III SA/Kr 1503/24
WyrokWSA w Krakowie2025-04-02
Skład orzekający: Sędzia WSA Ewa Michna, Sędzia WSA Jakub Makuch, Asesor WSA Ewelina Dziuban
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ inspekcji sanitarnej ma prawo przeprowadzić kontrolę w prywatnym mieszkaniu, w którym prowadzona jest nierejestrowana działalność usługowa (manicure), nawet jeśli w momencie kontroli nie są świadczone usługi, i czy na tej podstawie można nałożyć obowiązek zapewnienia sterylizacji narzędzi i opracowania procedur higienicznych?Ratio decidendi
Organ inspekcji sanitarnej ma prawo przeprowadzić kontrolę w prywatnym mieszkaniu, w którym prowadzona jest nierejestrowana działalność usługowa, niezależnie od tego, czy w momencie kontroli są świadczone usługi. Na podstawie ustaleń z takiej kontroli można nałożyć obowiązek zapewnienia poprawnej sterylizacji narzędzi i opracowania procedur higienicznych, ponieważ prowadzenie działalności usługowej, nawet nierejestrowanej, w mieszkaniu podlega nadzorowi sanitarnemu w celu ochrony zdrowia publicznego.Stan faktyczny
Skarżąca prowadzi nierejestrowaną działalność usługową w zakresie manicure w swoim prywatnym mieszkaniu. W wyniku zgłoszenia przeprowadzono kontrolę sanitarną, podczas której stwierdzono uchybienia higieniczno-sanitarne, w tym brak sterylnych narzędzi i dokumentacji sterylizacji. Organ I instancji wydał decyzję nakazującą usunięcie uchybień. Po utrzymaniu decyzji przez organ II instancji, skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując legalność kontroli w prywatnym mieszkaniu oraz zasadność nałożonych obowiązków, a także zarzucając wadliwość formalną decyzji organu I instancji.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 12 lipca 2024 r. znak NK.906.3.2024 w przedmiocie uchybień higieniczno-sanitarnych skargę oddala.
Przedmiotem skargi A. A. (dalej "skarżąca") jest decyzja Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 12.07.2024 r. (nr 3/024, znak NK.906.3.2024), którą utrzymano w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z 13.03.2024 r. (nr 230/2024, znak HK.90853.15.2024) nakazującą wykonanie określonych czynności wymaganych ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
1. Zgłoszeniem z 14.01.2024 r. organ I instancji pozyskał informację, że wyposażenie lokalu, w którym skarżąca świadczy usługi manicure uchybia przepisom sanitarno-higienicznym. W reakcji na to zgłoszenie, pracownicy organu przeprowadzili 13.02.2024 r. kontrolę sanitarną stanowiska manicure znajdującego się w pokoju położonym w mieszkaniu zajmowanym przez skarżącą na os. [...] w K. W protokole kontroli odnotowano stwierdzone uchybienia higieniczno-sanitarne, a polegające na braku sterylnych wielorazowych narzędzi wykorzystywanych w trakcie usług naruszających ciągłość tkanki ludzkiej oraz braku dokumentacji potwierdzającej skuteczność sterylizacji, jak też braku właściwego środka do dezynfekcji powierzchni, a także braku opracowanych procedur zapewniających ochronę przed zakażeniami i chorobami zakaźnymi w przypadku naruszenia ciągłości tkanki ludzkiej. Wskazano także w protokole, że skarżąca prowadzi działalność nierejestrowaną (nie jest przedsiębiorcą), jak też, że skarżąca przyjęła mandat karny za stwierdzone w.w. nieprawidłowości.
2. Postanowieniem z 14.02.2024 r. organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stanu higieniczno-sanitarnego lokalu, w którym są świadczone przez skarżącą usługi manicure, wyposażenia tego lokalu oraz w sprawie nałożenia na opłaty na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej za czynności wykonane przez organ w związku ze sprawowanym nadzorem sanitarnym.
3. Pismem z 19.02.2024 r. skarżąca złożyła następujące zastrzeżenia do ww. protokołu kontroli:
1) wskazana podstawa prawna - art. 25 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie stanowi podstawy do nachodzenia obywateli w ich prywatnych mieszkaniach poza godzinami pracy urzędu, bez upoważnienia wydanego przez Kierownika Urzędu i bez podstawy prawnej, w oparciu o rzekomy dokument, którego istnienia nie wykazał organ i którego nie ma w aktach kontroli;
2) zastrzeżenia do pkt I protokołu:
— w ppkt 1 nie wskazano, iż podmiotem kontroli jest osoba prywatna, nieprowadząca
działalności w czasie kontroli,
— w ppkt 2 nie wskazano, iż kontrolowanym obiektem jest mieszkanie prywatne - w bloku mieszkalnym i osoba prywatna wraz z gośćmi, w czasie nieprowadzenia działalności,
— w pkt 3 nie wskazano jakich konkretnie wymagań ma przestrzegać w prywatnym
mieszkaniu osoba prywatna nieprowadząca w tym czasie działalności,
— w pkt 4 nie wskazano, iż pracownice organu, bez zgody osoby prywatnej weszły w posiadanie jej danych osobowych i próbowały w protokole zamieścić nr PESEL i prywatny nr telefonu osoby prywatnej, zamiast jak w tym punkcie NIP/REGON/PKD,
— w ppkt 5 nie wskazano, iż osoba kierująca podmiotem kontrolowanym, to osoba prywatna w prywatnym mieszkaniu, nieprowadząca w czasie kontroli działalności,
— w ppkt 6 nieprawidłowo wskazano "nie dotyczy" (wyznaczenie pełnomocnika), w sytuacji gdy organ nie zawiadomił ww. o zamiarze przeprowadzenia kontroli uniemożliwiając w ten sposób ustanowienie pełnomocnika,
— w ppkt 7 nie wskazano, iż pracownice organu prowadziły kontrolę w prywatnym mieszkaniu, w czasie przebywania w tym mieszkaniu członków rodziny;
3) zastrzeżenia do pkt II protokołu:
— w pkt 2 i 3 przyjęto bez podstawy prawnej, iż najście urzędników osoby prywatnej w mieszkaniu niebędącym lokalem użytkowym, gdy nie prowadzi działalności nie obligowało organu do zawiadomienia tej osoby o kontroli i nie obligowało do podania
podstawy prawnej i nie wskazano podstawy prawnej do działania urzędników bez upoważnienia oraz zastraszania Policją,
— w pkt 6 wskazano na zgłoszenie z 14.01.2024 r., którego istnienia organ nie udowodnił i nie ma takiego w aktach kontroli, a pracownice organu nie umiały podać w jaki sposób weszły w posiadanie danych osobowych objętych poufnością w tym prywatnego nr telefonu kontrolowanej osoby prywatnej;
4) zastrzeżenia do pkt III protokołu:
- w pkt 2 podano jakoby skarżąca udostępniła lokal pracownicom organu po okazaniu legitymacji służbowych, podczas gdy ww. została zastraszona na klatce schodowej wezwaniem policji, a rzekomy lokal to w istocie prywatne mieszkanie, w którym w czasie najścia urzędniczek nie była prowadzona działalność;
- podano jakoby ustalono, że w obiekcie (w prywatnym mieszkaniu) "wykonywane są wyłącznie usługi w zakresie manicure oraz usługi w przedmiotowym mieszkaniu świadczone są około roku", podczas gdy skarżąca wyjaśniła, iż w mieszkaniu zamieszkuje od około roku i nie pamięta okresu prowadzenia działalności i że nie prowadziła jej w czasie kontroli,
- jak wskazano w pkt II ppkt 11 dokumenty nie były przedmiotem kontroli, w czasie kontroli nie była prowadzona działalność, a zatem brak było podstawy zastrzeżeń wymienionych w pkt 3 ppkt a - c, w sytuacji gdy w czasie kontroli nie była prowadzona działalność, pracownice ignorowały wyjaśnienia sugerując w obecności świadków, iż oceniają stan na dzień kontroli, czyli braku prowadzenia działalności.
4. E-mailem z 27.02.2024 r. skarżąca przesłała do organu zdjęcia środka do dezynfekcji oraz sporządzoną odręcznie procedurę postępowania z narzędziami.
5. W piśmie z 28.02.2024 r. organ odniósł się szczegółowo do zastrzeżeń sformułowanych do protokołu kontroli. Wskazał m.in., że zgodnie z art. 26 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, państwowy inspektor sanitarny ma prawo wstępu do mieszkań, jeżeli jest w nim lub ma być prowadzona działalność usługowa. Organ wyjaśnił również, że jedynie kontrola działalności gospodarczej przedsiębiorców przeprowadzana jest na podstawie ustawy Prawo przedsiębiorców, natomiast kontrola innych form prowadzenia działalności jest prowadzona na zasadach ogólnych, z których nie wynika obowiązek wcześniejszego zawiadamiania o wszczęciu kontroli, ani też pozostawiania upoważnienia do kontroli. Organ podkreślił również, że bez znaczenia był fakt, iż w czasie kontroli skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej.
6. Pismem z 28.02.2024 r. skarżąca wniosła o uzupełnienie i sprostowanie treści zawiadomienia z dnia 14.02.2024 r. w ten sposób, że:
w pkt 1 zamiast słowa "lokalu" wpisać "prywatnego mieszkania, w czasie przyjmowania przez stronę gości i nieświadczenia działalności zarobkowej", a część zdania o treści "w którym świadczone są usługi manicure oraz jego wyposażenia" zamienić na "w którym nie były świadczone usługi oraz sporządzenia inwentaryzacji mieszkania";
w pkt 2 dopisać na końcu zdania: "które to przepisy nie mają zastosowania w niniejszej sprawie i nie uprawniają pracowników urzędu do kontroli prywatnych mieszkań, po godzinach pracy urzędu, bez wymaganego upoważnienia, w czasie przyjmowania przez obywatela RP gości i niewykonywania działalności zarobkowej".
Powtórzyła swoje stanowisko zawarte w zastrzeżeniach do protokołu kontroli, a ponadto wskazała, że w aktach sprawy nie ma zawiadomienia o wszczęciu postępowania wydanego przed przeprowadzeniem kontroli.
7. Decyzją z 13.03.2024 r. organ I instancji nakazał skarżącej, w terminie do dnia 30.04.2024 r.:
1. zapewnić poprawną sterylizację narzędzi wielorazowych używanych podczas świadczenia usług manicure, wykonywanych na rzecz konsumentów, naruszających ciągłość tkanki ludzkiej,
2. opracować procedury (instrukcji) mycia i dezynfekcji narzędzi wielorazowego użytku oraz postępowania zapewniającego ochronę przed zakażeniami i chorobami zakaźnymi w przypadku naruszenia podczas świadczenia usług manicure ciągłości tkanki ludzkiej
- w terminie do 30 kwietnia 2024 r.
W uzasadnieniu wskazał, że stosowanie narzędzi wielokrotnego użycia bez uprzedniej dezynfekcji oraz sterylizacji przy świadczeniu usług manicure (kosmetycznych) podczas których dochodzi do naruszenia ciągłości tkanki ludzkiej, może prowadzić do zakażeń chorobotwórczymi drobnoustrojami m.in. wirusem HCV (wirus wywołujący wirusowe zapalenie wątroby typu C). Wirus ten należy do grupy hepatotropowych, tzn. pierwotnie zakażających komórki wątroby i powodujących uszkodzenie wątroby. Podał, że drobnoustroje chorobotwórcze znajdują się we krwi oraz innych tkankach osoby zakażonej, natomiast przedostają się do krwi osoby zdrowej w trakcie naruszenia ciągłości tkanki ludzkiej np. podczas zabiegów kosmetycznych, wykonywanych z użyciem ostrych narzędzi (np. nożyczek do skórek, cążek). Organ podkreślił, że podczas wykonywania usług nieskutecznie wysterylizowanym sprzętem, może dojść również do zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B (HBV) i prowadzić tym samym do marskości wątroby lub nowotworu tego organu. W tym przypadku materiałem zakaźnym jest również krew lub inne płyny ustrojowe zanieczyszczone krwią.
Organ wyjaśnił, że wymagany poziom czystości mikrobiologicznej jest osiągany wyłącznie w procesach właściwie prowadzonej sterylizacji. W lokalu, w którym usługi świadczy skarżąca, do sterylizacji narzędzi wielorazowego użytku wykorzystywany jest sterylizator z użyciem suchego powietrza. Zgodnie ze specyfikacją urządzenia, powyższy proces odbywa się poprzez cyrkulację suchego powietrza w odpowiednim czasie. Wysoka temperatura prowadzi do utleniania i inaktywacji składników komórek drobnoustrojów. W oparciu o Plan higieny salonu kosmetycznego - Projekt "Zapobieganie zakażeniom HCV" opracowany przez Swiss Contribution oraz Ministerstwo Zdrowia: "Wirus HBV jest bardziej odporny na czynniki zewnętrzne (na temperaturę i środki chemiczne) niż HCV. Nie zabija go temperatura 100 °C (wrzenia wody), a sterylizacja suchym gorącym powietrzem jest mało skuteczna. Dlatego tak ważne jest stosowanie akcesoriów jednorazowego użycia, a w przypadku korzystania z narzędzi wielorazowego użycia - dokładne przeprowadzenie procesów mycia, dezynfekcji i sterylizacji w celu przygotowania narzędzi do ponownego użycia."
Kolejno organ wskazał, że stwierdzony podczas kontroli sanitarnej w dniu 13.02.2024 r. brak środka do dezynfekcji oraz brak sterylizacji narzędzi wielorazowego użycia, przy zastosowaniu których mogłoby dojść do naruszenia ciągłości tkanki ludzkiej, wskazuje na niedopełnienie przez skarżącą normy zawartej w art. 22 ust. 1 ustawy o chorobach zakaźnych w szczególności w zakresie zagrożenia przeniesienia chorób zakaźnych i zakażeń. Organ powołał się na opracowanie "Zasady dekontaminacji wyrobów wielorazowego użytku w obszarze pozamedycznym. Dekontaminacja wyrobów wielorazowego użytku i jej znaczenie w przerywaniu transmisji zakażeń" opublikowane przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowego Zakładu Higieny – stosownie do którego – sterylizacja narzędzi to proces niszczenia zdolnych do namnażania się form biologicznych czynników biologicznych. Stanowi również gwarancję zachowania reżimu sanitarnego i przestrzegania wymaganych standardów jakości podczas wykonywania zabiegów.
Odnosząc się do przedłożonej przez skarżącą procedury postępowania z narzędziami organ uznał, że nie spełnia niezbędnych wymogów, m.in. nie reguluje zasad postępowania, gdy podczas wykonywania usług manicure dochodzi do naruszenia ciągłości tkanki ludzkiej. W tym aspekcie wyjaśnił, że obowiązkiem wynikającym z art. 16 ust. 1 ustawy o chorobach zakaźnych jest wdrożenie i stosowanie procedur zapewniających ochronę przed zakażeniami oraz chorobami zakaźnymi przez osoby inne niż udzielające świadczeń zdrowotnych, w trakcie wykonywania zabiegów, podczas których dochodzi do naruszenia ciągłości tkanek ludzkich. Procedury te powinny regulować m.in.: sposób postępowania przy wykonywaniu czynności, w trakcie których dochodzi do naruszenia ciągłości tkanek ludzkich, zasady stosowania sprzętu poddawanego sterylizacji, sposoby przeprowadzania dezynfekcji skóry i błon śluzowych, zasady dekontaminacji, czyli procesu niszczenia biologicznych czynników chorobotwórczych przez mycie, dezynfekcję i sterylizację pomieszczeń i urządzeń. Z kolei zgodnie z art. 22 ust. 1 ww. ustawy, właściciele, posiadacze lub zarządzający nieruchomością obowiązani są utrzymywać ją w stanie sanitarnym nienaruszającym wymagań higienicznych i zdrowotnych, w tym w szczególności niestwarzającym zagrożenia przeniesienia chorób zakaźnych i zakażeń.
Podsumowując organ stwierdził, że ustalony w trakcie kontroli stan faktyczny wskazuje na niespełnienie przez skarżącą norm zawartych w art. 16 ust. 1 oraz 22 ust. 1 ustawy o chorobach zakaźnych. Tym samym, działając na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, organ nakazał usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień.
8. W odwołaniu od opisanej wyżej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
art. 7 Konstytucji RP oraz art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. poprzez niedochowanie zasad praworządności, a także oparcie decyzji wyłącznie na protokole kontroli sanitarnej z 13.02.2024 r., który dotyczył kontroli prywatnego mieszkania w czasie nieświadczenia usług, a pominięcie wskazań i wyjaśnień skarżącej;
art. 22 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i jego bezpodstawne zastosowanie w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania nie była wskazana w tym przepisie nieruchomość, a decyzja poza zacytowaniem przepisu, nie zawiera żadnych informacji jakich elementów wymienionych w pkt 1-4 w ust. 1 nie dopełniła Spółdzielnia Mieszkaniowa i jaki ma to związek ze skarżącą;
art. 16 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i jego bezpodstawne zastosowanie w sytuacji kontroli dokonanej w czasie nieprowadzenia usług;
art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego w decyzji w odniesieniu do prawdziwego stanu faktycznego, w tym niewyjaśnienie podstaw zastosowania art. 22 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń chorób zakaźnych u ludzi;
art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. w wyniku niedoręczenia decyzji w oryginale podpisanej i opatrzonej imieniem, nazwiskiem i stanowiskiem służbowym;
art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu;
art. 11 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia podstawy dokonania rozstrzygnięcia pkt 1 w sytuacji gdy skarżąca zapewnia poprawną sterylizację w czasie prowadzenia usług, a wyniku kontroli dotyczą czasu gdy usługi nie były prowadzone oraz pkt 2 - organ nie wyjaśnił podstawy prawnej i faktycznej konieczności posiadania przez skarżącą dla siebie samej procedur mycia narzędzi, które jak sam wskazał są opracowane oraz podstawy posiadania drugich wymienionych w pkt 2 procedur w czasie niewykonywania działalności;
art. 7 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że:
a) "W dniu 27 lutego 2024 r. strona przesłała do tut. organu fotografię zakupionego środka do dezynfekcji powierzchni oraz odręcznie przygotowaną procedurę postępowania z narzędziami" podczas gdy strona przesłała zdjęcie posiadanego środka do dezynfekcji, który przechowywany był w danym czasie w miejscu stałego zamieszkania, czego nie przyjmowały do wiadomości pracownice organu w czasie kontroli prywatnego mieszkania; w mailu do organu strona wskazała "przesyłam środek do dezynfekcji";
b) "Stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości świadczą o niestosowaniu w przedmiotowym lokalu procedur zapewniających ochronę przed zakażeniami podczas świadczenia usług" podczas gdy kontrola była w prywatnym mieszkaniu, w którym nie były świadczone usługi;
ustalenie w tabeli: "W lokalu, w którym usługi świadczy strona" podczas gdy rzekomy lokal to mieszkanie prywatne, w którym strona nie świadczyła usług wskazując, że nie wie czy i kiedy będzie je świadczyć;
ustalenie: "brak środka do dezynfekcji (...) wskazuje na niedopełnienie przez stronę normy zawartej w art. 22 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi podczas gdy strona nie miała obowiązku posiadać środka do dezynfekcji nie świadcząc usług, a mieszkanie prywatne w którym pracownice urzędu dokonamy nielegalnej kontroli nie mieści się w kategorii nieruchomości wymienionych w art. 22 ust.1 ww. ustawy i w uzasadnieniu nie ma żadnej wzmianki jakich warunków higieniczno-sanitarnych w budynku mieszkalnym nie dopełniła spółdzielnia mieszkaniowa i jaki ma to związek ze skarżącą;
9) art. 80 k.p.a. oraz art. 75 § 1 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia decyzji jedynie na treści protokołu kontroli pomimo, iż nie zawiera on prawdziwego stanu faktycznego, a zignorowanie zastrzeżeń zawartych w protokole oraz zastrzeżeń do jego treści z 19.02.2024 r., oświadczenia z dnia 28.02.2024 r. oraz wniosku z dnia 28.02.2024 r., a przede wszystkim wiadomości mailowej z dnia 27.02.2024 r.;
10) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zignorowanie zastrzeżeń zawartych w protokole oraz zastrzeżeń do jego treści z dnia 19.02.2024 r., oświadczenia z dna 28.02.2024 r. oraz wniosku z dnia 28.02.2024 r., a przede wszystkim faktów wynikających z wiadomości mailowej z dnia 27.02.2024 r.
W uzasadnieniu odwołania skarżąca wskazała m.in. że zwracała uwagę że nie wie kiedy ponowi działalność i że posiada wymagane rzeczy w miejscu stałego zamieszkania. Zarzuciła również, że w uzasadnieniu decyzji brak jest uzasadnienia faktycznego i prawnego dowiązanego do prawdziwego stanu faktycznego.
9. Postanowieniem z 7.06.2024 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa-Nowej Huty II Wydział Karny odmówił uchylenia mandatu karnego nałożonego na skarżącą w dniu 13.02.2024 r. stwierdzając, że nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 101 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.
10. Decyzją z 12.07.2024 r. Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Odniósł się do zarzutów co do działania organu I instancji i stwierdził, że organ ten postąpił zgodnie z posiadanymi kompetencjami wynikającymi z przepisów prawa. MPWIS przytoczył treść art. 4 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej zgodnie z którym do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących higieny środowiska, a zwłaszcza wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, powietrza w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, gleby, wód i innych elementów środowiska w zakresie ustalonym w odrębnych przepisach; a także utrzymania należytego stanu higienicznego nieruchomości, zakładów pracy, instytucji, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, (...).
Następnie uznał, że w sprawie zostały dochowane wszelkie obowiązki wynikające z art. 7, 77 i 80 k.p.a. Podkreślił, że organ I instancji wnikliwie i wyczerpująco rozpatrzył cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, mając na względzie zarówno interes skarżącej i zgłaszane przez nią wnioski i żądania, jak też interes społeczny wyrażony w dbaniu o zdrowie klientów korzystających z usług manicure przez nią świadczonych.
Organ II instancji wskazał, że podstawę wydania przez organ I instancji decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych uchybień stanowił protokół kontroli sanitarnej przeprowadzonej w lokalu, w którym skarżąca świadczy usługi manicure, który to protokół został przez skarżącą podpisany. Natomiast wszystkie wnioski i żądania strony, powielane w toku postępowania, nie zostały przez organ I instancji zignorowane, a wyjaśnione skarżącej tak pismem z 28.02.2024 r., jak i szczegółowo rozwinięte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Za niezasadny uznał także organ odwoławczy zarzut dotyczący braku spełnienia przez zaskarżoną decyzję art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. wskazując, że uzasadnienie faktyczne i prawne jest wyczerpujące. Podkreślił, że organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wywiódł w sposób wyczerpujący logiczne powiązania przyczynowo-skutkowe pomiędzy brakiem zapewnienia właściwej sterylizacji wyrobów wielorazowego użycia stosowanych przy wykonywaniu usług manicure, a zagrożeniem dla zdrowia użytkowników. Następnie organ II instancji wskazał, że nie uchyla w żaden sposób zakresu właściwości Państwowej Inspekcji Sanitarnej art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. To właśnie państwowy inspektor sanitarny jest właściwy do kontroli, czy właściciel, posiadacz lub zarządzający nieruchomością utrzymuje ten lokal w stanie wykluczającym stan powodujący zagrożenie chorobami zakaźnymi. Stanowi o tym wprost art. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej zgodnie z którym "Wykonywanie zadań inspekcji polega na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska (...)". Zdaniem organu odwoławczego, przyjęte w art. 1 sformułowanie "w szczególności przez sprawowanie nadzoru nad warunkami wyliczonymi", nie daje podstaw do zamknięcia kompetencji Państwowej Inspekcji Sanitarnej do występowania tylko w razie naruszenia warunków zdrowia publicznego w aspekcie powszechnym, a zatem z wyłączeniem zagrożeń zdrowia spowodowanych indywidualnymi działaniami podmiotów prywatnych. Stanowi o tym wprost art. 4 ust. 1 pkt 2 tej ustawy przez wyznaczenie zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej przez bieżący nadzór sanitarny obejmujący kontrolę przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczące utrzymania należytego stanu higienicznego nieruchomości. Nie daje to podstaw do ograniczenia zakresu działania przez wyłączenie lokali prywatnych. Dla wykonania tego zakresu działania Państwowy inspektor sanitarny ma prawo wstępu do nieruchomości oraz wszystkich pomieszczeń wchodzących w ich skład (art. 25 ust. 1 pkt 1 lit. b powołanej ustawy). Artykuł 26 ust. 1 powołanej ustawy wyznacza zakres prawa wstępu do mieszkań, stanowiąc, że prawo to państwowy inspektor sanitarny ma w razie podejrzenia lub stwierdzenia choroby zakaźnej ale też w razie zagrożenia zdrowia czynnikami środowiskowymi, a także jeżeli w mieszkaniu jest lub ma być prowadzona działalność produkcyjna lub usługowa.
Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy wskazał, że podnoszona przez skarżącą kwestia dotycząca kontroli w mieszkaniu prywatnym nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślił, że lokal w obrębie mieszkania prywatnego, w którym świadczone są usługi publiczne stanowi nieruchomość, a jeśli nie została wyodrębniona część nieruchomości, przepis art. 22 ust. 1 ustawy o chorobach zakaźnych obliguje nie tylko właścicieli, ale również posiadaczy nieruchomości do utrzymywania jej w należytym stanie higieniczno-sanitarnym, a zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
W ocenie organu odwoławczego, na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 16 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Podkreślił organ, że samo brzmienie tego przepisu nie determinuje posiadania usług procedur wyłącznie w czasie prowadzenia działalności. Procedury winny być wdrożone i stosowane. W omawianym przypadku, ani jedno ani drugie nie miało miejsca. Organ odwoławczy zaznaczył, że podnoszony przez skarżącą fakt nieświadczenia usług jest kwestią sporną biorąc pod uwagę, że skarżąca otwierając drzwi osobom kontrolującym, posiadała na dłoniach rękawiczki ochronne, w lokalu przebywała osoba postronna, a samo wyposażenie lokalu w tym stanowisko manicure, sterylizator na suche gorące powietrze, przybory do manicure, wskazują na wyposażenie lokalu, gdzie świadczone są tego typu usługi.
Odnosząc się do zarzutu obrazy art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. w wyniku niedoręczenia decyzji w oryginale podpisanej i opatrzonej imieniem, nazwiskiem i stanowiskiem służbowym organ II instancji wskazał, iż art. 393 § 1, § 3 - 4 k.p.a stanowi, że w przypadku pism wydanych przez organ administracji publicznej w postaci elektronicznej przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, które zostały opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną, doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego z tego systemu odzwierciedlającego treść tego pisma (§ 1). Wydruk pisma, o którym mowa w § 1 może zawierać mechanicznie odtwarzany podpis osoby, która podpisała pismo (§ 3). Wydruk pisma, o którym mowa w § 1 stanowi dowód tego, co zostało stwierdzone w piśmie wydanym w postaci elektronicznej (§ 4). W związku z brakiem definicji ustawowej "pisma w postaci elektronicznej" pismo takie należałoby utożsamić z dokumentem elektronicznym. Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 35 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 z 23.07.2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylającego dyrektywę 1999/93/WE (Dz. Urz. UE L 257 z 28.08.2014, s. 73), do którego odsyła art. 2 pkt 2 ustawy nowelizującej, dokument elektroniczny oznacza każdą treść przechowywaną w postaci elektronicznej, w szczególności tekst lub nagranie dźwiękowe, wizualne lub audiowizualne. Dokument elektroniczny jest to stanowiący odrębną całość znaczeniową zbiór danych uporządkowanych w określonej strukturze wewnętrznej i zapisany na informatycznym nośniku danych (art. 3 pkt 2 ustawy z 17.02.2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne'(Dz.U. z 2021 r. póz. 2070). Sporządzony przez organ wydruk pisma uzyskanego z systemu teleinformatycznego ma formę pisemną. Treścią wydruku jest odzwierciedlenie treści pisma wydanego przez organ w postaci elektronicznej. Wydruk ten obligatoryjnie zawiera informację, że pismo zostało wydane w postaci elektronicznej i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby, która je podpisała, albo opatrzone zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną. Musi także zawierać identyfikator tego pisma, nadawany przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane (art. 393 § 2 kpa). Fakultatywnie natomiast wydruk ten może zawierać mechanicznie odtwarzany podpis osoby, która podpisała pismo (art. 393 § 3 k.p.a). Sporządzony w takiej formie wydruk pisma stanowi dowód tego, co zostało stwierdzone w piśmie wydanym w postaci elektronicznej (art. 393 § 4 k.p.a). Organ podał, że powyższe oznacza, że wydruk pisma uzyskany z systemu teleinformatycznego ma walor dokumentu urzędowego, z którym Kodeks wiąże domniemanie prawdziwości.
11. W skardze skarżąca zarzuciła naruszenie:
a) art. 157 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak stwierdzenia nieważności projektu decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie (dalej jako: PPIS) z 13.03.2024 r., nr 230/2024 o nazwie "Decyzja nr 230/2024" niezawierającego elementów wymienionych w art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. i doręczenia powyższego projektu skarżącej poprzez operatora pocztowego bez podpisu i bez podania imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika upoważnionego do wydania decyzji, w którym na końcu nadrukowano "Decyzja została wydana w postaci elektronicznej i podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym", podczas gdy obowiązkiem organu było wszczęcie postępowania stwierdzenie nieważności decyzji;
b) art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. w wyniku braku wskazania podstawy prawnej do nakazania skarżącej posiadania procedur mycia i dezynfekcji narzędzi, w czasie nieświadczenia usług, innych niż przedłożyła skarżąca oraz braku wskazania podstawy prawnej definiującej "prawidłowy" obowiązek sterylizacji narzędzi w czasie nieświadczenia usług, czy nawet gdy usługi byłyby prowadzone, co uniemożliwia odniesienie się do zaskarżonej decyzji merytorycznie i jej wykonanie;
c) art. 7, art. 8 § 1, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez:
- brak powiązania przywołanego art. 26 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej z rozstrzygnięciem zaskarżonej decyzji, a przepis ten nie stanowi podstawy i nie określa rodzaju procedur do mycia i dezynfekcji narzędzi oraz nie wskazuje sposobu "poprawnej" sterylizacji narzędzi w prywatnym mieszkaniu w czasie nieświadczenia usług lub nawet gdyby były świadczone;
- brak powiązania cytowanego art. 22 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi do stanu faktycznego i rozstrzygnięcia wskazanego w zaskarżonej decyzji Nr 230/2024, a następnie improwizowanie do abstrakcyjnego stanu faktycznego niemającego związku ze sprawą dotyczącego stanu sanitarnego sugerowanego przez organ "lokalu" cyt. (str. 15 zaskarżonej decyzji), w którym rzekomo skarżąca, cyt. "nabyła obowiązek utrzymania go w należytym stanie higieniczno-sanitarnym", podczas gdy przedmiotem sprawy jest "poprawna" sterylizacja narzędzi i opracowanie procedury mycia i dezynfekcji narzędzi w czasie nieświadczenia działalności w prywatnym mieszkaniu, w którym to zakresie uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera uzasadnienia prawnego i faktycznego;
- lakoniczne zacytowanie art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 25 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i brak jego odniesienia do sprawy w sytuacji gdy przepisy dotyczą uprawnień Państwowej Inspekcji Sanitarnej do kontroli przestrzegania "utrzymania należytego stanu higieniczno-sanitarnego nieruchomości, zakładów pracy, instytucji i obiektów użyteczności publicznej, dróg, ulic oraz osobowego i towarowego transportu kolejowego, drogowego, lotniczego i morskiego" oraz prawa wstępu do "obiektów użyteczności publicznej, obiektów handlowych, ogrodów działkowych", a prywatne mieszkanie, w którym dokonana została kontrola w czasie przyjmowania gości przez skarżącą, po godzinach pracy urzędu i nieświadczenia usług przez skarżącą, nie stanowi żadnej z nieruchomości wymienionych w tych przepisach;
d) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego, wybiórcze odniesienie się do informacji z akt sprawy oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego i bezstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, dowolną ocenę dowodów, pominięcie prawdziwych faktów i wyjaśnień wskazanych przez skarżącą z naruszeniem zasad praworządności i bezstronności, a nawet poświadczanie nieprawdy przez organ (str. 16 uzasadnienia zaskarżonej decyzji): "otwierając drzwi osobom kontrolującym, posiadała na dłoniach rękawiczki ochronne, a w lokalu przebywała osoba postronna", podczas gdy twierdzenie to jest nieprawdziwe i nie ma odzwierciedlenia nie tylko w protokole z kontroli i żadnym innym dowodzie zgromadzonym na dzień wydania decyzji, a nawet w samej zaskarżonej decyzji z dnia 13.03.2024 r.;
e) art. 11 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia przesłanek utrzymania w mocy decyzji i sposobu jej wykonania przez skarżącą, w tym brak podania podstawy prawnej i sposobu "poprawnej sterylizacji" przez osobę prywatną (skarżącą) w prywatnym mieszkaniu w czasie nieświadczenia działalności lub nawet jej prowadzenia, brak określenia sposobu opracowania procedur tak by zadowoliły pracowników organu, którzy w sposób oczywisty działają w złośliwości, skoro przedłożone przez skarżącą w czasie postępowania nie były zadowalające oraz wskazanie sposobu sterylizacji narzędzi, której urząd nie mógł oceniać w czasie nieświadczenia usług przez skarżącą, podczas gdy obowiązkiem organu było wyjaśnić powyższe zasady i przesłanki w taki sposób, by skarżąca mogła wykonać decyzję, co jest niemożliwe;
f) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji z dnia 13.03.2024 r. w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji w całości jako bezpodstawnej łub bezprzedmiotowej.
Skarżąca żądała uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów.
W uzasadnieniu skargi wskazała m.in., że organ nie odniósł się do przedmiotu rozstrzygnięcia organu I instancji i merytorycznej treści zarzutów skarżącej, a zamiast tego dokonał lakonicznego cytowania przepisów ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i ustawy o chorobach zakaźnych oderwanych od przedmiotu sprawy, a nawet wychodząc poza ramy postępowania organ pokusił się o poświadczanie nieprawdy oraz z niezrozumiałych powodów szeroko rozpisywał się na temat obowiązków posiadacza lokalu do utrzymywania tego lokalu w należytym stanie higieniczno - sanitarnym, czego w ogóle nie dotyczyło ani postępowanie przed PPIW ani też zaskarżona decyzja, wynikiem czego generalnie nie sposób odnieść się do zaskarżonej decyzji. Skarżąca podniosła również, że w projekcie decyzji organu I instancji poza jej danymi osobowymi jako adresata nie ma ani żadnych danych osoby upoważnionej do podpisania decyzji i nie ma żadnego podpisu poza tekstem w miejscu, gdzie podpis winien się znajdować, cyt.: "Decyzja została wydana w postaci elektronicznej i podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym".
12. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Skarga podlegała oddaleniu.
Na wstępie należało zająć stanowisko odnośnie zarzutu dotyczącego braku podpisu pod decyzją organu I instancji i zaniechania wskazania imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby, która wydała decyzję, a przez to doręczenia skarżącej jedynie "projektu decyzji". W ocenie Sądu, zarzut ten pozbawiony był uzasadnionych podstaw. Zgodnie bowiem z art. 393 § 1 k.p.a., w przypadku pism wydanych przez organ administracji publicznej w postaci elektronicznej przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, które zostały opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną, doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego z tego systemu odzwierciedlającego treść tego pisma. Jak stanowi § 2 tego przepisu, wydruk pisma, o którym mowa w § 1, zawiera:
1) informację, że pismo zostało wydane w postaci elektronicznej i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby, która je podpisała, albo opatrzone zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną;
2) identyfikator tego pisma, nadawany przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane.
Z kolei w § 4 ww. przepisu przewidziano, że wydruk pisma, o którym mowa w § 1, stanowi dowód tego, co zostało stwierdzone w piśmie wydanym w postaci elektronicznej (§ 4).
Jak wskazuje się w literaturze, celem wprowadzenia cytowanego wyżej przepisu było umożliwienie organowi administracji publicznej załatwiania wszystkich spraw w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego nawet jeśli nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 391 k.p.a. (R. Hauser, M. Wierzbowski (red.) Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. 6, Warszawa 2020, komentarz do art. 393 k.p.a.) i jego doręczanie w sposób tradycyjny, a więc przez operatora pocztowego. Rozwiązanie to określa się mianem "odwróconej cyfryzacji", a doręczeniu w trybie art. 393 k.p.a. może podlegać wydruk decyzji, jeśli została ona wcześniej wydana w formie elektronicznej (zob. G. Sibiga, "Odwrócona cyfryzacja" w postępowaniu administracyjnym ogólnym po nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego z 16 kwietnia 2020 r., Monitor Prawniczy 2020 r., nr 18, str. 956 i n.).
W świetle powołanego wyżej przepisu, organ ma zatem możliwość wydania decyzji w formie dokumentu elektronicznego (opatrzonego podpisem zaufanym, kwalifikowanym, osobistym) i może doręczyć taką decyzję wysyłając jej wydruk w trybie art. 39³ k.p.a. za pośrednictwem operatora pocztowego (art. 39 k.p.a.). W takim przypadku treść wydruku pisma (decyzji) ma charakter sformalizowany, tj. winno ono spełniać wymagania określone w art. 39³ § 2 k.p.a., czyli. zawierać informację, że zostało ono wydane w postaci elektronicznej i zostało podpisane określonym podpisem przez osobę piastująca określone stanowisko, jak też nieodzowne jest podanie identyfikatora tego dokumentu, nadawanego przez system teleinformatyczny.
W ocenie Sądu, analiza znajdującego się w aktach sprawy wydruku kwestionowanej przez skarżącą decyzji organu I instancji (k. 13 akt adm.) nakazywała przyjąć, że zawierał on wszystkie, wyżej przywołane, a wymagane przez przepisy - obligatoryjne elementy. Pod decyzją znajduje się bowiem informacja, że "decyzja została wydana w postaci elektronicznej i podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym". Z kolei w tabeli zawartej na karcie stanowiącej część tej decyzji zostały podane m.in. informacja o numerze identyfikatora dokumentu, jak też przywołane zostało imię, nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby, która pismo to podpisała tj. "E. W., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie". Podkreślić trzeba, że k.p.a. nie określa ani miejsca, ani też sposobu umieszczenia (prezentowania) na wydruku decyzji wydanej w postaci elektronicznej - danych wskazanych w art. 39³ § 2 k.p.a., co oznacza, że informacje w tym względzie mogą także znajdować się – jak ujął to organ w spornej decyzji – w formie tabelarycznej na karcie stanowiącej element (część) tegoż aktu. W ocenie Sądu, z uwagi na przytoczone wyżej elementy wydruku spornej decyzji, który obejmował wszelkie określone prawem dane, nie istniały zasadne podstaw do jej zakwestionowania jako poprawnie sporządzonej i wprowadzonej do obrotu prawnego. Skoro zaś - znajdujący się aktach sprawy, w oparciu o które Sąd przeprowadza kontrolę (por. art. 133 par. 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. 2024 r., poz. 935; dalej p.p.s.a.) - wydruk decyzji organu I instancji nie był obarczony wadami, to uznać należało, że będąc sporządzonym zgodnie z przepisami k.p.a. - korzystał on z domniemania autentyczności oraz domniemania zgodności z prawdą, o których stanowi art. 39³ § 4 k.p.a.
Analiza zarzutów prezentowanych przez skarżącą zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i sądowym nakazywała przyjąć, że zasadniczą kwestią sporną w tej sprawie była ocena dopuszczalności przeprowadzenia przez organ inspekcji sanitarnej kontroli w mieszkaniu skarżącej w czasie – w którym jak wskazywała skarżąca – nie świadczyła ona usług manicure, a następnie ocenie podlegała także dopuszczalność nałożenia na skarżącą – z uwagi na ustalenia poczynione w toku tej kontroli – obowiązku zapewnienia poprawnej sterylizacji narzędzi używanych podczas usług manicure i nakazu opracowania instrukcji mycia i dezynfekcji narzędzi wykorzystywanych do wykonywania w.w. usług.
Zajmując stanowisko względem zarysowanych wyżej zagadnień spornych wskazać trzeba, że kompetencja organów inspekcji sanitarnej do wstępu do mieszkań celem realizacji normatywnie określonych obowiązków tej inspekcji wynika z art. 26 ust. 1 ustawy z 14.03.1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2024, poz. 416, dalej jako "ustawa o PIS"). Wedle tego przepisu, państwowy inspektor sanitarny lub Główny Inspektor Sanitarny ma prawo wstępu do mieszkań w razie podejrzenia lub stwierdzenia choroby zakaźnej, zagrożenia zdrowia czynnikami środowiskowymi, a także jeżeli w mieszkaniu jest lub ma być prowadzona działalność produkcyjna lub usługowa.
Z akt sprawy wynika - czego skarżąca nie kwestionowała w toku postępowania, że prowadzi ona działalność nierejestrowaną z zakresu usług manicure. O fakcie, iż skarżąca realizuje wskazane usługi świadczyło choćby zgłoszenie stanowiące impuls do przeprowadzenia przedmiotowej kontroli, które zweryfikowane zostało w toku czynności podjętych przez pracowników organu stwierdzając fakt urządzenia w tym mieszkaniu stanowiska do wykonywania zabiegów manicure. W trakcie kontroli (str. 3 protokołu) skarżąca okazała bowiem różne akcesoria związane z wykonywaniem manicure (pilnik, rękawiczki, waciki), a na wyposażeniu lokalu znajdował się sterylizator termiczny oraz wielorazowe narzędzia do manicure (cążki do skórek, dłutka, frezy), zaś w pokoju był stół i dwa krzesła stanowiące stanowisko pracy osoby świadczącej powyższe usługi (por. str. 2. protokołu). Nadto, na stronie 3. protokołu kontroli zapisano oświadczenie skarżącej, że "na ten moment nie ma klientów więc nie ma przygotowanych narzędzi wykorzystywanych do świadczenia usług". Zestawienie przywołanych okoliczności z cytowanym wyżej przepisem art. 26 ust. 1 ustawy o PIS - wskazuje na niewątpliwą dopuszczalność przeprowadzenia przez organ spornej kontroli w mieszkaniu skarżącej, skoro przywołany wyżej przepis jasno uprawnia organ inspekcji sanitarnej do wstępu do takich mieszkań, w których jest lub ma być prowadzona działalność usługowa, a w sprawie nie ulegało przecież najmniejszej wątpliwości to, że w spornym mieszkaniu działalność usługowa została jednak zorganizowana i co najmniej ma być świadczona. Kontrolowane mieszkanie nie stanowiło zatem jedynie tylko mieszkania prywatnego skarżącej, lecz taki lokal mieszkalny, w którym realizowane miały być usługi o wskazanym wyżej charakterze. Prawo wstępu pracowników inspekcji sanitarnej do mieszkań, w których jest lub ma być realizowana działalność usługowa – wpisuje się w szerszy kontekst zadań sanepidu efektywnego wykonywania kontroli zmierzających do sprawowania zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzenia działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska (art. 2 ustawy o PIS). Nie jest bowiem tak, jak twierdziła skarżąca, że z uwagi na zorganizowanie w prywatnym mieszkaniu działalności nierejestrowanej w postaci świadczenia usług manicure – lokal ten i prowadzona w nim działalność - wyłączone zostały spod jakiejkolwiek kontroli organów państwowych, w tym sanepidu – powołanego do realizacji zadań z zakresu ochrony zdrowia publicznego. Prowadzenie działalności nierejestrowanej powoduje, że osoba realizująca taką działalność może podlegać kontroli związanej z rodzajem i sposobem jej prowadzenia, a - o ile działalność ta (usługi) jest lub ma być wykonywana w mieszkaniu – kontroli inspekcji sanitarnej podlegać będzie to konkretne mieszkanie, gdyż ustawodawca w art. 26 ust. 1 ustawy o PIS ustanowił kompetencję organów sanepidu w tym względzie. Zarazem podkreślić należy, że prowadzenie działalności nieewidencjonowanej (art. 5 ustawy z 06.03.2018 r. – Prawo przedsiębiorców; Dz.U.2024, poz. 236) powoduje, że osoba ją realizująca nie jest przedsiębiorcą i nie wykonuje działalności gospodarczej. Konsekwencją powyższego jest natomiast to, że do kontroli wykonywanych przez nią usług nie stosuje się przepisów art. 45 i następne tej ustawy. Wobec tego, organy kontrolujące nie były zobowiązane do przestrzegania reguł kontroli określonych wskazaną wyżej ustawą, gdyż odnoszą się one do przedsiębiorcy, którym skarżąca niewątpliwe nie była. Z kolei fakt braku klientów (usługobiorców) w czasie kontroli nie stanowił przeszkody do jej przeprowadzenia i czynienia ustaleń co do tego, czy skarżąca spełniała przewidziane przepisami warunki i wymagania, w tym higieniczno-sanitarne związane ze świadczeniem oferowanych usług. Wszak stwierdzić trzeba, że skoro klienci w każdej chwili mogli jednak pojawić się w lokalu (mieszkaniu) skarżącej, celem poddania się zabiegowi manicure, to wykonawcę takich usług obciąża obowiązek spełnienia określonych prawem wymagań koniecznych, a zarazem nieodzownych do odpowiedzialnego (bezpiecznego dla klientów i dla siebie) oferowania i przeprowadzenia takich usług. Inaczej mówiąc, brak klientów w czasie kontroli sanepidu nie wykluczał ani samej możliwości przeprowadzenia kontroli, ani też czynienia ustaleń co do tego, czy usługodawca spełnia określone wymagania związane ze świadczeniem oferowanych zabiegów. Te natomiast obowiązki, jak trafnie przyjęły organy administracji wynikają zarówno z art. 16 ust. 1 i 2, jak też z art. 22 ust. 1 ustawy z 5.12.2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U.2024 r., poz. 924 dalej jako "ustawa o zapobieganiu"). Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o zapobieganiu, właściciel, posiadacz lub zarządzający nieruchomością są obowiązani utrzymywać ją w należytym stanie higieniczno-sanitarnym w celu zapobiegania zakażeniom i chorobom zakaźnym. Z kolei art. 16 ust. 1 tej ustawy stanowi, że osoby inne niż udzielające świadczeń zdrowotnych podejmujące czynności, w trakcie wykonywania których dochodzi do naruszenia ciągłości tkanek ludzkich, są obowiązane do wdrożenia i stosowania procedur zapewniających ochronę przed zakażeniami oraz chorobami zakaźnymi. Ustęp 2 tego przepisu stanowi, że procedury, o których mowa w ust. 1, powinny regulować sposób postępowania przy wykonywaniu czynności, w trakcie których dochodzi do naruszenia ciągłości tkanek ludzkich, zasady stosowania sprzętu poddawanego sterylizacji oraz sposoby przeprowadzania dezynfekcji skóry i błon śluzowych oraz dekontaminacji pomieszczeń i urządzeń.
Odnośnie do nałożenia na skarżącą obowiązku opracowania procedur mycia i dezynfekcji narzędzi używanych do manicure oraz procedury postępowania ochronnego przed zakażeniem i chorobami zakaźnymi w przypadku naruszenia ciągłości tkanki ludzkiej wskazać należy, iż – jak wymaga tego przywołany wyżej przepis art. 16 ust. 1 ustawy o zapobieganiu – wdrożenie i stosowanie takich procedur jest obowiązkowe w sytuacji wykonywania zabiegów naruszających ciągłość tkanki ludzkiej. Oczywistym jest, że wdrożyć i stosować można procedurę, która została wcześniej opracowana (ustalona). Nie ulega przy tym jakiejkolwiek wątpliwości to, że usługi manicure zaliczają się do takich właśnie czynności, w których dochodzi do naruszenia ciągłości tkanki osoby poddawanej powyższym zabiegom. Naruszeniem takim będzie przecięcie lub nakłucie tkanki (skóry) ostrym narzędziem, takim jak nożyczki, cążki do paznokci, frezy kosmetyczne (por. A. Banaszewska [w:] D. Biadun, A. Banaszewska, Zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Komentarz, LEX/el. 2023, komentarz do art. 16). Stąd też nie ulegała wątpliwości poprawność nakazu nałożonego na skarżącą w pkt 2 decyzji organu I instancji albowiem specyfika usług realizowanych przez skarżąca wpisuje się w dyspozycję cytowanego przepisu, a w sprawie było niewątpliwe to, że skarżąca takich procedur nie opracowała.
Odnośnie natomiast zapewnienia poprawnej sterylizacji narzędzi wielorazowych używanych przez skarżącą do manicure wskazać trzeba, że powszechną jest wiedza co do tego, jakie choroby mogą zostać "przeniesione" w trakcie używania niewysterylizowanych narzędzi w ramach zabiegów w których dochodzi do naruszenia ciągłości tkanki ludzkiej. Organ I instancji zagadnienie to szczegółowo wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, przywołując w tym względzie stosowne opracowania naukowe. Organ przekonująco wyeksponował też stanowisko, że sama sterylizacja narzędzi suchym, gorącym powietrzem jest mało skuteczna, przez co szczególnie ważne jest dokładne przeprowadzanie procesów mycia, dezynfekcji i - właśnie – sterylizacji narzędzi w celu ich należytego przygotowania do ponownego użycia. Oczywiste jest bowiem, że przed samą sterylizacją (która nie czyści lecz wyjaławia narzędzie) należy to narzędzia dokładnie umyć, w tym zdezynfekować (wstępnie usunąć patogeny). Tymczasem stan faktyczny zastany i stwierdzony przez pracowników sanepidu w mieszkaniu skarżącej (lokalu w którym wykonuje usługi manicure) wskazywał, że skarżąca nawet nie dysponowała środkiem do dezynfekcji narzędzi wielokrotnego użytku, a narzędzia te nie były wysterylizowane i zapakowane w jednorazowe torebki. Kontrolujący stwierdzili także, iż "skarżąca nie wykonuje testu biologicznej sterylizacji, a brudne narzędzia wielorazowe umieszczone są luzem w sterylizatorze" (str. 3 protokołu kontroli). W tych warunkach sformułowany przez organ nakaz "zapewnienia poprawnej sterylizacji narzędzi wielorazowych" – nie był nieuprawniony czy dowolny, lecz znajdował oparcie w uwarunkowaniach stanu faktycznego tej sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że skarżąca nie wykazała, aby stan faktyczny w zakresie stwierdzonych przez organ w dniu kontroli nieprawidłowości – kształtował się odmiennie, niż w czasie faktycznego wykonywania usług manicure, tym bardziej wobec braku posiadania na wyposażeniu lokalu nawet środka do dezynfekcji narzędzi.
Wskazać zarazem należy, iż to skarżąca, jako zajmująca kontrolowane przez organ mieszkanie (pokój), w którym wykonuje usługi manicure, a nie spółdzielnia mieszkaniowa, była zobowiązana utrzymywać je w należytym stanie higieniczno-sanitarnym, co – w realiach tej sprawy – obejmowało zapewnienie utrzymania w takim, poprawnym reżimie higienicznym - stanowiska manicure stanowiącego wyposażenie tegoż mieszkania. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, lokal w obrębie mieszkania prywatnego, w którym świadczone są publicznie usługi stanowi nieruchomość, a jeśli nie została wyodrębniona część nieruchomości, przepis art. 22 ust. 1 ustawy o zapobieganiu - obliguje nie tylko właścicieli, ale również posiadaczy takiej części nieruchomości do utrzymywania jej w należytym stanie higieniczno-sanitarnym. Za organem I instancji powtórzyć w tym miejscu zatem należy, iż poprawna sterylizacja narzędzi stanowi gwarancję zachowania reżimu sanitarnego i przestrzegania wymaganych standardów jakości podczas wykonywania zabiegów, a należyty stan lokalu, obciążający jego właściciela (posiadacza) winien być taki, aby nie stwarzał zagrożenia przeniesienia chorób zakaźnych. Skoro postępowanie nieodparcie dowiodło brak wykonywania przez skarżącą poprawnej sterylizacji narzędzi wykorzystywanych do świadczenia usług manicure, to słuszne było przywołanie w powyższym względzie – art. 22 ust. 1 ustawy o zapobieganiu – jako podstawy prawnej nałożonego na skarżącą obowiązku zapewnienia właściwej sterylizacji tych narzędzi. Nawet bowiem w sytuacji, gdy skarżąca w momencie kontroli nie miała klientów chcących skorzystać z usług obejmujących zabiegi manicure - to nie zwalniało jej to z obowiązku zapewnienia poprawnej sterylizacji używanych do manicure narzędzi. Obowiązek ten wpisuje się bowiem w konieczność spełnienia warunków nieodzownych do przygotowania skarżącej do świadczenia usług manicure i pozostawania w gotowości do oferowanych takich zabiegów. Wszędzie zaś tam, gdzie w rachubę wchodzić może zakażenie klientów (konsumentów) chorobami zakaźnymi, nieodzowne jest skrupulatne przestrzeganie wszelkich reguł eliminujących lub wykluczających ryzyko w tym względzie.
Zajmując stanowisko w kwestii tego, że skarżąca już po przeprowadzeniu kontroli przesłała e-mailem (k. 7 akt adm.) zdjęcie środka do dezynfekcji oraz odręcznie napisaną procedurę postępowania z narzędziami – stwierdzić trzeba, że nie sposób uznać, aby procedura ta czyniła zadość nałożonemu na nią obowiązkowi. Skarżąca wskazała w niej następujące punkty: 1. Wstępne czyszczenie narzędzi, 2. Dezynfekcja oraz mycie, 3. Suszenie, 4. Segregowanie, 5. Pakowanie w pakiety do sterylizacji, 6. Sterylizacja. Tak ogólnikowo sporządzona procedura nie wskazuje chociażby sposobu przeprowadzania dezynfekcji skóry czy błon śluzowych, czy metodyki mycia i dezynfekcji narzędzi wielokrotnego użytku.
Zatem, w ocenie Sądu, orzekające organy administracji słusznie uznały, że stwierdzone w trakcie kontroli uchybienia stanowiły naruszenie art. 16 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy o zapobieganiu i zasadnie nałożyły na skarżącą stosowne obowiązki, określając termin ich wykonania.
Przedstawione rozważania stanowią ustosunkowanie się do zarzutów skargi, które Sąd uznał za niezasadne. Z uwagi na powyższe, Sąd – w oparciu o art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło