III SA/Kr 1484/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek (spr.) WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Barbara Pasternak Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2014 r. sprawy ze skargi "A" S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 30 września 2013 r. nr [ ] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych postanawia zawiesić postępowanie sądowe. postanowienia WSA w Krakowie z dnia 3 lipca 2014 r. Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) w związku z art. 8 oraz art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. nr 201, poz. 1540 z późn. zm.), Dyrektor Izby Celnej odmówił A S.A. z siedzibą w W dokonania zmiany decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2006 r. nr [...] w zakresie zmiany lokalizacji miejsca urządzania gry na automatach o niskich wygranych. Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 213 § 2 oraz § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.), Dyrektor Izby Celnej sprostował swoją decyzję z dnia [...] 2013 r. nr [...] w zakresie rozstrzygnięcia w ten sposób, że wykreślił zapis w sentencji decyzji o brzmieniu: "odmawia dokonania zmiany decyzji ostatecznej w zakresie zmiany lokalizacji miejsca urządzania gry na automatach o niskich wygranych" i zastąpił go zapisem "odmawia wydania zezwolenia". Po rozpatrzeniu odwołania A S.A. z siedzibą w W, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 30 września 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.), utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] 2013 r. nr [...]. Pismem z dnia 4 listopada 2013 r. A S.A. z siedzibą w W wniósł skargę na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 30 września 2013 r. nr [...]. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi. Pismem z dnia 14 marca 2014 r. Dyrektor Izby Celnej wniósł o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenia w sprawie II GSK 725/13. Organ wyjaśnił, iż przedmiotowe postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zostało wszczęte na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 525/12. W wyroku tym WSA w Gdańsku stwierdził, że ustawa o grach hazardowych w takiej części, w jakiej zawiera ona przepisy istotnie ograniczające, a nawet stopniowo uniemożliwiające prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry, podlegała notyfikacji Komisji w trybie art. 8 ust. 1 dyrektywy. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, przesądzenie kwestii, czy mające w sprawie zastosowanie przepisy ustawy o grach hazardowych mają charakter techniczny, czy też nie, jest kluczowe dla oceny zgodności z prawem decyzji kontrolowanej w niniejszym postępowaniu. Ponadto organ zwrócił uwagę, że wynik sprawy toczącej się przed NSA pod sygn. II GSK 725/13 będzie miał wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy również w zakresie objętym odpowiedzią na ewentualne pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego, z którym może wystąpić Naczelny Sąd Administracyjny. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że określona w art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznacza, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Organ uważa zatem, że w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana, gdyż inne sądy, organy państwowe, czy osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Na rozprawie w dniu 3 lipca 2014 r. pełnomocnik organu podtrzymał wniosek o zawieszenie postępowania z uwagi na pytanie prawne złożone przez Naczelny Sąd Administracyjny do Trybunału Konstytucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdza, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 686/13 przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: "Czy art. 14 ust. 1 i art. 89 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) są zgodne: a) z art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) z art. 20 i 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?". Sprawa ta została zarejestrowana w Trybunale Konstytucyjnym pod sygn. akt P 4/14 i oczekuje na rozpoznanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Przepis ten określa przesłanki fakultatywnego zawieszenia postępowania, uwzględniając względy celowościowe. Przesłanką zawieszenia postępowania, o której mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jest prejudycjalny charakter innego toczącego się postępowania w stosunku do postępowania mającego ulec zawieszeniu. Zagadnienie wstępne (prejudycjalne) występuje w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez zagadnienie wstępne (kwestię prejudycjalną) należy więc rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości prawidłowej realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na jego wynik (por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FSK 845/05). Warunkiem skorzystania z tej podstawy, mającej związek z wynikiem innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego (w tym również przed Trybunałem Konstytucyjnym), jest wystąpienie sytuacji, w której to inne postępowanie jest już rozpoczęte. Zawieszenie postępowania z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zawieszenie postępowania sądowego powinno być uzasadnione względami celowościowymi, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej, przy czym celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § pkt 1 p.p.s.a. winna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości ewentualnej konieczności uruchomienia nadzwyczajnych środków wzruszania rozstrzygnięć ostatecznych, np. przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 221/08; wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 3321/08). W odniesieniu do interpretacji pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania", należy zauważyć, że praktyka sądowa opowiada się za szerokim rozumieniem, wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania, np. w przypadku podjęcia stosowanej uchwały przez NSA lub wystąpienia do TK z pytaniem prawnym (por. postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 248/09; postanowienie NSA z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt II FZ 200/08, LEX nr 505445; M. Niezgódka-Medek w uwadze 3 do art. 125 P.p.s.a. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze, 2006). Możliwość zainicjowania tego rodzaju nadzwyczajnego postępowania nie może być jednak traktowana jako samoistna negatywna przesłanka fakultatywnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Względy ekonomii procesowej, sprawiedliwości, spójności systemu prawnego oraz jednolitości i stabilności orzecznictwa sądowego przemawiają za potrzebą zawieszenia postępowania w razie badania przez Trybunał Konstytucyjny kwestii zgodności z Konstytucją RP lub aktami wyższego rzędu, aktu normatywnego, który stanowi podstawę do wydania zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie NSA z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 278/11). W niniejszej sprawie Sąd wziął pod uwagę okoliczność przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 686/13. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powołanego wyżej postanowienia wyraźnie wskazał, że skutkiem wprowadzenia przepisów art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest likwidacja możliwości prowadzenia działalności gospodarczej w formie salonów gier na automatach oraz punktów gier na automatach o niskich wygranych, które funkcjonowały na podstawie wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych. Prowadzenie tego typu działalności stało się dopuszczalne jedynie przez podmioty posiadające koncesję na prowadzenie kasyna gry. Stanowi to bez wątpienia formę ograniczenia działalności gospodarczej i dlatego podlega ocenie z punktu widzenia zasady proporcjonalności, dla której podstawę stanowią art. 20 i 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W dalszej części Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że skoro cała ustawa o grach hazardowych wprowadza bardzo daleko idące ograniczenia wolności działalności gospodarczej, to zakres swobody regulacyjnej ustawodawcy w odniesieniu do ograniczenia tej wolności wymaga oceny uwzględniającej fakt uczestnictwa Polski w zintegrowanym wspólnym rynku europejskim. Z uwagi na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r., w którym Trybunał orzekł, że przepisy krajowe tego rodzaju jak przepisy ustawy o grach hazardowych, które mogą powodować ograniczenie, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry, stanowią potencjalnie "przepisy techniczne" w rozumieniu przepisu art. 1 pkt 11 dyrektywy nr 98/34, ich projekt powinien zostać przekazany Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy wskazanej dyrektywy. Z jej uregulowań, a także regulacji rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. nr 239 poz. 2039 z późn. zm.) wynika, że rola Komisji Europejskiej w procedurze notyfikacji przepisów technicznych nie ma charakteru wyłącznie konsultacyjnego, lecz stanowczy. Obowiązek notyfikacji wynika z aktów prawa unijnego, do których przestrzegania Polska zobowiązała się na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej w art. 90 Konstytucji RP. Przemawia to więc za zasadnością potraktowania braku notyfikacji jako istotnej wady postępowania ustawodawczego z punktu widzenia zasady rzetelnej procedury ustawodawczej (art. 2 Konstytucji RP) i legalizmu działania władz publicznych (art. 7 Konstytucji RP). W ocenie Sądu wyjaśnienie przez Trybunał Konstytucyjny powyższej wątpliwości ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, mimo że podstawą rozstrzygnięcia w zaskarżonej w tej sprawie decyzji nie były przepisy ustawy o grach hazardowych wymienione w pytaniu prawnym. O znaczeniu dla badanej sprawy odpowiedzi na pytanie prawne w sprawie sygn. akt II GSK 686/13, a w rezultacie o prejudycjalności w szerokim rozumieniu rozstrzygnięcia sprawy przez Trybunał Konstytucyjny dla niniejszej sprawy, decydują wzorce kontroli zgodności przepisów ustawy z Konstytucją, jakie zaproponował Naczelny Sąd Administracyjny, przedstawiając pytanie prawne. Zdaniem Sądu przedstawiony przez Naczelny Sąd Administracyjny pogląd co do znaczenia braku notyfikacji przepisów technicznych ze względu na treść art. 91 ust. 3 Konstytucji, a także zaproponowane wzorce kontroli zgodności z Konstytucją RP nienotyfikowanych przepisów technicznych, sprawiają, że pytanie prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego ma o wiele szersze znaczenie, niż tylko ograniczone do zgodności z Konstytucją przepisów art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. W istocie bowiem jest to pytanie o zgodność z art. 2 i 7 oraz z art. 20 i 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP każdego z nienotyfikowanych przepisów ustawy o grach hazardowych, który zostanie zakwalifikowany jako przepis techniczny w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE. Przypomnieć należy w tym miejscu, że wyrokiem z dnia 23 lipca 2013 r. sygn. akt P 4/11 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. nr 201 poz. 1540 z późn. zm.), jest zgodny z art. 2 Konstytucji RP. Jednakże przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny pytanie prawne w sprawie II GSK 686/13 dotyczy zgodności art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie tylko z art. 2 Konstytucji RP, ale także zgodności tych przepisów z art. 7 i art. 20 i 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zakres przedstawionego pytania jest zatem szerszy od pytania, które stanowiło przedmiot wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 4/11. Z uzasadnienia postanowienia NSA w sprawie II GSK 686/13 wynika bowiem, że Sąd ten uznał, iż z powodu nienotyfikowania Komisji Europejskiej przepisów art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, przepisy te naruszają zasady rzetelnej procedury ustawodawczej oraz legalizmu, a przez to są niezgodne z art. 2 i 7 Konstytucji RP. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organy władzy sądowniczej powinny – w ramach przyznanych im kompetencji – uczynić wszystko w celu wyeliminowania istniejącego naruszenia prawa europejskiego, zwłaszcza wobec stwierdzenia tego wyrokiem TSUE. Skierowane do TK pytanie dotyczy również kwestii naruszenia wolności działalności gospodarczej, czyli zgodności przepisów art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy, które niewątpliwie ograniczają wolność tej działalności, z art. 20 i 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W związku z powyższym należało uznać, że odpowiedź przez Trybunał Konstytucyjny na pytanie prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego, sformułowane w postanowieniu z dnia 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 686/13, ma w niniejszej sprawie znaczenie prejudycjalne w rozumieniu art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Odnosząc się natomiast do wniosku organu o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenia w sprawie II GSK 725/13 należy zauważyć, że postępowanie to również zostało zawieszone do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego sformułowanego w postanowieniu NSA z dnia 15 stycznia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 686/13. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należy zawiesić prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie sądowe, gdyż przemawiają za tym względy celowości, sprawiedliwości oraz ekonomiki procesowej. Z tego powodu orzeczono jak w sentencji.