III SA/Kr 1471/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 18 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków postanawia pozostawić wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z 9 grudnia 2011 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na kwestionowaną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 18 października 2011 r. nr [...], skarżący – J. F. – złożył w piśmie z dnia 16 grudnia 2011 r. wniosek o przyznanie mu prawa pomocy. W związku z tym, że wniosek ten nie został złożony na urzędowym formularzu, skarżącemu, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału, został przesłany do wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania urzędowy formularz wniosku "PPF". W zakreślonym terminie skarżący przesłał do Sądu formularz, domagając się zwolnienia go od kosztów sądowych i ustanowienia na jego rzecz z urzędu radcy prawnego. W jego uzasadnieniu podniósł, że nie jest w stanie bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny ponieść kosztów postępowania. Ponadto oświadczył tylko, ze prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką synów. Rubryki urzędowego formularza dotyczące majątku i dochodów nie zostały natomiast przez skarżącego wypełnione. W związku z powyższym, wobec braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 2 lutego 2012 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez oświadczenie, gdzie aktualnie mieszka i czyją własność stanowi ta nieruchomość, kto ponosi koszty jej utrzymania i jaka jest wysokość tych kosztów, podanie stanu majątkowego skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (wykazanie nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3.000 euro), oświadczenie z jakich źródeł i w jakiej wysokości rodzina skarżącego uzyskuje dochody na bieżące utrzymanie, czy korzysta z pomocy społecznej – jeśli tak, to w jakiej formie i z jaką częstotliwością, oświadczenie, czy żona uzyskuje dochody – jeśli tak, należało podać z jakiego źródła i w jakiej wysokości, udokumentowanie aktualnymi rachunkami wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, leczenie, telefon, edukację dzieci, itp., przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz jego małżonkę rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz przedłożenie odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe (2010 i 2011). Referendarz zakreślił skarżącemu 7 dniowy termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz na złożenie dodatkowych dokumentów, licząc od dnia otrzymania wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W otwartym terminie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący złożył wniosek o przedłużenie 7 – dniowego terminu z uwagi na wielość okoliczności, o których wykazanie został wezwany oraz konieczność uzyskania stosownych zaświadczeń, w tym zaświadczenia z urzędu skarbowego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 lutego 2012 r. termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy został skarżącemu przedłużony do dnia 29 lutego 2012 r. Mimo upływu zakreślonego terminu braki wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zostały uzupełnione. W dniu 7 marca 2012 r. skarżący złożył natomiast kolejny wniosek o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przewodniczący Wydziału 13 marca 2012 r. sprawę skierował referendarzowi sądowemu na posiedzenie niejawne. Zarządzeniem z dnia 27 marca 2012 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w skazując w jego uzasadnieniu, że: "(...) warunkiem ewentualnego uwzględnienia wniosku o prolongatę terminu jest jego złożenie przed upływem zakreślonego terminu. W przedmiotowej sprawie wniosek J. F. z dnia 6 marca 2012 roku (nadany w placówce pocztowej dniu 7 marca 2012 roku) o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy został wniesiony po upływie terminu zakreślonego przez Przewodniczącego Wydziału, który upłynął w dniu 29 lutego 2012 r. Tym samym zastosowanie znalazł rygor pozostawienia wniosku o prawo pomocy bez rozpoznania nadany zarządzeniu z dnia 2 lutego 2012 roku i jednocześnie spełnione zostały przesłanki określone w art. 257 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie pozostawia się bez rozpoznania." Odpis zarządzenia referendarza sądowego z 27 marca 2012 r. wraz z uzasadnieniem został skarżącemu doręczony z dniem 2 kwietnia 2012 r. Pismem z dnia 5 kwietnia 2012 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego zarządzenia referendarza sądowego o pozostawieniu jego wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazał, że zarządzenie zostało wydane w jego ocenie niesłusznie i powinno zostać uchylone. Podniósł, że informacja, iż termin do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy został przedłużony do 29 grudnia 2012 r., została mu doręczona w dniu, w którym termin ten upływał. Nie mógł więc z tej przyczyny uzupełnić braków wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z wniesieniem przez skarżącego sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 27 marca 2012 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, przedmiotowa sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Natomiast w myśl art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. W rozpatrywanej sprawie nie ulega żadnej wątpliwości, że skarżący, pomimo wezwania zarządzeniem referendarza sądowego do dnia wniesienia sprzeciwu nie uzupełnił braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy pomimo tego, że termin do uzupełnienia braków wniosku oraz do przedłożenia dodatkowych dokumentów, został mu przedłużony przez Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zwrócić należy uwagę, że wskutek nie wypełnienia przez skarżącego odpowiednich rubryk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, dotyczących sytuacji majątkowej i dochodowej skarżącego i jego rodziny, wniosek ten nie nadawał się w ogóle do merytorycznego rozstrzygnięcia. Wobec tego zbędnym było ponowne wzywanie skarżącego na podstawie art. 255 p.p.s.a. o przedłożenie dokumentów źródłowych. Mają one bowiem charakter pomocniczy w ocenie sytuacji materialnej wnioskującego i to w przypadku, gdy dane zawarte we wniosku (a więc istniejące w wypełnionym wniosku) nie pozwalają na dokonanie pełnej oceny możliwości finansowych wnioskodawcy. Argumenty podnoszone zatem przez skarżącego, że nie mógł zadośćuczynić wezwaniu, bo informację o przedłużeniu terminu odebrał w końcowym dniu przedłużonego mu terminu, nie mogą zostać uwzględnione w tym przypadku wobec treści art. 82 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że bieg terminu wyznaczonego przez sąd lub przez przewodniczącego wydziału rozpoczyna się od ogłoszenia w tym przedmiocie postanowienia lub zarządzenia, a gdy ustawa przewiduje doręczenie z urzędu – od jego doręczenia. Skoro, w myśl art. 84 p.p.s.a. przewodniczący wydziału może przedłużyć termin sądowy, to zasadę dotyczącą biegu terminu, o której mowa w art. 82 p.p.s.a., stosować należy także i do przedłużonego terminu. Bieg jego rozpoczyna się więc z chwilą wydania przez przewodniczącego wydziału stosownego zarządzenia o przedłużeniu terminu. Przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wymagają bowiem w tej kwestii doręczenia zarządzenia przewodniczącego wydziału o przedłużeniu terminu i nie stanowią, iż bieg jego rozpoczyna się z chwilą doręczenia skarżącemu tego zarządzenia, Okoliczność, że skarżący o przedłużeniu mu terminu dowiedział się dopiero z pisemnego powiadomienia odebranego w ostatnim dniu przedłużonego terminu nie może mieć w tym przypadku doniosłości prawnej. Nic nie stało na przeszkodzie, aby skarżący dowiedział się telefonicznie o podjętej decyzji przez przewodniczącego wydziału co do przedłużenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku w sekretariacie sądu, zwłaszcza, iż to skarżący z takim żądaniem występował. Podkreślić także należy, że do uwzględnienia wniosku nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej, jak to uczynił skarżący we wniosku. Wobec tego twierdzenie, w sytuacji gdy wniosek nie pozwalał w ogóle na ocenę sytuacji materialnej skarżącego oraz przy uwzględnieniu pomocniczego charakteru dokumentów źródłowych, iż konieczność przedłożenia tak obszernej ilości tych dokumentów stała również na przeszkodzie w wykazaniu przez skarżącego braku środków na pokrycie kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny, jest bezzasadne. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 246 p.p.s.a., to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania trudnej sytuacji materialnej. Także ponowny wniosek skarżącego o prolongatę terminu nie mógł być pozytywnie rozpatrzony wobec treści art. 84 p.p.s.a., skoro nie został on zgłoszony przed upływem uprzednio przedłużonego już terminu. Skoro skarżący nie wypełnił najistotniejszych z punktu widzenia zasadności uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy rubryk dotyczących sytuacji materialnej, a nadto nie uzupełnił tych braków wniosku w zakreślonym terminie, dodatkowo mu przedłużonym, to skutek takich poczynań skarżącego, nie wykazujących woli do wykazania swojego ubóstwa, a co za tym idzie w uzyskaniu pomocy, przewidziany został w art. 257 p.p.s.a., który to ma zastosowanie w niniejszej sytuacji faktycznej. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowił o pozostawieniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.