III SA/Kr 1474/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 sierpnia 2023 r. znak 010070/680/8623828/2022, postępowanie 354784833 w przedmiocie świadczenia wychowawczego na dziecko A. D. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 5 sierpnia 2022 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 22 sierpnia 2023 r., znak: 010070/680/8623828/2022, postępowanie 354784833, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji z 5 sierpnia 2022 r. utrzymał w mocy ww. decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o świadczenie wychowawcze (z 4 sierpnia 2022 r.), na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. na dziecko A. D. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia podano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o pomocy państwa w wychowaniu dzieci). Decyzja ta zapadła na następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 2 lipca 2022 r. skarżący złożył wniosek SW-R o świadczenie wychowawcze na dziecko A. D. na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. W dniu 8 lipca 2022 r. wydano informację znak: 010070/680/6083095/20 o przyznaniu skarżącemu świadczenia wychowawczego odpowiednio na ww. dziecko na okres od 1 lipca 2022 r. do 31 maja 2023 r. W decyzji z 5 sierpnia 2022 r. znak: 010070/680/8623828/2022, postępowanie: 354784833, organ umorzył postępowanie w sprawie wniosku skarżącego o świadczenie wychowawcze (złożonego w dniu 4 sierpnia 2022 r.) na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. na dziecko A. D. Stwierdzono bowiem, że prawo do świadczenia na ten okres zostało wnioskodawcy przyznane i wypłacone. W dniu 4 sierpnia 2022 r. skarżący złożył wniosek SW-R o świadczenie wychowawcze na dziecko A. D. na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. M. D. w piśmie z 7 sierpnia 2022 r. zawarł odwołanie od decyzji z 5 sierpnia 2022 r. zwracając się o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie świadczenia 500+ na dzieci "A. D. oraz H. D. od dnia 1 czerwca 2022 roku." Odwołujący pokreślił, że nie otrzymał świadczenia wychowawczego na dzieci za miesiąc czerwiec 2022 r. Wyjaśnił, że wniosek złożył 2 lipca 2022 r. i zostało przyznane świadczenie od lipca 2022 r. Wniósł o przyznanie świadczenia za miesiąc czerwiec 2022 r. Informacja o tym, że nowe wnioski należy składać do 31 maja 2022 r. nie została mu przekazana w sposób skuteczny. W uzasadnieniu zaskarżonej do Sądu, opisanej na wstępie decyzji z 22 sierpnia 2023 r. organ stwierdził, że świadczenie wychowawcze na dziecko A. D., na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. zostało przyznane skarżącemu w dniu 8 sierpnia 2022 r. Wobec zatem wcześniejszego zaspokojenia roszczenia z wniosku z 4 sierpnia 2022 r. postępowanie należało umorzyć na zasadzie art. 105 k.p.a. W piśmie z 6 września 2023 r. skarżący M. D. wniósł skargę na decyzję z 22 sierpnia 2023 r. znak: 010070/680/8623828/2022. Wskazał w uzasadnieniu, że decyzją z 20 kwietnia 2023 r. organ podtrzymał decyzję odmowną odnośnie przyznania świadczenia 500 plus za miesiąc czerwiec 2022 dla dzieci skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd z urzędu stwierdza, że WSA w Krakowie wyrokiem z 29 stycznia 2024 r., sygn. III SA/Kr 944/23 sprawy ze skarg M. D. na decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 kwietnia 2023 r. znak 010070/680/6083107/2022 i 010070/680/6083095/2022 w przedmiocie świadczenia wychowawczego - uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzającą je decyzję z dnia 30 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W zaskarżonej, wyżej opisanej decyzji z 22 sierpnia 2023 r. organ na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję własną z 5 sierpnia 2022 r. o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o świadczenie wychowawcze z 4 sierpnia 2022 r. na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. na dziecko A. D. z uwagi na to, że "prawo do świadczenia na ten okres zostało Panu przyznane i wypłacone". Powyższe ustalenie leżące u podstaw wydania zaskarżonej decyzji jest sporne jeśli chodzi o okres 1-30 czerwca 2022 r. Ze znajdującej się w aktach informacji o przyznaniu świadczenia wychowawczego z 8 lipca 2022 r. (znak: 010070/680/6083095/20) wynika, że skarżącemu przedmiotowe świadczenie (na dziecko A. D.) zostało przyznane za okres od 1 lipca 2022 r. do 31 maja 2023 r. – a zatem z pominięciem spornego okresu – tj. czerwca 2022 r. W zaskarżonej decyzji organ powtórzył, że świadczenie wychowawcze na ww. dziecko na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 do 31 maja 2023 r. zostało skarżącemu przyznane. Organ nie ustosunkował się do powyższej informacji z 8 lipca 2022 r., ani do odwołania skarżącego, z których wynika, że skarżący został pozbawiony tego świadczenia za czerwiec 2022 r. Zatem z uwagi na wyżej opisane rozbieżności odnośnie kluczowej dla rozstrzygnięcia tej sprawy kwestii, a mianowicie tego czy świadczenie to zostało czy nie zostało wypłacone za sporny okres - zaskarżoną decyzję należało uchylić. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu doszło w tej sprawie do istotnego naruszenia przepisów postępowania, a to art. 7, art. 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podziela pogląd, że zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego, decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej, a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają konkretnym fragmentom normy prawnej zastosowanej w sprawie. To z uzasadnienia decyzji strona winna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji podejmując rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2021 r., II GSK 431/21). Uzasadnienie decyzji powinno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno bowiem umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie decyzji winno spełniać rolę edukacyjną w stosunku do adresatów decyzji oraz innych podmiotów, a także powinno umożliwiać kontrolę poprawności decyzji, w tym również przez Sąd, który nie zastępuje organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga zatem logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska, co umożliwia jego kontrolę nie tylko przez stronę będącą adresatem wydanego rozstrzygnięcia, lecz również przez sąd. Nadto w aktach sprawy zalega jeden egzemplarz odwołania od decyzji nr 354784834 (sprawy dot. świadczenia wychowawczego na dziecko H. D.). Dopiero treść odwołania może wskazywać, że skarżący domagając się ponownego rozpoznania sprawy i przyznania świadczenia wychowawczego "na moje dzieci – A. D. oraz H. D. od dnia 1 czerwca 2022 r.", swoim odwołaniem objął również decyzję organu w sprawie dot. świadczenia wychowawczego na dziecko A. D. W zaskarżonej decyzji zabrakło odniesienia się przez organ do powyższej kwestii i wyjaśnienia jej w sposób niebudzący wątpliwości. Ponownie rozpoznając sprawę organy zobligowane będą do ponownego rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia wychowawczego przy zastosowaniu wskazań zwartych powyżej, w tym jednoznacznego wyjaśnienia kwestii przedmiotowego świadczenia za miesiąc czerwiec 2022 r. Nadto organ powinien mieć na uwadze, że wyrokiem tut. Sądu z 29 stycznia 2024 r. sygn. III SA/Kr 944/23 uchylono decyzje z 20 kwietnia 2023 r. utrzymujące w mocy decyzje o odmowie przywrócenia terminu na złożenie wniosku o świadczenie wychowawcze na dzieci skarżącego. Powyższe może determinować kierunek rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Należy bowiem pamiętać, że res iudicata następuje w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Do zaistnienia przypadku res iudicata w ramach podstaw nieważnościowych konieczne jest ustalenie stosunku tożsamości pomiędzy sprawą rozstrzygniętą decyzją, która ma zostać unieważniona, a sprawą, której dotyczy uprzednio wydana decyzja ostateczna. Decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Mając na uwadze wskazane naruszenia, Sąd orzekając na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. (wniosek organu zawarty w odpowiedzi na skargę) na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS, orzekając jak w wyroku.