III SA/Kr 1497/24

WyrokWSA w Krakowie2025-09-11

Skład orzekający: Katarzyna Marasek-Zybura, Janusz Kasprzycki, Marta Kisielowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy ARiMR prawidłowo ustaliły powierzchnię kwalifikującą się do płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na rok 2023, odrzucając część zadeklarowanej powierzchni z powodu stwierdzonych nieprawidłowości, takich jak obecność zakrzewień, zachwaszczeń i braku koszeń?
Ratio decidendi
Organy ARiMR prawidłowo ustaliły powierzchnię kwalifikującą się do płatności, opierając się na analizie zdjęć lotniczych i satelitarnych, które wykazały obecność niepożądanej roślinności i brak zabiegów agrotechnicznych na części zadeklarowanych działek. Skarżąca nie przedstawiła dowodów podważających te ustalenia, a jej zarzuty dotyczące zwierząt nie miały związku ze sprawą płatności bezpośrednich.
Stan faktyczny
Skarżąca Ł. M. wniosła skargę na decyzję Dyrektora ARiMR utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, która przyznała jej płatności bezpośrednie i przejściowe wsparcie krajowe na rok 2023, ale z pomniejszeniem kwot ze względu na stwierdzone nieprawidłowości. Nieprawidłowości dotyczyły zawyżenia powierzchni uprawnionej do płatności na niektórych działkach rolnych, co wynikało z obecności zakrzewień, zachwaszczeń i braku koszeń. Skarżąca zarzuciła błędy w deklaracji działek, niedokładne koszenie oraz niewłaściwą ocenę materiału dowodowego przez organy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant Specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2025 r. sprawy ze skargi Ł. M. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia 16 lipca 2024 r., nr 285/OR06/2024 w przedmiocie płatności i przejściowego wsparcia krajowego na rok 2023 oddala skargę. Decyzją z dnia 16 lipca 2024 r. nr 285/OR06/2024 Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Krakowie (dalej: OR ARiMR) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1199 z późn. zm.), po rozpoznaniu odwołania Ł. M. (dalej: skarżąca) utrzymał w mocy decyzję z dnia 6 maja 2024 r. nr 0114-2024-007681 Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie (dalej: Kierownik) w sprawie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na 2023 rok. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 30 czerwca 2023 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Tarnowie wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie na 2023 r. podstawowego wsparcia dochodów [ozn. dalej PWD], płatności redystrybucyjnej [PR], płatności do roślin pastewnych [PAS], wsparcia do retencjonowania wody na trwałych użytkach zielonych [RET], uzupełniającej płatności podstawowej [UPP]. Po wykluczeniu działek mniejszych niż 0,10 ha [min. pow. działki rolnej], do płatności PWD/PR zadeklarowano łącznie 53,14 ha, do płatności PAS/UPP –0,18 ha, RET - 19,06 ha. Po przeprowadzeniu postępowania Kierownik ww. Biura decyzją z dnia 6 maja 2024 r. nr 0114-2024-007681, przyznał skarżącej: 1. podstawowe wsparcie dochodów w 2023 r. w wysokości 21.495,56 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 3 466,22 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia; 2. płatność redystrybucyjną w 2023 r. w wysokości 5.428,80 zł; 3. płatność do roślin pastewnych w 2023 r. w wysokości 84,88 zł; 4. retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych w 2023 r. w wysokości 5 532,67 zł oraz uzupełniającą płatność podstawową w wysokości 14,03 zł. W odwołaniu wniesionym do ww. decyzji, skarżąca wskazała, że błędnie zadeklarowała działkę ewid. nr [...] (deklaracja powinna obejmować działkę [...]). W przypadku działki ewid. nr [...] skarżąca potwierdziła jej niezbyt dokładne wykoszenie i brak jej deklaracji w kolejnych latach. W przypadku pozostałych zakwestionowanych działek skarżąca wskazała, że były w 2023 r. wykoszone. W odwołaniu skarżąca podniosła również zarzuty dot. zwierząt, ale były to kwestie związane nie z płatnościami bezpośrednimi a z płatnościami rolno-środowiskowo-klimatycznymi za 2023 г. Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie uznał wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzję z dnia 16 lipca 2024 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Na wstępie organ odwoławczy, streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. W motywach rozstrzygnięcia, organ odwoławczy odnośnie stanu faktycznego sprawy, dotyczących jej regulacji prawnych oraz konsekwencji stwierdzonych nieprawidłowości, podzielił ustalenia organu I instancji i uznał je za własne. Organ odwoławczy wyjaśnił, że łączna powierzchnia zadeklarowana przez skarżącą do płatności PWD wynosiła 53,14 ha, do płatności PAS/UPP 0,18 ha, a do płatności RET 19,06 ha. Powierzchnia uprawniona do płatności PWD została ustalona na 49,69 ha (mniej niż zadeklarowano), do płatności RET na 18,93 ha (również mniej niż zadeklarowano), natomiast do płatności UPP/PAS na 0,18 ha (tyle samo, co zadeklarowano). Powierzchnie uprawnione do płatności PWD obejmowały: 0,34 ha na działce A, 0,56 ha na działce AP, 0,00 ha na działkach FB i C, 1,83 ha na działce BJ, 1,06 ha na działce DB, 0,55 ha na działce AN, 0,81 ha na działce DX, 0,68 ha na działce CC, 0,28 ha na działce DQ, 1,12 ha na działce EW, 0,00 ha na działkach AG, BE, DS, E, EM oraz całość pozostałych działek rolnych zadeklarowanych do tego wsparcia. Powierzchnie uprawnione do płatności RET obejmowały: 0,55 ha na działce rolnej AN, 0,28 ha na działce rolnej DQ oraz całość pozostałych działek rolnych zadeklarowanych do tych płatności. W ocenie organu odwoławczego zakwestionowany obszar w ramach poszczególnych płatności został prawidłowo wykluczony z wniosku skarżącej przez organ I instancji i potraktowany jako zawyżenie łącznej powierzchni uprawnionej do tych płatności. Wielkość różnicy między łączną powierzchnią zadeklarowaną a uznaną za uprawnioną, a także łączna wielkość powierzchni uznanej za uprawnioną do wsparcia, wpłynęły na wysokość kwot przysługujących stronie, co również zostało prawidłowo określone w zaskarżonej decyzji. W przypadku działek i płatności, dla których nie stwierdzono różnic między powierzchnią zadeklarowaną a uprawnioną, za uprawnione do wsparcia uznano powierzchnie zadeklarowane. Uprawnienia skarżącej do poszczególnych płatności zostały ustalone na podstawie analizy ortofotomap, deklaracji strony z wniosku o płatności oraz dokumentacji związanej z płatnościami RŚK. Wyniki analizy nie pozwalały na uznanie, że na powierzchni zadeklarowanej odnośnie zakwestionowanych działek prowadzona była działalność rolnicza uprawniająca do otrzymania żądanych płatności zgodnie z normami i wymogami. Decyzję wydano, dysponując zdjęciami lotniczymi i satelitarnymi (obrazującymi tereny zakwestionowane) z następujących dat i źródeł: 3.06.2022 r. (system informatyczny ARIMR), 26.05.2024 r. (ogólnodostępny program Google Earth – działki rolne N, AP, BJ, CC, DB, DQ, EW, D, FB, FG), 11.05.2022 r. (ogólnodostępny program Google Earth – FG, FB, EM, E, DS, C, BE, AG, DX, AP) oraz zdjęciami satelitarnymi z witryny Sentinel (dostępnymi dla każdego miesiąca). Wspomniane zdjęcia uznano za wiarygodne i przydatne dowody dotyczące stanu działek strony, ponieważ: są na tyle czytelne, że nie można mówić o znaczącym przesunięciu granic, zacienieniach czy niedokładnościach, które utrudniałyby ustalenie położenia i wielkości powierzchni zadeklarowanej oraz uprawnionej i nieuprawnionej do płatności; mają cechy ortofotomap umożliwiających wiarygodne pomiary powierzchni i odległości; zostały przynajmniej w części wykonane w 2023 r., czyli w roku istotnym dla sprawy; w przypadku części działek zdjęcia lotnicze wykonano w 2022 r. i 2024 r., co pozwalało na ustalenie ewentualnych zmian między tymi datami i porównanie tych zmian ze zdjęciami satelitarnymi z 2023 r. Organy ARiMR dysponowały także wynikami kontroli terenowej (z pomiarem GPS powierzchni uprawnionych) wykonanej w ramach rozpatrywania sprawy strony za 2022 r. przez pracowników Biura Kontroli na Miejscu Małopolskiego OR ARiMR, wykonanej na przełomie listopada i grudnia 2022 r. i opisanej w protokole nr [...]. Z uwagi na czas jej wykonania nie mogła zostać uznana za wiarygodne źródło informacji o stanie działek strony w 2023 r. Podstawowym i najbardziej wiarygodnym dowodem stanu działek strony w 2023 r. były zdjęcia satelitarne z powszechnie dostępnej witryny Sentinel. Zdjęcia lotnicze z 2022 r. i wyniki kontroli z 2022 r. w łączności ze zdjęciami lotniczymi z 2024 r. (dostępne dla części działek) pozwalały na ustalenie ewentualnych zmian, jakie zaszły na działkach strony między 2022 a 2024 r. W przypadku części działek stwierdzono, że ich stan w 2024 r. nie zmienił się wobec stanu wynikającego ze zdjęć i kontroli z 2022 r. Kontrola dotycząca płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych za 2023 r. została wykonana 24.11.2023 r. przez pracowników Biura Kontroli na Miejscu Małopolskiego OR ARiMR, a jej wyniki opisano w protokole nr [...]. Ta kontrola nie stwierdziła żadnych nieprawidłowości dotyczących zawyżeń powierzchni uprawnionej do płatności na poszczególnych działkach strony, ponieważ ta kwestia nie była w ogóle weryfikowana podczas tej kontroli. Organ odwoławczy przedstawił w tabeli (str. 7-10 uzasadnienia) działki rolne odnośnie których stwierdzono zawyżenie powierzchni uprawnionej do płatności oraz informacje dot. powierzchni deklarowanej, uprawnionej i podstawie ustaleń poziomu tych powierzchni odnośnie każdej z wskazanych działek rolnych. Podczas rozpatrywania odwołania potwierdzono, że tereny, które organ I instancji uznał za nieuprawnione do płatności, różniły się od obszarów uznanych za uprawnione do płatności i sąsiednich działek użytkowanych rolniczo, a te różnice polegały na obecności zakrzewień, zachwaszczeń, zadrzewień, które są widoczne między innymi na zdjęciach lotniczych zgromadzonych w sprawie pochodzących z lat 2022 i 2024. Ponieważ zmian w obrazie analizowanych z tych lat działek praktycznie nie ma, uznano, że w 2023 r. sytuacja nie mogła być zasadniczo inna, a sama strona nie przedłożyła żadnych dowodów mogących zmienić tę ocenę. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że na zdjęciach satelitarnych z witryny Sentinel wykonanych w 2023 r. w widmie NDVI (pokazujących poziom wegetacji roślin) teren zakwestionowanych obszarów na ww. działkach jest przez praktycznie cały 2023 r. ciemnozielony, co wskazuje na bujny rozwój roślin bez względu na ich charakter i brak zabiegów agrotechnicznych nakierowanych na usunięcie roślinności niepożądanej (koszeń), a brak wykoszenia oznaczał brak prowadzenia minimalnych działań nakierowanych na utrzymanie całości zadeklarowanej działki rolnej w stanie kwalifikującym się do płatności. Zdaniem Dyrektora, organ I instancji prawidłowo określił obszar zatwierdzony, tj. spełniający warunki przyznania wnioskowanej pomocy, prawidłowo przyjęto, że teren zakrzewiony, zachwaszczony, niewykoszony nie jest terenem użytkowanym rolniczo w sposób uprawniający do płatności, a taka ocena wynika z tego, że na obszarze z taką roślinnością działalność rolnicza, na przykład utrzymywanie użytku zielonego, nie jest możliwa do normalnego prowadzenia, nie są to grunty orne, użytki zielone lub inny rodzaj roślin uprawnionych do płatności, co oznacza, że zakwestionowane tereny nie były utrzymywane w odpowiedniej kulturze rolnej przez istotną dla płatności część 2023 r. i z tego powodu nie były to obszary kwalifikujące się do wnioskowanych płatności. W przypadku płatności RET zawyżenia powierzchni uprawnionej do płatności dotyczą działek rolnych AN i DQ. W przypadku płatności PWD/PR zawyżenia pow. uprawnionej dotyczy działek rolnych AN, AP, BJ, CC, DB, DQ, DX, EW, AG, BE, C, D, DS, E, EM, FB, FG. Na działkach rolnych AG, BE, C, D, DS., E, EM, FB, FG pow. uprawniona do płatności została ustalona na poziomie 0,00 ha. W przypadku działki rolnej BJ powierzchnia uprawniona do płatności PWD/PR (1,83 ha) różniła się od powierzchni uprawnionej do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za 2023 r. (0,43 ha). Wynikało to z tego, że część tej działki nie została uznana za trwały użytek zielony. Naruszenia przepisów przez stronę obejmują zadeklarowanie do płatności terenu, na którym nie prowadzono działalności rolniczej, co stanowiło naruszenie art. 25 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym. Ponadto, strona zadeklarowała do płatności teren niebędący kwalifikującym się hektarem, co jest sprzeczne z art. 26 ust. 1 pkt 1 tej samej ustawy, a także teren nieobjęty maksymalnym kwalifikującym się hektarem, co narusza art. 26 ust. 1 pkt 3. Dodatkowo, strona zadeklarowała do płatności teren, który nie był objęty zabiegiem agrotechnicznym mającym na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, co stanowi naruszenie § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2023 r. w sprawie kryteriów uznawania użytków rolnych za pozostające w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy. Konsekwencje zawyżenia (przedeklarowania) powierzchni uprawnionej do płatności istotnych, zostały uznane za dokonane prawidłowo. Ponieważ różnica między obszarem zatwierdzonym [49,69 ha] a obszarem zadeklarowanym [53,14 ha] w ramach płatności PWD przekraczała 3%, ale nie była większa niż 20% obszaru zatwierdzonego [wyniosła 6,94%], płatności przyznano do obszaru stwierdzonego pomniejszonego o kwotę przysługującą do dwukrotności różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. Płatności PR przyznano do maksymalnej możliwej powierzchni w ramach tego rodzaju wsparcia (30,00 ha) - zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym. Płatność PAS i UPP przyznano do powierzchni zadeklarowanej (0,18 ha). Płatność RET została przyznana do powierzchni stwierdzonej [18,93 ha], ponieważ różnica między pow. zadeklarowaną [19,06 ha] a stwierdzoną nie przekroczyła 3% pow. stwierdzonej. Zdaniem organu odwoławczego, twierdzenia strony zawarte w odwołaniu, nie mogły zostać uznane za uzasadnione. Część tych twierdzeń, konkretnie zarzuty dotyczące zwierząt, nie odnosiła się do sprawy płatności bezpośrednich za 2023 rok i będzie analizowana lub już była analizowana w ramach postępowania odwoławczego dotyczącego decyzji w sprawie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych za 2023 rok. Twierdzenia strony o prawidłowym wykoszeniu i użytkowaniu wszystkich działek, poza działkami [...] i [...], zostały zweryfikowane negatywnie. Weryfikacja ta opierała się głównie na analizie zdjęć lotniczych i satelitarnych, których zawartość nie pozwoliła na uznanie, że na tych działkach faktycznie wykonywano w 2023 roku zabiegi zapobiegające rozplenianiu się roślinności niepożądanej. Stwierdzono, że znaczna część działek zakwestionowanych w 2023 roku nie zmieniła swojego stanu od 2022 roku. Omyłkowe zadeklarowanie działki niebędącej we władaniu strony (ujęcie we wniosku działki nr [...] zamiast [...], co zostało przyznane w odwołaniu) nie usprawiedliwia strony, gdyż była ona zobowiązana do deklarowania gruntów użytkowanych przez siebie i zgodnie z ich stanem w 2023 roku. W przypadku deklaracji działki [...], deklaracja strony miała charakter niestaranny i niedbały, co uniemożliwiło potraktowanie obszaru zadeklarowanego na tej działce jako prawidłowo zadeklarowanego lub w ogóle niezadeklarowanego bez wliczania jej obszaru do zawyżenia powierzchni uprawnionej do wsparcia. Wskazana w odwołaniu działka ewid. Nr [...] (według odwołania niedokładnie wykoszona) w ogóle nie została zadeklarowana we wniosku skarżącej o płatności za 2023 r., skarżąca zadeklarowała do płatności działki ewid. nr [...] (dz. rolna L o pow. 0,25 ha) i dz. ewid. nr [...] (dz. rolna FB o pow. 0,19 ha), gdzie działka [...] nie została zakwestionowana, natomiast działka [...] została z płatności wykluczona z uwagi na brak śladów zabiegów agrotechnicznych (koszeń) stwierdzony głównie w oparciu o zawartość zdjęć satelitarnych z witryny Sentinel. Według organu odwoławczego nieprawidłowości, jakie stwierdzono w przedmiotowej sprawie, obciążają producenta, a brak jest okoliczności, które pozwoliłyby ocenić tę kwestię inaczej, gdyż przy ocenie uchybień przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Zdaniem ARiMR, w przypadku osoby prowadzącej gospodarstwo, uprawnione jest domniemanie, że znane jej są podstawy mechanizmów związanych z płatnościami, z których chce ona skorzystać, w związku z czym to sama strona powinna postarać się o to, by dane z wniosku o płatności odpowiadały rzeczywistości oraz odpowiednio wcześnie powiadomić ARiMR o ewentualnych zmianach w tym zakresie, zwłaszcza że składając wniosek, strona podpisała się pod ujętym w tym wniosku oświadczeniem, że znane są jej zasady przyznawania żądanych płatności. Podpis pod wnioskiem o płatności, istotny w niniejszej sprawie, oznaczał tu zatem swego rodzaju poręczenie znajomości zasad przyznawania płatności, gwarancję rzetelności deklarowanych we wniosku informacji, jak i zgodę na poddanie tych informacji weryfikacji. Ponieważ zadeklarowane we wniosku dane są podstawowe dla ustalenia wielkości pomocy, podanie tych danych musi być dokonane w pełni świadomie, co wynika także z tego, że zawartość wniosku wiąże organ, który decydując o pomocy musi się odnieść właśnie do danych zadeklarowanych. Zgodnie z obowiązującymi przepisami organ I instancji nie mógł zignorować stanu stwierdzonego w wyniku czynności kontrolnych, a rozstrzygając sprawy wniosków o płatności, ARiMR musi respektować wymogi związane z udzielaniem wsparcia i podobnie traktować rolników w podobnych sytuacjach. Po uwzględnieniu całokształtu okoliczności tej sprawy, decyzja organu I instancji została uznana przez Dyrektora Małopolskiego OR ARiMR za prawidłową. Nie stwierdzono w niniejszej sprawie naruszeń przepisów postępowania administracyjnego lub innych aktów prawnych regulujących analizowany przypadek mogących skutkować wydaniem rozstrzygnięcia innego niż niniejsze. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżąca wskazała, że decyzja jest dla niej krzywdząca. Skarżąca wyjaśniła, że do oceny stanu wynoszenia łąk w 2023 r. użyto zdjęć z 2022 r. Natomiast wszystkie zwierzęta posiadane przez skarżącą oraz następców tj. H. i K. M. przebywały i nadal przebywają w siedzibie stada w Jadownikach Mokrych 11. W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 10 września 2025 r., wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącej, podtrzymał zarzuty skargi oraz stanowisko przedstawione w piśmie procesowym. Podniósł, że organ II instancji nie zebrał wyczerpującego materiału dowodowego a także nieprawidłowo ocenił materiał zebrany. Podkreślił, że zdjęcia lotnicze i satelitarne pokazują stan terenu z daty ich wykonania i nie uwzględniają zabiegów agrotechnicznych wykonanych w terminie późniejszym niż wykonane zostało zdjęcie. Podniósł również, że w dacie kontroli wszystkie zwierzęta przebywały w siedzibie stada. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. Pełnomocnik organu podkreślił, że zarzut niewystarczającego zebrania materiału dowodowego jest niezasadny bowiem ciężar dowodu spoczywa na stronie tego postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami, natomiast organ ocenił całość materiału dowodowego zebranego w sprawie łącznie i wynikało z niego, że skarżąca nie przeprowadziła właściwych zabiegów agrotechnicznych w terminie odpowiednim dla jej przeprowadzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Spór w sprawie dotyczy zasadności zakwestionowania przez organy gruntów zgłoszonych przez skarżącą do płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na 2023 r. Materialnoprawne przesłanki przyznawania zawnioskowanych płatności na rok 2023 r. określone zostały w ustawie o Planie Strategicznym oraz rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Przepis art. 20 pkt 1 ustawy o Planie Strategicznym, wymienia jako płatności bezpośrednie przyznawane w drodze decyzji, m. in. podstawowe wsparcie dochodów do celów zrównoważoności (podstawowe wsparcie dochodów), uzupełniające redystrybucyjne wsparcie dochodów do celów zrównoważoności (płatność redystrybucyjna) oraz płatności w ramach wsparcia dochodów związanego z produkcją, o którym mowa w art. 16 ust. 3 lit. a rozporządzenia 2021/2115. Zgodnie z art. 20 pkt 2 ww. ustawy, w drodze decyzji przyznawana jest również pomoc w ramach przejściowego wsparcia krajowego, o którym mowa w art. 147 rozporządzenia 2021/2115. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli prowadzi działalność rolniczą, a łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Przepis art. 26 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym stanowi, że płatności bezpośrednie są przyznawane do powierzchni działki rolnej lub jednostki gruntu nierolniczego: 1) położonych na gruncie stanowiącym kwalifikujący się hektar, 2) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, 3) nie większej niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia 2022/1172 - chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Wskazany wyżej przepis art. 2 ust. 7 lit. a) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością, stanowi, że w systemie identyfikacji, w odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie co najmniej określają maksymalny kwalifikujący się obszar do celów interwencji obszarowych w ramach systemu zintegrowanego. W celu określenia maksymalnego kwalifikującego się obszaru państwa członkowskie odliczają, w miarę możliwości, niekwalifikujące się elementy z działki poprzez ich wyodrębnienie. Państwa członkowskie określają z wyprzedzeniem kryteria i procedury stosowane do oceny, kwantyfikacji i, w stosownych przypadkach, wyodrębnienia kwalifikujących się i niekwalifikowalnych części działki. Przy określaniu maksymalnego kwalifikującego się obszaru państwa członkowskie mogą ustalić rozsądny margines dla prawidłowej kwantyfikacji w celu uwzględnienia obwodu i stanu działki. Przepis art. 27 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym stanowi, że płatność redystrybucyjna jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów będących w posiadaniu tego rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha i nie przekracza 300 ha. Natomiast zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym, płatność redystrybucyjna przysługuje do powierzchni gruntów: 1) posiadanych przez rolnika położonych na obszarze zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów; 2) nie większej niż 30 ha. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o Planie Strategicznym, płatności związane z produkcją są przyznawane rolnikowi do powierzchni użytków rolnych będących w posiadaniu tego rolnika, na których uprawia w plonie głównym rośliny strączkowe na nasiona, rośliny pastewne, ziemniaki skrobiowe, buraki cukrowe, pomidory, chmiel, truskawki, len lub konopie włókniste. Zgodnie z § 45 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku gdy różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosi: 1) nie mniej niż 3% i nie więcej niż 20% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności i jest większa niż 0,1 ha, za powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności służącą do ustalenia wysokości tej płatności uznaje się powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności pomniejszoną o dwukrotność tej różnicy; 2) więcej niż 20% i nie więcej niż 50% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności, odmawia się przyznania płatności; 3) więcej niż 50% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności, odmawia się przyznania płatności. Zgodnie § 49 rozporządzenia, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U. z 2023 r. poz. 482) w przypadku gdy o płatności bezpośrednie lub przejściowe wsparcie krajowe ubiega się podmiot: 1) niebędący rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115 lub, 2) niebędący rolnikiem aktywnym zawodowo, o którym mowa w art. 24 ustawy, lub 3) niespełniający warunków, o których mowa w art. 25 ust. 1 lub 2 ustawy - odmawia się przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego. Z kolei w przypadku gdy o przyznanie płatności redystrybucyjnej ubiega się podmiot, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 27 ust. 1 ustawy, odmawia się przyznania tej płatności, a § 45 nie stosuje się. W przypadku gdy o przyznanie płatności związanej do powierzchni upraw roślin pastewnych ubiega się podmiot który nie spełnia warunków o których mowa w art. 25 ustawy odmawia się przyznania tej płatności, a § 45 nie stosuje się. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 59 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116, Państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem Unii regulującym interwencje unijne. Państwa członkowskie podejmują działania niezbędne do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania swoich systemów zarządzania i kontroli oraz legalności i prawidłowości wydatków zadeklarowanych Komisji. Systemy zarządzania i kontroli ustanowione przez państwa członkowskie zgodnie z art. 59 ust. 2 obejmują systematyczne kontrole, ukierunkowane między innymi na obszary, w których ryzyko wystąpienia błędu jest największe. Państwa członkowskie zapewniają, by kontrole były przeprowadzane na poziomie niezbędnym do skutecznego zarządzania ryzykiem dla interesów finansowych Unii. Próba poddawana kontroli jest wybierana przez właściwy organ z całej populacji wnioskodawców i w stosownych przypadkach składa się z części wybranej losowo oraz części wybranej na podstawie analizy ryzyka (art. 60 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116). Zgodnie z art. 68 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116, system identyfikacji działek rolnych stanowi system informacji geograficznej ustanowiony i regularnie aktualizowany przez państwa członkowskie na podstawie ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:5000. Państwa członkowskie ustanawiają system kontroli i kar, o którym mowa w art. 66 ust. 1 lit. e). Państwa członkowskie, poprzez agencje płatnicze lub organy przez nie delegowane, co roku przeprowadzają kontrole administracyjne wniosków o przyznanie pomocy i wniosków o płatność, by sprawdzić ich legalność i prawidłowość zgodnie z art. 59 ust. 1 lit. a). Kontrole te uzupełniane są przez kontrole na miejscu, które mogą być przeprowadzane zdalnie przy użyciu odpowiedniej technologii (art. 72 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116). Zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu są przeprowadzane w zakresie przestrzegania przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym przepisów dotyczących udzielania zamówień publicznych, spełniania warunków przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej oraz zobowiązań związanych z przyznaną pomocą i pomocą techniczną określonych w postanowieniach Planu, wytycznych instytucji zarządzającej, regulaminie naboru wniosków o przyznanie pomocy oraz umowie o przyznaniu pomocy i pomocy technicznej albo decyzji o przyznaniu pomocy. Kontrole administracyjne są przeprowadzane w odniesieniu do wszystkich wniosków o przyznanie pomocy i pomocy technicznej oraz wniosków o płatność (art. 100 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym). Kontrole administracyjne wniosków o przyznanie pomocy i pomocy technicznej oraz wniosków o płatność obejmują elementy, których sprawdzenie jest niezbędne w celu przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej, a których kontrola jest uzasadniona i możliwa w ramach kontroli administracyjnych, i mogą obejmować w szczególności weryfikację: 1) poprawności i kompletności informacji podanych w tych wnioskach; 2) terminowości złożenia tych wniosków; 3) zgodności z warunkami przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej; 4) kwalifikowalności kosztów; 5) racjonalności kosztów; 6) prawidłowości poniesionych kosztów i dokonanych płatności; 7) zrealizowania zobowiązań związanych z przyznaną pomocą i pomocą techniczną (art. 100 ust. 3 ustawy o Planie Strategicznym). Kontrola na miejscu ma na celu sprawdzenie, czy realizacja operacji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego lub czy zostały spełnione warunki przyznania lub wypłaty pomocy lub pomocy technicznej, lub czy są realizowane lub zostały zrealizowane zobowiązania związane z przyznaną pomocą lub pomocą techniczną, które mogą być sprawdzone podczas kontroli na miejscu i nie były przedmiotem kontroli administracyjnej (art. 100 ust. 4 ustawy o Planie Strategicznym). W ocenie Sądu, przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie i wydane decyzje nie naruszają prawa. W szczególności organy ARiMR należycie wyjaśniły stan faktyczny w zakresie umożliwiającym podjęcie rozstrzygnięcia. Skarżąca zarzuca że decyzja jest dla niej krzywdząca. Skarżąca wyjaśniła, że do oceny stanu wynoszenia łąk w 2023 r. użyto zdjęć z 2022 r. oraz że organ II instancji nie zebrał wyczerpującego materiału dowodowego a także nieprawidłowo ocenił materiał zebrany, a ponadto, że zdjęcia lotnicze i satelitarne pokazują stan terenu z daty ich wykonania i nie uwzględniają zabiegów agrotechnicznych wykonanych w terminie późniejszym niż wykonane zostało zdjęcie. Podniosła również, że w dacie kontroli wszystkie zwierzęta przebywały w siedzibie stada. Sąd stwierdził, że sprawa niniejsza nie dotyczy zwierząt, a ustalenia faktyczne organów w zakresie maksymalnego kwalifikowalnego obszaru były prawidłowe. Sąd uznał w efekcie tego, że organy prawidłowo przyjęły, że powierzchnia zadeklarowana przez skarżącą była wyższa od kwalifikującej się do płatności. W ocenie Sądu organy wystarczająco wyjaśniły, że przeprowadzając kontrolę administracyjną wniosku skarżącej, organ ocenił dostępne dane, to jest: zdjęcia satelitarne z powszechnie dostępnej witryny Sentinel, zdjęcia lotnicze z 2022 r. i wyniki kontroli z 2022 r. w łączności ze zdjęciami lotniczymi z 2024 r. (które były dostępne w przypadku części działek) pozwalały na ustalenie ewentualnych zmian, jakie zaszły na działkach strony między 2022 a 2024 r. W przypadku części działek stwierdzono, że ich stan w 2024 r. nie zmienił się wobec stanu wynikającego ze zdjęć i kontroli z 2022 r. Istotne jest, że rzeczywiste powierzchnie działek rolnych, które należy podać we wniosku, nie zawsze pokrywają się z powierzchnią użytków gruntowych, uwidocznionych w ewidencji gruntów i budynków. Badanie zgodności wskazanych we wniosku powierzchni działek rolnych następuje poprzez kontrolę administracyjną, która może, ale nie musi, być uzupełniona o kontrolę na miejscu. Przy ustalaniu maksymalnej powierzchni kwalifikowanej odlicza się powierzchnie zadrzewione, zakrzaczone, drogi, z wyjątkiem dróg technologicznych i dojazdowych do pól o nawierzchni gruntowej, powierzchnie zabudowane, wody, odłogi i inne powierzchnie przeznaczone na użytkowanie pozarolnicze. Powyższa ocena znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa. Na mocy art. 2 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 699 z późn. zm.) to Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa tworzy i prowadzi krajowy system ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "systemem". W świetle art. 9a ust. 2 tej ustawy do prowadzenia systemu, o którym mowa w ust. 1, wykorzystuje się w szczególności: 1) ortofotomapy cyfrowe sporządzane zgodnie z przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego; 2) dane z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego; 3) dane z wniosków o przyznanie płatności; 4) wyniki kontroli, o których mowa w rozporządzeniu 2022/1172 i rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2022/1173 z dnia 31 maja 2022 r. ustanawiającym zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej (Dz. Urz. UE L 183 z 08.07.2022, str. 23) oraz w przepisach ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Dla ustalenia prawa do otrzymania płatności podstawowe znaczenie ma rzeczywisty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest określona uprawa. Co do powierzchni działek uprawniających do płatności, ustalenia przyjęte za podstawę zaskarżonej decyzji zostały poczynione w toku prawidłowej kontroli administracyjnej wniosku przeprowadzonej przez uprawniony (ale i zobowiązany) do tego organ, opartej o właściwe przepisy i z pomocą narzędzi informatycznych (bazę danych ARiMR). Skontrolowanie i ustalenie powierzchni rzeczywistej do płatności przy użyciu systemu komputerowej identyfikacji jest wystarczające i nie ma potrzeby corocznego weryfikowania otrzymanego wyniku poprzez kontrolę na miejscu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. II GSK 1069/08, opubl. w CBOSA). W ocenie Sądu, w tym zakresie organy zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, oraz dokonały jego oceny w sposób nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów. Zapewniły również skarżącej czynny udział w każdym stadium postępowania, umożliwiając wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. W wydanych decyzjach wyjaśniono stronie zasadność przesłanek, którymi kierowano się przy załatwieniu sprawy, a także wskazano na przepisy prawa, które miały zastosowanie i które były podstawą wydania rozstrzygnięcia. Organ dokładnie ustalił stan faktyczny w odniesieniu do poszczególnych działek rolnych zgłoszonych do płatności, powołał dowody, na których się oparł ustalając inną, niż zadeklarowana, powierzchnię uprawnioną do płatności, skarżąca nie przedstawiła w tym zakresie żadnych dowodów. W uzasadnieniu prawnym organy omówiły przepisy stanowiące prawną podstawę rozstrzygnięcia. Skarżąca, składając wniosek potwierdziła znajomość zasad przyznawania płatności i pod groźbą odpowiedzialności karnej składa wymagane oświadczenia jako zgodne ze stanem faktycznym. Przy wypełnianiu wniosku każdy wnioskodawca powinien zachować szczególną staranność, a w razie potrzeby zasięgnąć porady nie tylko w instytucjach wspierających rolników, ale może także wystąpić o udzielenie stosownych informacji przez pracowników Agencji, którzy, m.in. na żądanie rolnika, mogą udostępnić ortofotomapy, ułatwiające wypełnienie wniosku w zakresie prawidłowego wskazania powierzchni działek użytkowanych rolniczo. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło