III SA/Kr 1477/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Barbara Pasternak Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 25 lipca 2014r. nr [ ] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata W. W. - Kancelaria Adwokacka, ul. [ ] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z [...] 2014 r. nr [...] działając na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 12 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz art. 104 K.p.a. odmówił Z. B. przyznania wszystkich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, o które ubiegał się on we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013. Organ I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością (...) jeżeli: 1/ posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2/ wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a/ przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3/ został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W celu otrzymania płatności do gruntów rolnych należy spełnić łącznie wszystkie warunki. Organ jednocześnie wskazał, że wniosek złożony przez Z. B. dotyczący przyznania płatności na rok 2013 r., był na nazwisko Z. B. i został opisany numerem producenta nadanym Z. B. Zgodnie z przytoczonym wyżej przepisem każdy wniosek złożony przez osobę nieposiadającą nadanego unikalnego numeru producenta musi zostać rozpatrzony odmownie. Wnioskodawca wielokrotnie był już informowany o warunkach koniecznych do wydania pozytywnej decyzji w sprawie płatności bezpośrednich, a przede wszystkim o tym, że tylko złożenie wniosku o nadanie numeru producenta pozwoli na otrzymanie tych płatności. Z treści art. 12 ust. 2 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności wyraźnie wynika, ze przedmiotowy numer identyfikacyjny jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego. Z. B. od tej decyzji wniósł odwołanie, w którym zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania tj. art. 107 w związku z art. 156 pkt 2 i pkt 7 K.p.a. Stwierdził, że zaskarżona decyzja jest nieważna, gdyż została wydana po upływie terminu do jej wydania. Ponadto gospodarstwo ma już nadany niepowtarzalny numer identyfikacyjny. W konkluzji Z. B. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i stwierdzenia jej nieważności, a także przyznania wnioskowanych płatności. Dyrektor Oddziału Regionalnego Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z 25 lipca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że najważniejsze okoliczności faktyczne w niniejszej sprawie ustalono w trakcie kontroli administracyjnej wniosku strony. Z. B. usiłował uzyskać płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 r. nie będąc zarejestrowanym producentem rolnym. Organ podniósł, że już przy badaniu wniosku za 2006 r. opatrzonego imieniem i nazwiskiem Z. B. oraz numerem producenta stwierdzono, że wyżej wymieniona zmarła w 25 grudnia 2004 r. Tym samym od 2005 r. wniosków o płatności nie mogła składać ani Z. B., ani Z. B., który dotąd nie zarejestrował się jako producent rolny. Z. B. od 2005 r. składa wnioski o płatności obszarowe wykorzystując numer producenta nadany matce. Podejmowane na przestrzeni ostatnich lat przez pracowników ARiMR próby wytłumaczenia stronie, że uzyska on własny numer producenta, jeżeli tylko złoży poprawny wniosek były bezskuteczne. Wskazane okoliczności skutkują tym, że nie jest możliwym przyznanie stronie wnioskowanej płatności. Nieprawdziwe są twierdzenia strony, że został mu nadany numer ewidencyjny gospodarstwa, gdyż numer ten został nadany Z. B., a on sam nigdy nie ubiegał się o przyznanie takiego numeru. Organ podkreślił, że w odniesieniu do roku 2013 strona w ogóle nie składała żadnego wniosku o wpis do ewidencji producentów. Zgodnie z przepisami ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów numer producenta nadawany jest konkretnej osobie przez właściwe jednostki ARiMR tylko w drodze administracyjnej (zaświadczenie).Numer jest przypisywany do konkretnego podmiotu i jego przejście na podmiot inny jest niemożliwe. Nie istnieją bowiem i nie istniały żadne przepisy administracyjne umożliwiające takie przejęcie. Tym samym Z. B. nie mógł i nie może przejąć numeru producenta swojej zmarłej matki i wykorzystywać go w dalszym ciągu, jako własny. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ II instancji stwierdził, że są one niezasadne. Analiza sprawy wskazuje, że strona została prawidłowo i jednoznacznie poinformowana o przyczynie odmowy płatności. Wynika to z analizy treści zaskarżonej decyzji. Zarówno część faktyczna jak i prawna jej uzasadnienia, spełnia wymogi z art. 107 K.p.a. Uzasadnienie faktyczne decyzji jest wystarczająco konkretne i powiązane z okolicznościami przedmiotowej sprawy. Zawarto w nim wzmiankę o podstawowej przyczynie odmowy przyznania płatności oraz przepisy regulujące konsekwencje stwierdzonych nieprawidłowości. Uwzględniając powyższe stwierdzono, że uzasadnienie nie utrudnia zapoznania się z podstawami i przesłankami wydania decyzji. Zaskarżona decyzja nie jest również nieważna czy nieprawidłowa z powodu ewentualnego opóźnienia w jej wydaniu. Na powyższą decyzję Z. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania. Wskazał, że decyzja nie odnosi się do decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2012 r., gdyż taka nie została wydana. Ponadto kwestia numeru gospodarstwa została rozstrzygnięta w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 368/11. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z 15 stycznia 2015 r. uzupełniono pierwotnie wniesioną skargę. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 64 § 2 K.p.a. poprzez brak wezwania skarżącego przez organ I instancji do usunięcia braku formalnego wniosku poprzez wskazanie indywidualnego numeru producenta skarżącego. Uzasadniając to stanowisko autor pisma podniósł, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem organów, iż wymóg posiadania indywidualnego numeru producenta rolnego jest materialnoprawną przesłanką do uzyskania płatności. Nadanie wskazanego numeru na podstawie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności jest czynnością materialno techniczną organu administracji. Skutkiem dokonania takiej czynności jest więc jedynie wpis do odpowiedniej ewidencji, nie zaś nabycie przez skarżącego uprawnień do otrzymania dopłat. Jeżeli organy stoją na stanowisku, że skarżący podał niewłaściwy numer, to powinny go wezwać trybie art. 64 § 2 K.p.a. do uzupełnienia wniosku poprzez podanie indywidualnego numeru producenta. Nie można uznać, że ten wymóg został spełniony poprzez ustne poinformowanie skarżącego, iż podany przez niego numer został uznany za niewłaściwy. Nawet w przypadku niezastosowania się skarżącego do takiego wezwania konsekwencją najdalej idącą byłoby pozostawienie wniosku bez rozpoznania, nie zaś jak miało to miejsce w niniejszej sprawie wydanie decyzji odmownej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w świetle powołanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 134 K.p.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie, była decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z 25 lipca 2014 r. nr [...], którą to decyzją organ utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] 2014 r. o odmowie przyznania Z. B. wszystkich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. Na wstępie należy stwierdzi, że przedmiotowa sprawa jest sprawą nową i nie można jej odnosić do wcześniejszych spraw skarżącego. Apele organów administracyjnych o przekonanie skarżącego o niekorzystnym dla niego jego postępowaniu są o tyle nieuprawnione, że organy administracyjne nie wiedzą czy skarżący nie ma swojego racjonalnego motywu, aby właśnie nie uzyskać status producenta rolnego. W niniejszej sprawie nie jest istotny życzliwy stosunek organów do skarżącego, ale właściwe stosowanie procedury administracyjnej, aby w ten sposób dać szanse skarżącemu przedstawienia właściwie wypełnionego wniosku o płatności. Zgodnie z art. 63 § 1 K.p.a., podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone m.in. pisemnie i powinny zawierać, co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych (art. 63 § 2 K.p.a.) oraz być podpisane przez wnoszącego (art. 63 § 3 zd. 1 K.p.a.). Natomiast, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania, jak stanowi art. 64 § 2 K.p.a. Do braków formalnych, które rodzą po stronie organu obowiązek wezwania strony do ich usunięcia w ustawowym terminie, należą braki podania wymienione w art. 63 § 2 K.p.a., a jeżeli strona działa przez pełnomocnika bądź przez osobę upoważnioną – dołączenie pełnomocnictwa lub upoważnienia, a nadto wymagania określone w przepisach szczególnych. W przedmiotowej sprawie organ I instancji dostrzegając istotny brak wniosku w zakresie wskazania prawidłowego numeru wnioskodawcy jako producenta rolnego brak, powinien wezwać wnioskodawcę o przedstawienie swojego indywidualnego numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, a więc przedstawienie posiadanego indywidualnego numeru producenta rolnego pod rygorem, że nieusunięcia tego braku w terminie siedmiu dni spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania, jak stanowi art. 64 § 2 K.p.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy byłoby o ile nie posiada stosownego numeru wystąpienie do właściwego organu o nadanie mu takiego numeru, bądź też musiałby zgodzić się z tym, że jego wniosek nie zostanie rozpoznany. Należy dodatkowo zauważyć, że w sprawach o przyznanie płatności posiadanie indywidualnego numeru producenta rolnego jest swego rodzaju "licencją" do występowania w tych sprawach w charakterze strony. Brak, zatem tego indywidualnego numeru producenta rolnego czyni, to że wnioskodawca nie jest stroną tego postępowania, nie ma właściwości strony, a jeżeli tak to nie może by adresatem decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że art. 64 § 2 K.p.a. dotyczący wezwania do usunięcia braków możliwych do usunięcia w postępowaniu administracyjnym, odnosi się do braków formalnych. W konsekwencji niewezwanie składającego wniosek do uzupełnienia braku w postaci dostarczenia właściwego numeru pod rygorem przewidzianym w art. 64 § 2 K.p.a. i niekorzystne rozstrzygnięcie sprawy bez umożliwienia stronie jego usunięcia stanowi naruszenie tego przepisu i naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty z 8 grudnia 1993 r., sygn. akt III SA 488/93, wyrok WSA w Warszawie z 7 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 975/13). W związku z powyższym należało zgodzić się z zarzutem, że ARMIR naruszył - w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy - art. 134 K.p.a. odmawiając płatności, pomimo iż nie podjął czynności, stosownie do art. 64 § 2 K.p.a., to jest nie wezwał wnioskodawcy (skarżącego) do usunięcia braku formalnego poprzez dołączenie właściwego, prawidłowego numeru producent rolnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien mieć zatem na uwadze, że w takim przypadku – jak już wywiedziono wyżej – organ ma obowiązek wezwania (w zależności od okoliczności) do usunięcia braku właściwego numeru producenta rolnego w trybie art. 64 § 2 K.p.a. Formalny charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia wymagał ograniczenia rozważań wyłącznie do badania zaistnienia podstaw prawnych wydania przez organ II instancji tego rodzaju decyzji z pominięciem kwestii dotyczących meritum sprawy podnoszonych w skardze. Z podanych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I i II sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z art. 16 ust. 2 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.), określając ich wysokość na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r. poz. 461).