III SA/Kr 1464/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 marca 2015 r. wniosku K. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie z Jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: 1. umorzyć postępowanie sądowe w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. oddalić wniosek o ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Pismem z dnia 31 lipca 2014 r. skarżący – K. Ś. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Jednocześnie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1464/14 Referendarz sądowy umorzył postępowanie w części dotyczącej żądania zwolnienia od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie radcy prawnego. W dniu 8 grudnia 2014 r. skarżący wniósł sprzeciw od ww. orzeczenia Referendarza sądowego. Zarządzeniem z dnia 9 lutego 2015 r. wezwano skarżącego na podstawie art. 255 p.p.s.a o uzupełnienie informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie uzupełnił powyższych informacji do każdej ze spraw, natomiast złożył jeden egzemplarz dokumentów, który został dołączony do akt o sygnaturze III SA/Kr 1708/14, wskazanej jako pierwsza. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Z uwagi na fakt, iż niniejsza sprawa dotyczy zakresu pomocy i opieki społecznej oznacza to, że skarżący z mocy prawa jest zwolniony od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012.270) zwanej dalej p.p.s.a., w związku z art. 241 tej ustawy. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a. p.p.s.a., obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących z zakresu pomocy i opieki społecznej Skoro skarżący jest z mocy prawa zwolniony od konieczności ponoszenia kosztów sądowych, to jego wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Z tego względów na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym postanowienia. Odnośnie wniosku skarżącego o ustanowienie dla niego adwokata lub radcy prawnego, wniosek ten - zdaniem Sądu – nie zasługuje na uwzględnienie. Artykuł 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, Nr 270) zwanej dalej p.p.s.a., stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z przepisem paragrafu 3, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z artykułem 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy winien był przekonać Sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zdaniem Sądu, z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie wynika faktyczna sytuacja majątkowa skarżącego. Skarżący został wzywany do uzupełnienia wniosku w niniejszej sprawie poprzez: * udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny skarżącego przez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur obrazujących wysokość czynszu, opłat za energię elektryczną, gaz lub innych opłat za media za ostatni okres rozliczeniowy jak również stałych opłat innego rodzaju (np. związanych z kształceniem lub leczeniem), * przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, * przedłożenie kserokopii decyzji o przyznaniu zasiłków lub innych świadczeń dla skarżącego lub członków jego rodziny, * przedłożenie wyciągu z rachunku bankowego skarżącego obrazującego historię transakcji w ciągu trzech ostatnich miesięcy, * podanie czy skarżący lub członkowie jego gospodarstwa domowego uzyskują dochód z prac dorywczych lub zleconych a jeśli tak to w jakiej wysokości, a w razie braku takich dochodów o wyjaśnienie pochodzenia źródeł utrzymania rodziny skarżącego. Skarżący ani we wniosku, ani na wezwanie Sądu nie złożył dokumentów, które były niezbędne dla oceny jego sytuacji finansowej. Brak udzielenia żądanej odpowiedzi na wezwanie w tym zakresie uniemożliwił Sądowi dokonanie oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Skarżący nie wykazał swojej sytuacji majątkowej. Powyższe świadczy o tym, iż skarżący nie może być uznany za osobę zasługującą na przyznanie prawa pomocy. Biorąc po uwagę całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał spełnienie przesłanek ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, dlatego Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 w zw. z art. art. 245 § 1 i § 3 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.