III SA/Kr 147/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie : WSA Bożenna Blitek NSA Piotr Lechowski (spr.) Protokolant : Monika Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi R.R. na decyzję Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 29 grudnia 2003r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za wyniki w nauce I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego na rzecz skarżącego R.R. o kwotę [...],- ( [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 29 grudnia 2003 r [...] po rozpatrzeniu odwołania R.R. Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji nieoznaczoną co daty , którą odmówiono R.R. przyznania stypendium za wyniki w nauce w roku akademickim 2002/2003 .W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy art.57 ust.1 i 161 ustawy z dnia 12 września 1990 r o szkolnictwie wyższym ( Dz.U. Nr 65 , poz. 385 ze zm. ) w związku z art. 138 § 1 kpa. W uzasadnieniu decyzji Rektora wskazano następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia . R. R. nie zaliczył IV roku studiów w roku akademickim 2000/2001 na Wydziale Prawa i Administracji U.J. w związku z czym został skreślony z listy studentów. W roku akademickim 2002/2003 został ponownie przyjęty na studia , które wznowił na IV roku . Po zakończeniu roku akademickiego 2002/2003 wystąpił z wnioskiem o przyznaniu stypendium za wyniki w nauce w roku akademickim 2002/2003 .Przywołując postanowienie § 3 ust.18 i § 2 ust.6 pkt 4 Regulaminu przyznawania i ustalania wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów U.J. z dnia 1.X. 2001 r .Rektor U.J. odmówił przyznania stypendium za wyniki w nauce. Zdaniem Rektora U.J." przerwa w studiach i fakt przebywania po raz drugi na IV roku ( co jest równoznaczne z powtarzaniem IV roku ) " , wyłącza możliwość przyznania stypendium za wyniki w nauce. Uzasadniając rozstrzygnięcie dodatkowymi argumentami odwołał się Rektor , do dokumentacji studiów ustalając , że każdy rok z zaliczonych dotychczas lat studiów na kierunku prawo , był powtarzany lub przerywany urlopami dziekańskim z prawem do zdawania egzaminów. Ze względu na Regulamin studiów , wobec wcześniejszego wykorzystania powtarzaniu roku , odwołujący się nie mógł IV roku powtarzać , a jedyną możliwością kontynuacji studiów była reaktywacja , po rocznej przerwie .Zdaniem Rektora skutkiem reaktywacji na IV roku studiów jest powtarzanie tego roku i zastosowanie powołanych postanowień Regulaminu przyznawania i ustalania świadczeń pomocy materialnej dla studentów U.J. jest " najbardziej adekwatne i właściwe dla sytuacji ", w której znalazł się R.S. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję z wnioskiem o jej uchyleniu złożył R. R.Skargę oparto na zarzucie naruszenia przepisów art. " 31 § 1 " Konstytucji RP w zw. z art.152 § 1 i 3 " ustawy o szkolnictwie wyższym w zw. z § 9 ust.1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 1991 w sprawie warunków , form , trybu przyznawania i wypłacania oraz wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów studiów dziennych.(Dz.U. Nr 9 , poz.32 ze zm . ) przez błędną wykładnię § 2 ust.6 pkt.4 i § 3 pkt.18 Regulaminu przyznawania i ustalania wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów U.J. z dnia 1 października 2001 r. Skarga zarzuca także rażące naruszenie przepisów art. 10 § 1 , 11, 14, 15 , 104 § 1 i 109 kpa w zw. z art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego wskazano , że zgodnie z § 3 ust.5 powołanego Rozporządzenia Rady Ministrów stypendia za wyniki w nauce przyznawane są na ( a nie za ) dany rok akademicki. Zdaniem skarżącego " punktem odniesienia nie jest zatem rok , w którym student uzyskał średnią uprawniającą " do przyznania stypendium , tylko rok , w którym jest wypłacane , co w przekonaniu skarżącego potwierdza dosłowne brzmienie § 3 ust. 18 Regulaminu przyznawania i ustalania świadczeń pomocy materialnej Według skarżącego , powołującego się na treść postanowień § 2 ust.6 pkt 4 i § 3 ust.18 powyższego Regulaminu " studenci , którzy podjęli studia po reaktywacji nie otrzymują stypendium za wyniki w nauce , jednak stypendium nie przysługują studentowi tylko przez pierwszy rok po wpisaniu na rok na podstawie decyzji o zgodzie na reaktywację ". Wyprowadza z tego wniosek skarga , że stypendium przysługuje studentowi - skarżącemu , w roku następnym , pod warunkiem spełnienia pozostałych kryteriów jakościowo-terminowych , co jego zdaniem jest bezsporne. W odniesieniu do tych zarzutów skarga podnosi , ze skarżący zaliczył IV rok studiów w roku akademickim 2002/2003 i jest obecnie w roku akademickim 2003/2004 studentem V roku , więc stypendium za wyniki w nauce mu przysługuje. Skarżący wskazywał na swoje podanie z dnia [...] 2003 pierwotnie skierowane do Dziekana Wydziału o przyznania stypendium za wyniki w nauce w bieżącym roku akademickim , a następnie przekazane za pośrednictwem Dziekana Wydziału , z adnotacją " popieram " Rektorowi U.J. Zdaniem skargi , skoro Dziekan pozytywnie zaopiniował podanie "reklamacyjne " , w związku z brakiem skarżącego na liście nazwisk studentów , którym przyznano stypendia za wyniki w nauce , odmawiając wydania decyzji pozytywnej z naruszeniem Regulaminu , Rektor naruszył przewidzianą " art.31 § 1 " Konstytucji zasadę równego traktowania w stosowaniu przewidzianego art. " 152 § 1 " ustawy o szkolnictwie wyższym prawa do świadczeń pomocy materialnej. Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania wskazano , że "decyzja I instancji została wydana przez obwieszczenie listy studentów , którym przyznano stypendium " , a " odwołanie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Dziekana zostało rozpatrzone dopiero po uczynieniu odręcznego dopisku wskazującego Rektora jako organ odwoławczy". Wskazując na przepisy art.10 i 14 § 1 kpa podniesiono , że skarżący nie brał udziału w postępowaniu ,, a decyzja przybrała formę nie przewidzianą art. 14 § 1 kpa przez brak nazwiska skarżącego na liście. Zdaniem skarżącego , przy złożeniu wniosku przez studenta pominiętego na liście, dziekan winien wydać decyzję z pouczeniem o prawie odwołania. Zastosowana forma narusza art. 5 § 1 ustawy o szkolnictwie wyższym i art. 15 kpa , skoro organ I instancji nie wydał decyzji. Kwestionuje także skarga jako błędne przyjęcie przez Rektora w uzasadnieniu decyzji , że " student po przerwie w studiach jest studentem powtarzającym rok " , oraz zarzuca , iż w decyzji nie odniesiono się do zarzutów odwołania. Wskazano , także , że w świetle Regulaminu ( § 3 ust.1 ) decyzja o stypendium za wyniki w nauce wydawana jest z urzędu , a zatem przewidziany ust.3 wniosek Komisji Ekonomicznej jest wymaganym przez regulamin zajęciem stanowiska , którego brak w postępowaniu uzasadnia żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji. Rektor U.J. działający przez Prorektora ds. dydaktyki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi podniesiono, że lista studentów , którzy zaliczyli rok z podaniem średniej oraz są uprawnieni do stypendium za wyniki w nauce , została sporządzona według stanu na dzień [...] 2003 r i przekazana do wglądu Komisji Ekonomicznej Samorządu Studentów zgodnie z § 3 ust.7 Regulaminu. Przyznając , że na liście nie było skarżącego , podniesiono , że nie spełniał wymogów przewidzianych regulaminem , a Rektor decyzją z [...] 2003 r utrzymał w mocy decyzję Dziekana odmawiającą przyznanie stypendium za wyniki w nauce. Wskazano , że [...]. 2003 r skarżący wniósł do Rektora U.J. wniosek o przyznanie stypendium , a błędne jest stanowisko , ze uczyniona na tym podaniu przez Prodziekana Wydziału Prawa i Administracji adnotacja "popieram " jest pozytywną decyzją organu I instancji. Decyzję stanowiło nieumieszczenie na liście studentów , którym stypendium za wyniki w nauce przyznano. Rektor podtrzymał swoje stanowisko , że z przepisów § 2 ust.6 pkt 4 i § 3 ust. 18 Regulaminu , wynika , że " student , który podejmuje studia po reaktywacji , za ten rok nie może otrzymać stypendium za wyniki w nauce, gdyż powtarza rok studiów i miał przerwę w studiach związaną ze skreśleniem z tych studiów". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje ; Płaszczyznę kontroli zaskarżonej decyzji stanowi jej zgodność z prawem , a to stosownie do przepisu art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1269 ). Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U.Nr 153 , poz. 1270 z późn. zm. ) - dalej ustawa p.p.s.a - sprawując tę kontrolę Sąd administracyjny rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy , nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawę prawną. W świetle powyższych uregulowań skarga jest uzasadniona , aczkolwiek nie wszystkie zarzuty przytoczone na jej poparcie są trafne. I. Zaskarżona decyzja Rektora U.J. podjęta została dnia 29 grudnia 2003 r , a więc pod rządem przepisów obowiązującej wówczas ustawy z dnia 12 września 1990 r o szkolnictwie wyższym ( Dz.U. Nr 65 , poz. 385 z późn.zm.) oraz wydanego na podstawie jej art.152 ust.3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 1991 r w sprawie warunków , formy , trybu przyznawania i wypłacania oraz wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów studiów dziennych (Dz.U.Nr 9,poz. 32 z późn.zm. ) - zwanego dalej Rozporządzeniem. Rozporządzenie to obowiązywało do dnia 17.07. 2004 r i uległo uchylenia na podstawie art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 maja 2004 r o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym , ustawy o wyższych szkołach zawodowych , ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.U.Nr 152 , poz. 1598 ). Powyższe przepisy , oraz wydany w oparciu o § 9 powołanego Rozporządzenia Regulamin przyznawania i ustalania wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów U.J. z dnia 1 października 2001 r - zwany dalej Regulaminem - stanowią płaszczyznę odniesienia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W świetle postanowień § 2 ust.1 , 2 i 4 powołanego Rozporządzenia z dnia 22 stycznia 1991 r nie budzi wątpliwości , iż rozstrzygnięcie organów uczelni w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania świadczenia pomocy materialnej , a w tym stypendium za wyniki w nauce , ma charakter decyzji , a więc aktu administracyjnego załatwiającego indywidualną sprawę studencką Jeszcze przed zmianą art.161 ustawy , przez dodanie z mocą od dnia 1.10. 2004 r ust.2 w myśl , którego przepis ust.1 zdanie pierwsze stosuje się także do decyzji podjętej przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną w orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtował się pogląd , iż hipotezą art. 161 ust.1 ustawy objęte są także decyzje dotyczące stypendiów za wyniki w nauce , oraz , że w sprawach tych przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie Sądu najwyższego z dnia 2001.01.05 III RN 45/00 , OSNP 2001/17/525) .Wspomniane Rozporządzenie przymiot decyzji nadawało już także decyzjom organów samorządu studenckiego. Między stronami nie jest zresztą sporne , iż rozstrzygniecie w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania stypendium ma charakter decyzji. Poza sporem jest także , iż jako decyzję pozytywną Rektor U.J. przyjmie listę zawierającą nazwiska studentów , którzy otrzymują stypendium za wyniki w nauce .Zdaniem strony przeciwnej decyzję negatywną wyrażał natomiast fakt nieumieszczenia na tej liście studentów zakwalifikowanych do przyznania stypendium na rok akademicki 2003/2004 , na podstawie wyników w nauce uzyskanych w roku akademickim 2002/2003. Stanowiska Rektora U.J. w tym zakresie nie sposób podzielić. Zgodnie z art. 161 zd.I ustawy o szkolnictwie wyższym , w jego brzmieniu z daty zaskarżonej decyzji , do decyzji podjętych przez organ uczelni w indywidualnych sprawach studenckich , a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i przepisy o zaskarżaniu decyzji do Naczelnego Sadu Administracyjnego .Odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów kpa , przy zastrzeżeniu , że rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach studenckich mają charakter decyzji wskazuje , iż właśnie w zakresie formy rozstrzygnięcia zastosowanie mają przepisy art.107 § 1 i § 3 kpa. Spełnienie przez decyzję minimum wymagań przewidzianych art. 107 § 1 i 3 kpa służyć ma bowiem możliwości poddania takiej decyzji weryfikacji w postępowaniu przed Sądem administracyjnym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego , wypracowane zostało stanowisko , co do minimum niezbędnych elementów formalnych , wymaganych do tego , aby określony akt mógł być uznany za decyzję administracyjną , a więc za władczy przejaw woli organu administracji publicznej ( lub innego podmiotu sprawującego w zleconym mu zakresie funkcje administracji publicznej ) skierowany do oznaczonego indywidualnie adresata i rozstrzygający sprawę administracyjną. Zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem NSA ( Por. np. postanowienie NSA z 1999.07.27 I S.A. 1509/98- Lex.Nr 48728 ) , do minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania pisma jako decyzji należy : oznaczenie organu wydającego decyzję , wskazanie adresata , wyrzeczenie o rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej i podpis osoby reprezentującej organ administracji. Stanowisko orzecznictwa aprobowane jest także w piśmiennictwie ( Por. np. Postępowanie sądowo- administracyjne , Wyd. Prawn. LexisNexis , Wa-wa 2004 pr.zbiorowa pod red. T.Wosia , str.74 in ). Stanowisko to Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela. Istota kontroli instancyjnej decyzji w postępowaniu odwoławczym w świetle uregulowania zawartego w przepisie art.111 § 1 kpa sprowadza się bowiem właśnie do rozpatrywania tego o czym wyrzeczono w decyzji organu I instancji , a nie na rozpatrywaniu odwołania od rozstrzygnięcia , którego decyzja nie zawiera. W świetle powyższego zaskarżona decyzja Rektora U.J. z dnia 29 grudnia 2003 r [...] , oparta na przepisie art. " 138 § 1 " wyrzeka o utrzymaniu w mocy nieistniejącej decyzji Dziekana Wydziału Prawa i Administracji U.J. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu stypendium w roku akademickim 2003/ 2004 za wyniki w nauce. Już z tej przyczyny zaskarżona decyzja , ulegała uchyleniu. Z przepisów § 1 ust.1 pkt 3 w zw. z § 2 ust.1 zd.II Rozporządzenia , oraz z § 2 ust.2 Regulaminu wynika, że decyzja w przedmiocie świadczeń pomocy materialnej w formie stypendium za wyniki w nauce , podejmowane są z urzędu. Potraktowane jako odwołanie pismo skarżącego z dnia 15 listopada 2003 r jest w istocie wnioskiem o wydanie przez organ I instancji - Dziekana Wydziału Prawa i Administracji U.J. decyzji w przedmiocie przyznania skarżącemu w roku akademickim 2003/2004 r. , stypendium za wyniki w nauce uzyskane w roku akademickim 2002/2003 r. Wniosek skarżącego o wydanie z urzędu decyzji w przedmiocie przyznania mu stypendium za wyniki w nauce nie został do tej pory rozpoznany przez organ I instancji. II. Z dniem 1 września 2005 r weszły w życie przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz.U. Nr 164 , poz. 1365 ).Stosownie jednak do zawartego w Dziale VI tej ustawy - zmiany w przepisach obowiązujących , przepisy przejściowe i końcowe - przepisu art.259 ust.1 pkt 3 , postępowania w sprawach zakończonych wydaniem nieprawomocnej decyzji ,są rozpatrywane według przepisów dotychczasowych. W świetle przepisu art. 269 k.p.a właśnie zaskarżona decyzja Rektora z dnia 29 grudnia 2003 r , ma charakter decyzji nieprawomocnej w rozumieniu art.259 ust.1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym , gdyż w następstwie złożonej skargi nie została utrzymana w mocy w postępowaniu sądowym , przez oddalenie skargi. Powyższa regulacja oznacza , że wobec niezakończenia przed dniem 1 września 2005 postępowania w sprawie przyznania skarżącemu stypendium za wyniki w nauce na rok 2003/ 2004 , wydaniem " prawomocnej " decyzji , sprawa przed organami uczelni rozpatrywana będzie według przepisów dotychczasowych , a więc tych które obowiązywały do dnia wejścia w życie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Rozpoznając wniosek skarżącego o wydanie decyzji przyznającej mu na rok akademicki 2003/2004 stypendium za wyniki w nauce osiągnięte w roku akademickim 2002/2003 , uwzględnią organy Uczelni poniższą ocenę prawną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasadą wynikającą z przepisów § 3 ust. 1, 2 i 5 Rozporządzenia Rady Ministrów i postanowień § 2 pkt 5 in fine i § 3 ust.2 Regulaminu jest , że świadczenia pomocy materialnej mogą być otrzymywane a więc i przyznawane w danym roku akademickim. W świetle postanowień §§ 26 ust.1 lit.a do e w zw. z § 9 ust.1 lit. c Regulaminu studiów U.J. , skreślenie z listy studentów może być następstwem różnorodnych okoliczności , a w tym następstwem nie zaliczenia roku ( semestru ) studiów. Ponowne przyjęcie na studia - reaktywacja na podstawie § 27 Regulaminu Studiów U.J. , możliwe jest w odniesieniu do każdej z przyczyn skreślenia z listy studentów. Powtarzanie roku ( § 11 w z. § 9 ust.1 It. " b" Regulaminu Studiów ) nie jest równoznaczne ze wznowieniem studiów na tym samym roku po skreśleniu z listy studentów , którego skutkiem jest zerwanie więzi prawnej między uczelnią a studentem ( § 27 ust 4 Regulaminu Studiów ).Student nie może otrzymać świadczenia w postaci stypendium za wyniki w nauce w danym roku akademickim , który jest rokiem powtarzanym ( w okresie powtarzania roku , § 3 ust.3 Rozporządzenia § 2 ust. 6 pkt 1 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej ).W świetle postanowień § 3 pkt 18 w zw. z § 2 ust. 6 pkt 4 Regulaminu j.w. , stypendium za wyniki w nauce nie przysługuje także studentowi przez pierwszy rok studiów , po zmianie uczelni, przerwie w studiach , zmianie kierunku studiów , przeniesieniu na studia dzienne .Reaktywacja na studiach ma charakter podjęcia studiów po przerwie w rozumieniu § 3 pkt 18 Regulaminu. Przerwa w studiach spowodowana skreśleniem z listy studentów - po wznowieniu studiów - wchodzi w krąg okoliczności objętych postanowieniami § 3 pkt 18 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej , w których stypendium za wyniki w nauce nie przysługuje studentowi przez pierwszych rok po dokonaniu zmiany przewidzianej w tym przepisie. Natomiast wyniki uzyskane w pierwszym roku akademickim studiów , po dokonaniu zmiany określonej § 3 pkt 18 Regulaminu , w tym po przerwie w studiach spowodowanej skreśleniem , stanowią element wymagań jakościowo - terminowych decydujących dla oceny czy student spełnił warunki do uzyskania w następnym roku akademickim stypendium za wyniki w nauce uzyskane w roku poprzednim. Odmienne stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji narusza wyżej wskazane przepisy prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 z późn.zm) orzeczono jak w punkcie I-szym sentencji wyroku .Orzeczenie w przedmiocie zwrotu na rzecz skarżącego reprezentowanego przez pełnomocnika radcę prawnego - kosztów postępowania sądowego w kwocie 455 zł oparto na przepisach art. 200 , 205 § 1 i 209 powołanej ustawy. Wobec treści uchylonych decyzji nie zachodziły podstawy do zastosowania art.152 ustawy.