniczych akt administracyjnych dokumentach (vide: k. 6, 7, 22, 37, 38, 45, 50-51, 60, 70-74) należy uznać je za wystarczające. Tworzą bowiem spójny obraz sytuacji życiowej skarżącego i aktualnych możliwości płatniczych strony. Skarżący generalnie rzecz biorąc jest osobą ubogą w potocznym tego słowa znaczeniu. Tak bowiem należy postrzegać osobę bez majątku i stałego dochodu, bezdomną, zmuszoną poszukiwać wsparcia w ośrodkach pomocy społecznej. Na pomoc żony z uwagi na orzeczoną separację liczyć nie może. Z zasad doświadczenia życiowego wynika zaś, że niewielkie środki jakie ma do dyspozycji wystarczają zaledwie na opędzenie najpilniejszych potrzeb życia codziennego i pozwalają tylko na skromną egzystencję. Uwzględniając to wszystko i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że skarżącego nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika. Chociaż obiektywnie są to kwoty niewielkie to jednak relatywnie przekraczają możliwości płatnicze strony. Skoro zaś skarżący nie jest w stanie opłacić kosztów pełnomocnika to należało udzielić mu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustanowić adwokata opłacanego ze środków budżetowych Skarbu Państwa. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.