III SA/Kr 148/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Danielec WSA Tadeusz Wołek Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2012 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewody z dnia 21 listopada 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisania do polskich ksiąg stanu cywilnego treści zagranicznego aktu zgonu skargę oddala Decyzją z dnia 21 listopada 2011 r. nr [...] Wojewoda z powołaniem na przepisy art. 138 §2 k.p.a. oraz art. 8 ust.4 w zw. z art.73 ust.1 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz.1264) po rozpoznaniu odwołania A. G.; orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z dnia [...] 2011 r. nr [...], którą odmówiono wpisania do polskich ksiąg stanu cywilnego treści zagranicznego aktu zgonu sporządzonego 2000r. w Urzędzie Stanu Cywilnego W (A) pod nr [...] na nazwisko A. E. H. Z uzasadnienia decyzji Wojewody wynika, że wydana została w następujących okolicznościach. A. G. zamieszkały w K (St. Zj. A.P.) w dniu 27 września 2010 r. złożył do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego m.st. Warszawy wniosek o wpisanie do polskich ksiąg stanu cywilnego zagranicznego aktu stanu cywilnego określonego jako skrócony odpis aktu zgonu, sporządzony we W - Republika A, a stwierdzający zgon A. E. H. w dniu [...] 2000 r. we W. Wnioskodawca - działający przez pełnomocnika- uzasadnił wniosek przymiotem spadkobiercy po zmarłym oraz wezwaniem Sądu Rejonowego do przedłożenia polskiego odpisu skróconego aktu zgonu pod rygorem zawieszenia postępowania. Do wniosku przedłożono kopię "wyciągu" wg uwierzytelnionego tłumaczenia, aktu zgonu nr [...] sporządzonego przez Urząd Stanu Cywilnego W, wystawionego 10 sierpnia 2009 r., opatrzonego pieczęcią Urzędu Stanu Cywilnego we W oraz pieczęcią Konsulatu Generalnego Republiki A w Los Angeles, wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem tego dokumentu oraz poświadczeniem przez Konsula Generalnego Republiki A w Los Angeles z dnia 27 maja 2010 r., że kopia dokumentu jest zgodna z oryginałem. Postanowieniem z [...] 2011 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego m.st. Warszawy przekazał wniosek według właściwości miejscowej Kierownikowi Urzędu Stanu Cywilnego w K. Decyzją z dnia [...] 2011 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w K odmówił wpisania do polskich ksiąg stanu cywilnego, treści zagranicznego aktu zgonu na podstawie przedstawionego dokumentu jako nie mającego charakteru oryginału lub oryginalnego odpisu poświadczonego przez uprawniony organ. W odwołaniu wnioskodawca (obecnie skarżący) podniósł, że do wniosku dołączył ten dokument, który otrzymał od Konsula Generalnego Republiki A w Los Angeles. Wojewoda decyzją [...] 2011 r. po rozpoznaniu odwołania uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji z powodu uchybień proceduralnych. W szczególności zwrócono uwagę, że stronami postępowania są także inne osoby. Ponownie rozpatrując sprawę Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w K decyzją z dnia [...] 2011 r., odmówił wpisania do polskich ksiąg stanu cywilnego na podstawie art. 73 ust.1 p.a.s.c. treści zagranicznego aktu zgonu sporządzonego w 2000 r. w Urzędzie Stanu Cywilnego we W pod numerem [...] na nazwisko H. A. E. na podstawie przedstawionego przy wniosku dokumentu. Organ I instancji powołując się na piśmiennictwo i orzecznictwo sądowe zajął stanowisko, że wpisowi do polskich ksiąg stanu cywilnego w trybie art.73 ust. 1 podlega akt stanu cywilnego sporządzony za granicą. Za taki dokument można uznać dokument spełniający łącznie warunki: 1. uznawania oryginalnego dokumentu w państwie jego wystawienia jako aktu stanu cywilnego, 2. powinien być wydany przez organ powołany do wydawania odpisów aktu stanu cywilnego i mieć w państwie jego wydania moc dokumentu urzędowego, 3. powinien być odpisem z ksiąg stanu cywilnego. Przedłożonej przy wniosku kserokopii aktu zgonu uwierzytelnionej przez Konsulat Generalny Republiki A w Los Angeles Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego nie uznał za dokument mający cechy aktu stanu cywilnego t. j. odpisu oryginału lub wyciągu uwierzytelnionego przez organ państwa obcego, który ten dokument sporządził. W odwołaniu od tej decyzji A. G. (dalej skarżący) zarzucił naruszenie art. 73 ust. 1 Ustawy prawo o aktach stanu cywilnego przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że kopia dokumentu uwierzytelniona przez Konsulat Generalny Republiki A w Los Angeles nie daje podstawy do transkrypcji oraz przepisów 7 i 11 k.p.a.. W odwołaniu akcentowano, że dokument został wydany i potwierdzony za zgodność przez organ państwowy powołany do tego typu czynności. Uzasadniając rozstrzygniecie utrzymujące w mocy zaskarżoną decyzję Wojewoda zajął następujące stanowisko: Przy wniosku o transkrypcję przedłożono kopię (kserokopię) odpisu aktu zgonu na nazwisko A. E. H., urodzonego [...] 1941 r. w K, zmarłego [...] 2000 r. we W, wystawionego 10 sierpnia 2009 r. przez Urząd Stanu Cywilnego W. Skopiowany dokument sporządzony został na wielojęzycznym " Formularzu C" zgodnym z Konwencją nr 16 dotyczącą wydawania wielojęzycznych odpisów skróconych aktów stanu cywilnego sporządzoną we Wiedniu 8 września1976 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 166, poz. 1735). Wojewoda zgodził się, ze stanowiskiem odwołania, że Konsulat Generalny Republiki A w Los Angeles jest powołany do wydawania odpisów i kserokopii z dokumentów urzędowych, które przechowuje. Wskazał jednak, że żadna placówka konsularna nie posiada aktów stanu cywilnego(oryginałów), które stwierdzają zdarzenia jakie wystąpiły na terenie ich kraju macierzystego. Dokumenty przechowują organy w miejscu sporządzenia i te urzędy umocowane są do sporządzenia ich odpisów. Z tych względów stwierdzenia przez Konsula Generalnego Republiki A w Los Angeles zgodności z oryginałem przedłożonej przy wniosku o transkrypcję kopii odpisu aktu zgonu, Wojewoda nie uznał za czynność, która przydała by temu dokumentowi znaczenie równoważne z uwierzytelnieniem dokumentu przez organ, który dokument wystawił. Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji, że podstawę czynności może stanowić dokument urzędowy, za który uznaje się dokument sporządzony przez organ państwa obcego w zakresie powierzonych mu kompetencji i we właściwej formie, mający cechy oryginału lub odpisu albo wyciągu lecz uwierzytelnionego przez organ, który ten dokument sporządził. Podkreślono, że przedłożony przy wniosku dokument jest tylko kserokopią oryginalnego odpisu aktu zgonu sporządzonego na Formularzu C zgodnym z Konwencją Nr 16 dotyczącą wydawania wielojęzycznych odpisów skróconych stanu cywilnego sporządzoną w Wiedniu 8 września1976 r.. Taka kopia mimo poświadczenia przez Konsula Generalnego Republiki A w Los Angeles o jej zgodności z oryginałem nie ma zdaniem Wojewody cech dokumentu urzędowego, spełniającego warunki do dokonania na jego podstawie transkrypcji do polskiej księgi stanu cywilnego w trybie art.73 ust.1 p.a.s.c., aktu zgonu sporządzonego w Republice A. Organ II instancji podkreślił, że przed podjęciem decyzji przez organ I instancji, pełnomocnik wnioskodawcy wzywany był o dostarczenie oryginalnego odpisu aktu zgonu pismem z dnia 16 lutego 2011 r. doręczonym 23 lutego 2011 r. W odpowiedzi zaprezentowano stanowisko, że przedłożony dokument odpisu aktu zgonu jest oryginałem dokumentu, który wydał wnioskodawcy Konsulat Republiki A w Los Angeles. Te okoliczności zdaniem Wojewody uzasadniały utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Na powyższą decyzję Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył A. G. wnosząc o jej uchylenie w całości. Skargę oparto na zarzucie naruszenia prawa materialnego - art. 73 ust.1 ustawy prawo o aktach stanu cywilnego oraz przepisów art. 7 i 11 kodeksu postępowania administracyjnego, in extenso powtarzając uzasadnienie odwołania. Skarżący kwestionuje stanowisko organów administracji, że przedstawiony do transkrypcji dokument winien być oryginałem bądź jego kopią uwierzytelnioną przez Urząd Stanu Cywilnego, który go wystawił. Wskazując na przepis art. 23 ust.1 p.a.s.c. skarżący podnosi, że taka interpretacja tego przepisu przez organy administracji wyklucza sens uzyskiwania dokumentów wydawanych w placówkach dyplomatycznych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując ustalenia i stanowisko organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisami art. 3 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.153 poz.1270 z późn. zm.- dalej ustawa p.p.s.a.) w związku z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2005 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 z późn. zm.) przedmiot kognicji sądu stanowi kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem. Sprawując tę kontrolę Sąd, stosownie do przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej skargi nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Istotę sporu miedzy stronami tej sprawy stanowi kwestia czy podstawę wpisu do polskich ksiąg stanu cywilnego w trybie art. 73 ust. 1 p.p.s.a. aktu stanu cywilnego sporządzonego za granicą, a konkretnie w Republice A, może stanowić kserokopia (kopia) aktu zgonu sporządzonego przez Urząd Stanu Cywilnego we W na Formularzu C odpisów skróconych aktów zgonu przewidzianych Konwencją Nr 16 dotyczącą wydawania wielojęzycznych odpisów skróconych aktu Stanu Cywilnego sporządzoną we W 8 września 1976 r. opatrzona pieczęcią i klauzulą Konsula Generalnego Republiki A w Los Angeles (USA) stwierdzającą zgodność tej kopii z oryginałem. W rozstrzygnięciu tej kwestii wyjść należy od przypomnienia, że w myśl art. 73 ust. 1 p.p.s.c. akt stanu cywilnego sporządzony za granicą może być wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu. Takie brzmienie przepisu wskazuje, że wpisowi w trybie art. 73 ust. 1 p.p.s.c. (transkrypcji) ma podlegać akt stanu cywilnego, którego nośnikiem jest dokument mający moc oryginału i charakter dokumentu urzędowego. Skutki decyzji w przedmiocie transkrypcji do polskich ksiąg stanu cywilnego opisał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 3 czerwca 2011 r. III CSK 259/10(Lex nr 1129120) wskazując, że w ramach transkrypcji organ opisuje jedynie akt jej podlegający, przytaczając jego treść bez żadnych zmian, a w jej wyniku powstaje polski akt stanu cywilnego, który nie różni się treścią od aktu transkrybowanego, a pod względem formy, mocy dowodowej oraz zasad korekty, nie różni się od aktów stanu cywilnego rejestrujących zdarzenia krajowe. Z tych względów podziela Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrażone w piśmiennictwie (por. np. Prawo o aktach stanu cywilnego, Komentarz, Alicja Czajkowska, Elżbieta Pachniewska Wydanie 5, Lexix Nexis 2011 r., str. 233) jak i w orzecznictwie(por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2007 r. IICSK 379/06 Lex nr 457825, WSA w Rzeszowie z dnia 21 lipca 2010 r. II SA/Rz 257/10 Lex nr 666714), zapatrywanie, że zagranicznym dokumentem urzędowym jest albo oryginał dokumentu, albo jego odpis lub wypis lecz uwierzytelniony przez organ, który ten odpis lub wypis sporządził. W postępowaniu, którego przedmiotem jest transkrypcja do polskich ksiąg stanu cywilnego aktu stanu cywilnego sporządzonego za granicą, nadto taki dokument winien być wydany na podstawie ksiąg stanu cywilnego. Jest poza sporem w sprawie, że przedstawiony przy wniosku o transkrypcję dokument, nie jest odpisem aktu zgonu w powyższym rozumieniu, t.j. oryginalnym dokumentem wystawionym przez Urząd Stanu Cywilnego we W w dniu 10 sierpnia 2009 r. opatrzonym podpisem urzędnika wystawiającego ten dokument i pieczęcią urzędu, lecz kserokopią (niejako fotografią) takiego dokumentu, potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez Konsula Republiki A w Los Angeles. W związku z powyższym rodzi się pytanie czy taki dokument jest równoważny z dokumentem mającym charakter urzędowego odpisu dokumentu wystawionego za granicą. Odpowiedź na to pytanie jest negatywna, a wynika z regulacji prawnych zawartych w wielostronnych umowach międzynarodowych, których stroną jest Polska i Republika A. W zakresie istotnym dla sprawy, najwcześniejsza jest Konwencja znosząca wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych sporządzona w Hadze 5 października 1961 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 112, poz. 138), której stroną jest Republika A od 13 stycznia 1968 r. Stany Zjednoczone Ameryki od 15 października 1981 r., a Polska od 14 sierpnia 2005 r. (Oświadczenie Rządowe z 27 kwietnia 2005 r. Dz. U. Nr 112, poz.939, uzupełnione oświadczeniem z 11 sierpnia 2005 r., Dz. U, Nr 252, poz. 2122). Konwencja przez legalizację rozumie czynność przez, którą przedstawiciel dyplomatyczny lub urzędnik konsularny państwa, w którym dokument ma być przedłożony, poświadcza autentyczność podpisu, charakter w jakim działa osoba podpisująca dokument i w razie potrzeby, tożsamość pieczęć lub stempla, którym jest on opatrzony (art.2). Istotą tej konwencji jest zwolnienie z tak rozumianej legalizacji przez Państwo określonych rodzajów dokumentów, w tym m.in. administracyjnych (art.1 lit b), które mają być przedłożone na jego terytorium. Zwolnienie z legalizacji, oznacza odciążenie przedstawicieli dyplomatycznych i konsularnych np. Polski od legalizacji za granicą dokumentów, które mają być w Polsce złożone. W miejsce legalizacji Konwencja przewidziała możliwość wymagania czynności zwanej apostille. Jest to rodzaj klauzuli zawierającej oświadczenie organu wyznaczonego przez dane państwo umieszczonej na dokumencie lub do niego dołączonej, którym organ państwa, w którym wystawiono dokument poświadcza autentyczność podpisu, charakter w jakim działa osoba, która podpisała dokument oraz w razie potrzeby tożsamości pieczęci lub stempla, którym dokument jest opatrzony( art. 3, 4, 5 i 6). Konwencja zawiera wzór apostille, według którego winna być sporządzona. W świetle powyższych regulacji Konsul Generalny Republiki A w Los Angeles nie mógł legalizować jako dokumentu urzędowego kserokopii aktu zgonu we W mającego być przedstawionym w Polsce. Dokument uwierzytelnienia przez Konsula Generalnego w Los Angeles, zgodności kopii z oryginałem aktu zgonu nie spełnia też wymogów klauzuli apostille. W świetle tych przepisów złożona kserokopia nie ma charakteru dokumentu urzędowego. Przed przystąpieniem do powyższej konwencji. Polska od 1 listopada 2003 r. stała się stroną Konwencji nr 16 dotyczącej wydawania wielojęzycznych odpisów skróconych aktów stanu cywilnego sporządzonej we Wiedniu 8 września 1976 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 166 poz.1735). Stroną tej konwencji od 30 lipca 1983 r. jest również Republika A (Oświadczenie Rządowe z 13 kwietnia 2004 r. Dz. U. z 2004 r. nr 166, poz. 1736). Konwencja ta w art. 1 stanowi, że odpisy skrócone aktów stanu cywilnego stwierdzających urodzenie, zawarcie małżeństwa lub zgon sporządzane są na wniosek osoby zainteresowanej lub jeśli korzystanie z nich wymaga tłumaczenia, zgodnie z Formularzami A, B, C, załączonymi do konwencji, przy czym odpisy te są wydawane w każdym Państwie jedynie osobom, które są uprawnione do otrzymania odpisów zupełnych. Zgodnie z art. 8 odpisy zawierają datę wydania oraz są opatrzone podpisem i pieczęcią władzy, która je wydała. Mają taką samą wartość, jak wydane zgodnie z prawem wewnętrznym obowiązującym w Państwie, z którego pochodzą, są one uznawane bez legalizacji lub równoważnej formalności na terytorium każdego z Państw związanych konwencją. Stany Zjednoczone A.P. według Oświadczenia Rządowego nie są stronami tej konwencji. Na tle akt postępowania administracyjnego trafne jest ustalenie organów, że forma dokumentu uwidocznionego na przedłożonej przy wniosku kserokopii odpowiada Formularzowi C przewidzianemu dla wielojęzycznego odpisu skróconego aktu zgonu. Polska i Republika A są także stronami Konwencji nr 17 w sprawie zwolnienia od legalizacji niektórych aktów i dokumentów sporządzonej w Atenach 15 września 1977 r. ( Dz. U. z 2003 r. Nr 148, poz. 1447). Z oświadczenia Rządowego z 9 maja 2003 r. ( Dz. U. z 2003 r. Nr 148, poz.1447) wynika, że Polska do konwencji przystąpiła od 1 czerwca 2003 r. a Republika A wcześniej. Artykuł 2 stanowi, że każde umawiające się Państwo uznaje bez wymogu legalizacji lub równorzędnej procedury wymienione przepisem akty i dokumenty, pod warunkiem, że są datowane i noszą podpis oraz w razie potrzeby pieczęć lub stempel władzy innego umawiającego się Państwa, które je wydają. Do dokumentów tych art. 2 w pkt.1 zalicza; akty i dokumenty dotyczące stanu cywilnego, zdolności prawnej lub sytuacji rodzinnej osób fizycznych, ich obywatelstwa, miejsca zamieszkania lub pobytu niezależnie od celu ich użycia. Zgodnie z art. 91 ust.1 Konstytucji RP ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana chyba, że jej stosowanie uzależnione jest od wydania ustawy. W świetle powyższych regulacji wystawiony w Republice A na Formularzu C wielojęzyczny odpis skróconego aktu zgonu, spełniający wymogi art. 8 Konwencji nr 16 dotyczącej wydawania wielojęzycznych odpisów aktów stanu cywilnego sporządzonej w Wiedniu 8 września 1976 r. (Dz. U. Nr 166 poz.1735), nie wymaga legalizacji lub równoważnej formalności jako podstawa wpisu do polskich ksiąg stanu cywilnego. Podstawę transkrypcji stanowić może oryginalny dokument wielojęzycznego odpisu skróconego aktu zgonu sporządzonego zgodnie z art. 8 Konwencji nr 16 z 8 września 1976 r. dotyczącej wydawania wielojęzycznych odpisów aktu stanu cywilnego lub odpis takiego dokumentu opatrzony podpisem i pieczęcią władzy Państwa, która go wydała, a nie kserokopia (kopia) tego dokumentu. Przedłożony przez skarżącego dokument nie spełnił tych warunków. Z tych względów zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.