III SA/Kr 1475/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 sierpnia 2023 r. znak 010070/680/8623828/2022, postępowanie 354784834 w przedmiocie świadczenia wychowawczego na dziecko H. D. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 5 sierpnia 2022 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 22 sierpnia 2023 r., znak: 010070/680/8623828/2022, postępowanie 354784834, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji z 5 sierpnia 2022 r. utrzymał w mocy ww. decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o świadczenie wychowawcze (z 4 sierpnia 2022 r.), na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. na dziecko H. D. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia podano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o pomocy państwa w wychowaniu dzieci). Decyzja ta zapadła na następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 2 lipca 2022 r. skarżący złożył wniosek SW-R o świadczenie wychowawcze na dziecko H. D. na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. W dniu 8 lipca 2022 r. wydano informację znak: 010070/680/6083107/20 o przyznaniu skarżącemu świadczenia wychowawczego odpowiednio na ww. dziecko na okres od 1 lipca 2022 r. do 31 maja 2023 r. W dniu 4 sierpnia 2022 r. skarżący złożył wniosek SW-R o świadczenie wychowawcze na dziecko H. D. na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. W decyzji z 5 sierpnia 2022 r. znak: 010070/680/8623828/2022, postępowanie: 354784834, organ umorzył postępowanie w sprawie wniosku o świadczenie wychowawcze (złożonego w dniu 4 sierpnia 2022 r.) na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. na dziecko H. D. Stwierdzono bowiem, że prawo do świadczenia na ten okres zostało wnioskodawcy przyznane i wypłacone. M. D. w piśmie z 7 sierpnia 2022 r. zawarł odwołanie od decyzji z 5 sierpnia 2022 r. zwracając się o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie świadczenia 500+ na dzieci "A. D. oraz H. D. od dnia 1 czerwca 2022 roku." Odwołujący pokreślił, że nie otrzymał świadczenia wychowawczego na dzieci za miesiąc czerwiec 2022 r. Wyjaśnił, że wniosek złożył 2 lipca 2022 r. i zostało przyznane świadczenie od lipca 2022 r. Wniósł o przyznanie świadczenia za miesiąc czerwiec 2022 r. Informacja o tym, że nowe wnioski należy składać do 31 maja 2022 r. nie została mu przekazana w sposób skuteczny. W uzasadnieniu zaskarżonej do Sądu, opisanej na wstępie decyzji z 22 sierpnia 2023 r. organ stwierdził, że świadczenie wychowawcze na dziecko H. D., na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. zostało przyznane skarżącemu w dniu 8 sierpnia 2022 r. Wobec zatem wcześniejszego zaspokojenia roszczenia z wniosku z 4 sierpnia 2022 r. postępowanie należało umorzyć na zasadzie art. 105 k.p.a. W piśmie z 6 września 2023 r. skarżący M. D. wniósł skargę na decyzję z 22 sierpnia 2023 r. znak: 010070/680/8623828/2022. Wskazał w uzasadnieniu, że decyzją z 20 kwietnia 2023 r. organ podtrzymał decyzję odmowną odnośnie przyznania świadczenia 500 plus za miesiąc czerwiec 2022 dla dzieci skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd z urzędu stwierdza, że WSA w Krakowie wyrokiem z 29 stycznia 2024 r., sygn. III SA/Kr 944/23 w sprawie ze skarg M. D. na decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 kwietnia 2023 r. znak 010070/680/6083107/2022 i 010070/680/6083095/2022 w przedmiocie świadczenia wychowawczego - uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzającą je decyzję z dnia 30 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W zaskarżonej, wyżej opisanej decyzji z 22 sierpnia 2023 r. organ na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję własną z 5 sierpnia 2022 r. o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o świadczenie wychowawcze na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. na dziecko H. D. z uwagi na to, że "prawo do świadczenia na ten okres zostało Panu przyznane i wypłacone". Powyższe ustalenie leżące u podstaw wydania zaskarżonej decyzji jest sporne jeśli chodzi o okres 1-30 czerwca 2022 r. Ze znajdującej się w aktach informacji o przyznaniu świadczenia wychowawczego z 8 lipca 2022 r. (znak: 010070/680/6083107/20) wynika, że skarżącemu przedmiotowe świadczenie (na dziecko H. D.) zostało przyznane za okres od 1 lipca 2022 r. do 31 maja 2023 r. – a zatem z pominięciem spornego okresu – tj. czerwca 2022 r. W zaskarżonej decyzji organ powtórzył, że świadczenie wychowawcze na ww. dziecko na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 do 31 maja 2023 r. zostało skarżącemu przyznane. Organ nie ustosunkował się do powyższej informacji z 8 lipca 2022 r., ani do odwołania skarżącego, z których wynika, że skarżący został pozbawiony tego świadczenia za czerwiec 2022 r. Zatem z uwagi na wyżej opisane rozbieżności odnośnie kluczowej dla rozstrzygnięcia tej sprawy kwestii, a mianowicie tego czy świadczenie to zostało czy nie zostało wypłacone za sporny okres - zaskarżoną decyzję należało uchylić. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu doszło w tej sprawie do istotnego naruszenia przepisów postępowania, a to art. 7, art. 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podziela pogląd, że zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego, decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej, a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają konkretnym fragmentom normy prawnej zastosowanej w sprawie. To z uzasadnienia decyzji strona winna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji podejmując rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2021 r., II GSK 431/21). Uzasadnienie decyzji powinno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno bowiem umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie decyzji winno spełniać rolę edukacyjną w stosunku do adresatów decyzji oraz innych podmiotów, a także powinno umożliwiać kontrolę poprawności decyzji, w tym również przez Sąd, który nie zastępuje organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga zatem logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska, co umożliwia jego kontrolę nie tylko przez stronę będącą adresatem wydanego rozstrzygnięcia, lecz również przez sąd. Ponownie rozpoznając sprawę organy zobligowane będą do ponownego rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia wychowawczego przy zastosowaniu wskazań zwartych powyżej, w tym jednoznacznego wyjaśnienia kwestii przedmiotowego świadczenia za miesiąc czerwiec 2022 r. Nadto organ powinien mieć na uwadze, że wyrokiem tut. Sądu z 29 stycznia 2024 r. sygn. III SA/Kr 944/23 uchylono decyzje z 20 kwietnia 2023 r. utrzymujące w mocy decyzje o odmowie przywrócenia terminu na złożenie wniosku o świadczenie wychowawcze na dzieci skarżącego. Powyższe może determinować kierunek rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy przez organy administracyjne. Należy bowiem pamiętać, że res iudicata następuje w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Do zaistnienia przypadku res iudicata w ramach podstaw nieważnościowych konieczne jest ustalenie stosunku tożsamości pomiędzy sprawą rozstrzygniętą decyzją, która ma zostać unieważniona, a sprawą, której dotyczy uprzednio wydana decyzja ostateczna. Mając na uwadze wskazane naruszenia, Sąd orzekając na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. (wniosek organu zawarty w odpowiedzi na skargę) na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS, orzekając jak w wyroku.