III SA/Kr 1517/11
WyrokWSA w Krakowie2012-07-12
Skład orzekający: Barbara Pasternak, Dorota Dąbek, Halina Jakubiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kwota 60 zł wpłacana przez najemcę na fundusz remontowy lokalu stanowiącego własność strony ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej, powinna być zaliczana do dochodu tej strony przy ustalaniu prawa do zasiłku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy pomocy społecznej błędnie zaliczyły do dochodu strony ubiegającej się o świadczenia kwotę 60 zł wpłacaną przez najemcę na fundusz remontowy. Brak było dowodów na istnienie prawnego obowiązku ponoszenia takich wpłat przez właściciela lokalu, a umowa najmu nie przewidywała takiej opłaty. W związku z tym, wadliwe ustalenie dochodu miało istotny wpływ na wynik sprawy, naruszając zasady prawdy obiektywnej i uznania administracyjnego. Ponadto, zarzut braku współdziałania strony w zakresie zawarcia kontraktu socjalnego nie został prawidłowo wykazany przez organy.Stan faktyczny
G. P. ubiegał się o zasiłki celowe i okresowe z pomocy społecznej. Organ I instancji przyznał częściowo zasiłki, a częściowo odmówił, zaliczając do dochodu strony 60 zł wpłacane przez najemcę na fundusz remontowy oraz wskazując na brak współdziałania w zawarciu kontraktu socjalnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało te decyzje w mocy. Skarżący kwestionował zaliczenie kwoty 60 zł do dochodu oraz brak możliwości zawarcia kontraktu socjalnego na proponowanych warunkach. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone decyzje.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Halina Jakubiec Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2012 r. sprawy ze skarg G. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 października 2011 r. nr [...] z dnia 10 października 2011 r. nr [...] z dnia 10 października 2011 r. nr [...] z dnia 12 października 2011 r. nr [...] z dnia 12 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego z dnia 10 października 2011 r. nr [...] z dnia 12 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. K. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 1680,00 (słownie: tysiąc sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.
G. P. ubiegał się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej w postaci zasiłków celowych oraz zasiłków okresowych. Jego wnioski zostały rozpatrzone w I instancji przez Prezydenta Miasta , który wydał następujące decyzje:
1) z dnia [...] 2011r. znak: [...] przyznającą zasiłek celowy na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie w kwocie 40 zł za miesiąc sierpień 2011r.;
2) z dnia [...] 2011r. znak: [...] odmawiającą przyznania zasiłku celowego na uregulowanie opłat za hotel;
3) z dnia [...] 2011r. znak: [...] odmawiającą przyznania zasiłku celowego na zakup środków czystości;
4) z dnia [...] 2011r. znak: [...] przyznającą zasiłek celowy na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie w kwocie 50 zł za miesiąc lipiec 2011r.;
5) z dnia [...] 2011r. znak: [...] odmawiającą przyznania zasiłku celowego na uregulowanie opłat za hotel;
6) z dnia [...] 2011r. znak: [...] odmawiającą przyznania zasiłku okresowego od dnia 1 sierpnia 2011r.;
7) z dnia [...] 2011r. znak: [...] odmawiającą przyznania zasiłku okresowego od dnia 1 lipca 2011r.
W uzasadnieniach ww. decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i akt sprawy ustalono, że G. P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, zaś jego dochód nie przekracza kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ wynosi dokładnie 477,00 zł. Organ wyjaśnił, że na ten dochód składa się zasiłek stały w wysokości 417 zł oraz kwota 60 zł wpłacana przez M. B., najemcę mieszkania, na fundusz remontowy na rzecz lokalu znajdującego się w L, a będącego własnością G. P. Organ wskazał, że najemca lokalu płaci czynsz w kwocie łącznej 160 zł, z której to kwoty 100 zł przekazuje komornikowi tytułem zobowiązań alimentacyjnych strony, a 60 zł wpłaca na fundusz remontowy. Organ I instancji wyjaśnił, kto i na jakiej podstawie dokonuje opłaty składek na fundusz remontowy w budynku, w którym znajduje się lokal mieszkalny należący do G. P. Zdaniem organu kwota 60 zł uiszczana przez M. B. jest zwolnieniem G. P. od obowiązku opłacania składek remontowych z tytułu własności tego lokalu, co stanowi dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto organ I instancji podkreślił, że począwszy od maja 2010r. pracownik socjalny wielokrotnie próbował podjąć z G. P. negocjacje w sprawie zawarcia kontraktu socjalnego, lecz mimo spotkań w dniach 7 czerwca 2011r., 7 lipca 2011r. i 8 sierpnia 2011r. podczas przeprowadzania wywiadów Strona nie podjęła negocjacji w tej sprawie. Organ I instancji wskazał, iż G. P. był informowany, że brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w sprawie zawarcia kontraktu ma wpływ na przyznanie pomocy finansowej.
Wszystkie powyższe decyzje Prezydenta Miasta zostały zaskarżone przez G. P. W swoich odwołaniach do Samorządowego Kolegium Odwoławczego przede wszystkim zakwestionował zaliczenie do jego dochodu kwoty 60 zł płaconej przez M. B. Zdaniem odwołującego się organ I instancji błędnie uznał, iż wpłacanie na fundusz remontowy należy do obowiązków właściciela lokalu. Odwołujący się podniósł, że ustawa o własności lokali w art. 6 nie przewiduje obowiązku członków wspólnoty mieszkaniowej tworzenia funduszu remontowego, a zatem opłaty na ten cel nie mieszczą się również w ustawowym obowiązku właściciela lokalu. Ponadto wspólnota mieszkaniowa budynku w L przy ul. Ł nie podejmowała żadnych decyzji o utworzeniu funduszu remontowego, zatem nie istnieje żaden prawny obowiązek wpłat na fundusz remontowy. Odnośnie kwestii zawarcia kontraktu socjalnego odwołujący się zarzucił, iż proponowane przez MOPS warunki są nie do zaakceptowania, skoro jedynym wyjściem dla organu jest sprzedaż nieruchomości w L. Wyjaśnił, że sprzedaż lokalu w L jest niemożliwa z uwagi na istniejący dług alimentacyjny wobec synów w kwocie 95.000 zł. Dlatego kwota uzyskana ze sprzedaży nie pokryłaby w całości zadłużenia alimentacyjnego, a odwołującego się byłby pozbawiony jedynego stałego dochodu, z którego uiszczane są zobowiązania alimentacyjne.
Po rozpatrzeniu odwołań G. P. od powyższych decyzji Prezydenta Miasta, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżone decyzje w mocy. Rozstrzygnięcia Kolegium odnośnie decyzji organu I instancji wymienionych w punktach 1-7 zostały zawarte w następujących decyzjach:
1) z dnia 10 października 2011r. znak: [...];
2) z dnia 10 października 2011r. znak: [...];
3) z dnia 10 października 2011r. znak: [...];
4) z dnia 12 października 2011r. znak: [...];
5) z dnia 12 października 2011r. znak: [...];
6) z dnia 10 października 2011r. znak: [...];
7) z dnia 12 października 2011r. znak: [...].
W uzasadnieniach swoich decyzji Kolegium wskazało, że G. P., lat 58, jest rozwiedziony i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Z synami posiada ograniczony kontakt, zaś na rzecz młodszego nadal jest zobowiązany z tytułu alimentów w kwocie 300 zł miesięcznie. Ponadto starszy brat odwołującego się jest ciężko chory i mieszka w L, a młodszy brat w G. Natomiast G. P. mieszka w hotelu pracowniczym na os. A w K. Kolegium powołało się na wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu 8 sierpnia 2011r., na podstawie którego ustalono, że dochód G. P. wynosi 477 zł i nie przekraczał kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej określony w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Na dochód ten składał się zasiłek stały (417 zł), a także wpłata na fundusz remontowy dokonana przez najemcę lokalu M. B. (60 zł). Kolegium wyjaśniło, że opłata uiszczana przez M. B., jako najemcę lokalu stanowiącego własność strony, z przeznaczeniem na remont tego lokalu nie jest zobowiązaniem, który obciąża właściciela nieruchomości zgodnie z ustawą o własności lokali, która nie nakłada na wspólnotę mieszkaniową obowiązku założenia funduszu remontowego. Kolegium powołało się na przepisy art. 12 ust. 2 i 3 oraz art. 14 i 15 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali. Zdaniem Kolegium, skoro wspólnota mieszkaniowa utworzyła fundusz remontowy, o właściciel lokalu jest zobowiązany do dokonywania ustalonych wpłat. Dlatego organ I instancji, ustalając wysokość dochodu G. P., postąpił prawidłowo, ponieważ osoba trzecia uiszcza dług obciążający właściciela lokalu, tj. odwołującego się. Zwolnienie zaś odwołującego się z zobowiązania, a także opłacanie jego zobowiązań jest de facto darowizną, którą należy doliczyć do dochodu. Ponadto Kolegium wskazało, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, zaś w przedmiotowej sprawie strona nie podjęła kroków w celu zawarcia kontraktu socjalnego, co należy potraktować jako brak współdziałania, ponieważ G. P. wielokrotnie od maja 2010r. zapraszano do podjęcia negocjacji w sprawie zawarcia kontraktu socjalnego, jednak on konsekwentnie odmawia podjęcia rozmów w celu zawarcia tego kontraktu.
Powyższe decyzje SKO zostały zaskarżone przez G. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skargach podniesiono naruszenie art. 3 ust. 3 i art. 39 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 7 i art. 77 kpa. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy powielił błąd organu I instancji, który uznał kwotę 60 zł płaconą na fundusz remontowy przez najemcę lokalu stanowiącego własność skarżącego, za dochód skarżącego. Ponadto skarżący zarzucił, że wywiady środowiskowe w dniach 7 czerwca 2011r., 7 lipca 2011r. oraz 8 sierpnia 2011r. nie miały nic wspólnego z kontraktem socjalnym, lecz dotyczyły jedynie sytuacji materialnej i życiowej strony.
W odpowiedzi na skargi SKO wniosło o ich oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.
Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniami z dnia 9 lutego 2012r. ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu.
Sprawy ze skarg G. P. na ww. decyzje SKO zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Na rozprawie w dniu 12 lipca 2012r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one opłacone w całości ani w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa.
Skargi skutkują uchyleniem zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji organu I instancji z powodów przedstawionych poniżej.
Podstawą działania organów w kontrolowanych postępowaniach były przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy służy ona wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy).
Zdaniem Sądu Kolegium błędnie uznało, że zaskarżone decyzje organu I instancji są zgodne z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, zaś trafne były zarzuty skarżącego podnoszone już w odwołaniach od decyzji organu I instancji, dotyczące naruszenia zasad ustalania dochodu z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w zakresie uznania za dochód wpłat dokonywanych przez M. B. na fundusz remontowy kamienicy w L. W kontrolowanych postępowaniach organy badały, czy skarżący spełnia kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy i w § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055) - wynoszące 477 zł. Kolegium błędnie podzieliło w tej kwestii stanowisko organu I instancji co do prawidłowości wyliczenia dochodu skarżącego na kwotę 477 zł. Do dochodu skarżącego wliczono - z miesięcy poprzedzających złożenie wniosków, zasiłek stały w wysokości 417 zł oraz kwotę 60 zł wpłacaną przez M. B. na fundusz remontowy na rzecz lokalu w L należącego do skarżącego.
W tym miejscu wskazać trzeba, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych,
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenie społeczne określone w odrębnych przepisach,
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Natomiast art. 8 ust. 4 ustawy stanowi, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:
1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;
2) zasiłku celowego;
3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;
4) wartości świadczenia w naturze;
5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.
Z dokonanych przez organy ustaleń wynikało, że jedno z trzech odrębnych mieszkań w L, stanowiących własność skarżącego, wynajmuje M. B., płacąc czynsz w wysokości 160 zł, z czego kwotę 100 zł przekazuje komornikowi tytułem ciążących na stronie alimentach, a kwotę 60 zł na fundusz remontowy. Z punktu widzenia obowiązujących przepisów obojętny jest tytuł i źródło uzyskania przychodu (art. 8 ust. 3 ustawy). Należy jednak zauważyć, że ze znajdującej się w aktach administracyjnych umowy najmu przedmiotowego lokalu wynika, że czynsz wynosi 100 zł i brak jest w tej umowie postanowienia, że najemca będzie uiszczał kwotę 60 zł na fundusz remontowy. Nie zostało również podważone przez organy stosownymi dowodami twierdzenie skarżącego, że Wspólnota mieszkaniowa budynku w L przy ul. Ł nie podejmowała żadnych decyzji o utworzeniu funduszu remontowego. Zatem trafnie skarżący podniósł, że nie istnieje żaden prawny a nałożony na skarżącego obowiązek jakichkolwiek wpłat na fundusz remontowy. W następstwie tego, nie można mówić o zwolnieniu skarżącego z obowiązku i tym samym o powstaniu dochodu przez uwzględnienie kwoty 60 zł. Organy obu instancji nie zauważyły także, że w znajdującej się w aktach umowy najmu w punkcie 4 wynika, że najemca zobowiązany jest do ponoszenia wszelkich kosztów i świadczeń związanych z eksploatacją wynajmowanych nieruchomości, bieżących remontów lub napraw instalacji wewnętrznej i wyposażenia. Ta kwestia nie została w żaden sposób wyjaśniona. Sąd uznał też, że nie było wystarczającym w tym zakresie odwoływanie się do pisma z dnia 16 kwietnia 2009r. Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L informującego, że jedno z mieszkań stanowiących własność skarżącego wynajmuje M. B., płacąc czynsz w wysokości 160 zł, z czego kwotę 100 zł przekazuje komornikowi tytułem ciążących na stronie alimentach, a kwotę 60 zł na fundusz remontowy. Nie było wystarczającym też wskazanie, że pismem z dnia 3 marca 2010r. Urząd Miasta L - Wydział Geodezji i Katastru poinformował, że dla ww. nieruchomości zarządca bądź administrator nie został ustalony oraz przywołanie informacji uzyskanej od J. K. uznanej przez organy za zarządcę czy administratora nieruchomości. Wszystkie te okoliczności wskazują na konieczność przeprowadzenia dowodów w celu wyjaśnienia spornych kwestii dochodu skarżącego. To zaś prowadzi do wniosku, że organy wadliwie ustaliły w sprawie, że dochód skarżącego wynosi 477 zł. Wprawdzie zaskarżone decyzje zostały wydane w ramach tzw. uznania administracyjnego, jednakże działanie organu administracji publicznej w ramach uznania administracyjnego nie oznacza dowolności, lecz doznaje ograniczenia już w samej normie prawnej, wprowadzającej uznanie poprzez wyznaczenie przez ustawodawcę ram w konkretnej kategorii spraw, a także postanowieniami naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa. Nie ulega zatem wątpliwości, że obowiązkiem organu pomocy społecznej orzekającego w sprawie przyznania osobie zasiłku celowego czy też zasiłku okresowego jest dokonanie ustalenia rzeczywistej sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o przyznanie tego rodzaju świadczenia. Zasada prawdy obiektywnej wymaga bowiem od organu, aby ten ustalił dochód osoby ubiegającej się o zasiłek i dokonał jego zestawienia z kryterium dochodowym, wskazanym w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Nadto organ zobowiązany jest sprawdzić istnienie pozostałych przesłanek przyznania danego zasiłku. Zatem wadliwie ustalony dochód ma istotne znaczenie dla możliwości dokonania prawidłowej oceny sytuacji wnioskodawcy. Dlatego też Sąd uznał, że w kontrolowanych postępowaniach doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego przez naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oprócz tego naruszone zostały przepisy art. 3 ust. 1 i 3 i ustawy o pomocy społecznej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto wskazać trzeba, że organy uznały, iż podstawą do odmowy przyznania zasiłku celowego jest nieprzyjęcie przez skarżącego propozycji współdziałania wynikającego z art. 4 ustawy o pomocy społecznej i odmowa zawarcia kontraktu socjalnego. Zgodnie z treścią art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego (...) mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymaniu świadczeń z pomocy społecznej. Skarżący twierdził, że nieprawdą jest, że odmówił podpisania kontraktu socjalnego, gdyż nawet w zarysie nikt mu go nie przedstawił. Zgodnie z art. 6 pkt 6 ustawy o pomocy społecznej użyte w tej ustawie określenie "kontrakt socjalny" oznacza umowę zawartą z osobą ubiegającą się o pomoc, określającą uprawnienia i zobowiązania stron umowy, w ramach wspólnie podejmowanych działań zmierzających do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej osoby lub rodziny. Umowa ta, której celem jest wzmocnienie osoby ubiegającej się o pomoc w zakresie aktywności i samodzielności życiowej i zawodowej lub przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu, musi uwzględniać zasady wynikające z ustawy o pomocy społecznej oraz warunki, na jakich ustala się poszczególne świadczenia. Istotne jest, że ustawa o pomocy społecznej nie odsyła do uregulowań Kodeksu cywilnego i nie przewiduje równości kontrahentów, w tym także w określaniu jej treści.
W myśl art. 108 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w celu określenia sposobu współdziałania w rozwiązywaniu problemów osoby lub rodziny znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej pracownik socjalny może zawrzeć kontrakt socjalny z tą osobą lub rodziną, w celu wzmocnienia aktywności i samodzielności życiowej, zawodowej lub przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu. Ostateczny kształt kontraktu socjalnego co do jego treści należy do organu pomocy społecznej, co wynika także z przepisów wykonawczych, a więc z obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 listopada 2010r. w sprawie wzoru kontraktu socjalnego (Dz. U. Nr 218, poz. 1439) - por. wyrok NSA z dnia 22 września 2011r., sygn. akt I OSK 675/11 Lex Omega nr 1068526). Zauważyć trzeba, że w aktach sprawy brak jest dokumentu, który byłby takim projektem kontraktu socjalnego, o którym jest mowa w art. 11 ust. 2 ustawy. Dlatego nie jest wystarczającym ani przywołanie przez organ negatywnego stanowiska w tej kwestii przez osobę ubiegającą się o świadczenie ani też przesyłanie niewypełnionego druku kontraktu. Zatem zdaniem Sądu w kontrolowanych postępowaniach postawiony skarżącemu zarzut braku współdziałania nie został prawidłowo wykazany przez organy.
Przy ponownym prowadzeniu postępowania organy będą zobowiązane do rozpatrzenia wniosków skarżącego z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań zawartych powyżej.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" oraz "c" ppsa w związku z art. 135.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 250 ppsa w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.), określając ich wysokość na podstawie § 19 pkt 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło