III SA/Kr 152/13
WyrokWSA w Krakowie2013-10-23
Skład orzekający: Piotr Lechowski, Bożenna Blitek, Halina Jakubiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zasiłek celowy z pomocy społecznej może zostać przyznany na pokrycie strat powstałych w wyniku klęski żywiołowej, gdy nie doszło do uszkodzenia budynku mieszkalnego i rodzina sama pokryła koszty zabezpieczenia nieruchomości?Ratio decidendi
Zasiłek celowy z art. 40 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany osobie lub rodzinie, która poniosła straty w wyniku klęski żywiołowej, jednakże pomoc ta ma charakter uznaniowy i jest przeznaczona na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, w szczególności zabezpieczenie miejsca zamieszkania. W przypadku, gdy budynek mieszkalny nie uległ uszkodzeniu, a rodzina sama pokryła koszty zabezpieczenia nieruchomości, nie zachodzą przesłanki do przyznania zasiłku, zwłaszcza gdy strata została pokryta lub może być pokryta przez ubezpieczyciela.Stan faktyczny
T. F. zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie strat powstałych w wyniku niekorzystnych warunków atmosferycznych i osunięcia ziemi na jego nieruchomości. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując, że dom nie uległ uszkodzeniu, a prace zabezpieczające działkę zostały wykonane przez rodzinę na własny koszt. Organ odwoławczy uchylił decyzję i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy. Po ponownym rozpatrzeniu organ ponownie odmówił, a SKO utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego i naruszenie przepisów prawa, domagając się przyznania zasiłku.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2013 r. sprawy ze skargi T. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 września 2012 r. nr [....] w przedmiocie zasiłku celowego skargę oddala
I.
Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2011 r. Nr [...] odmówił T. F. przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na pokrycie strat powstałych w wyniku występowania niekorzystnych warunków atmosferycznych na terenie Gminy. Uzasadniając swoją decyzję organ I instancji podał, że rodzina wnioskodawcy poniosła wydatki związane z zabezpieczeniem terenu przed osunięciem się ziemi w części działki niezabudowanej budynkiem mieszkalnym. Zdaniem organu, rodzina wnioskodawcy wykonała własnym staraniem prace zalecone przez PINB w piśmie z dnia 17 września 2010 r. polegające na drenażu i osuszeniu działki, co nie uzasadnia przyznania pomocy finansowej, o której mowa w art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem tego organu, zasiłek celowy, o którym mowa w tym przepisie, może być przyznany wyłącznie na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, a rodzina wnioskodawcy ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, albowiem dom przy ul. G, w którym zamieszkuje, nie uległ uszkodzeniu w wyniku występowania niekorzystnych warunków atmosferycznych w roku 2010.
W wyniku odwołania T. F. od decyzji organu I instancji z dnia [...] 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy. Organ II instancji wskazał m.in., że z karty osuwiska wynika, że "w rejonie budynków nr [...] i [...] oraz drogi przy ul. G i działek leżących powyżej należy uporządkować gospodarkę wodno-ściekową", oraz zarzucił, że organ I instancji nie ustalił zakresu prac, jakie wykonał wnioskodawca. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy polecił organowi I instancji ustalić wysokość strat, jakie poniósł odwołujący się, ustalić czy zaistniał związek przyczynowy pomiędzy tymi stratami a niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi występującymi w maju i czerwcu 2010 r. oraz rozważyć udzielenie pomocy na zasadach ustawy o pomocy społecznej – "jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej".
II.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2011 r. Nr [...] odmówił T. F. przyznania zasiłku celowego na pokrycie strat powstałych w wyniku występowania niekorzystnych warunków atmosferycznych na terenie Gminy. Na uzasadnienie decyzji organ I instancji podał m.in., że w dniu 11 sierpnia 2011 r. pracownicy socjalni Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wraz ze wskazanym przez Dyrektora tego Ośrodka przewodniczącym zespołu zadaniowego ds. weryfikacji kosztów prac remontowo – budowlanych przeprowadzili oględziny nieruchomości wnioskodawcy i stwierdzili istnienie drenażu odprowadzającego wodę z tej nieruchomości do rzeki W. Zapoznali się także z dokumentacją wykonaną przez samego wnioskodawcę, z zawodu architekta, z której wynikało, ze zakres robót obejmował wykonanie drenażu skarpy i nie obejmował terenu położonego bezpośrednio przy budynku, wokół którego znajdowały się kilkuletnie drzewa i krzewy oraz poprzeczny do trasy drenu element betonowy. Ustalono, że całość prac została wyceniona przez wnioskodawcę na 30.000 zł. Podczas oględzin ustalono także, że podczas wystąpienia niekorzystnych warunków atmosferycznych miesiącach maju i czerwcu 2010 r. w budynku mieszkalnym wnioskodawcy nie wystąpiła żadna szkoda. Organ zaznaczył, że zasiłek celowy z art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nie może zostać przyznany wnioskodawcy na podstawie tej ustawy albowiem nie zostały spełnione materialnoprawne przesłanki wynikające z ustawy o pomocy społecznej. W szczególności, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 2 tej ustawy, pomoc społeczna może być przyznana wyłącznie w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych, a brak zaspokojenia takowych nie został wykazany. Organ podał także, że wnioskodawca zakupił nieruchomość w 2002 r. w sąsiedztwie rzeki W i jako architekt zdawał sobie sprawę z konsekwencji ukształtowania terenu. Nadto organ nadmienił, że w okresie popowodziowym Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych przeprowadził prace regulacyjne na rzece W również w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości wnioskodawcy.
T. F. wniósł odwołanie od wyżej wymienionej decyzji, w którym wskazał na zaniedbania odpowiednich władz polegające na braku melioracji rzeki, w wyniku czego przesunęła się o ona o ok. 12 m i podał, że prace wykonane przez Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych nie były formą pomocy lecz wykonaniem zaległego obowiązku gminy. Wskazał także na pismo MSWiA, z którego wynika, że pomoc może być przyznana na zabezpieczenie budynku mieszkalnego przed osunięciem ziemi. Odwołujący zakwestionował wnioski ustalone przez zespół zadaniowy ds. weryfikacji kosztów prac remontowo - budowlanych oraz podał, że sytuacja dochodowa rodziny pogorszyła się.
W wyniku odwołania T. F. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy powołał się na stanowisko wyrażone przez MSWiA Biuro Do Spraw Usuwania Skutków Klęsk Żywiołowych, w którym wskazano m.in., iż "również wsparciu finansowemu ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie klęskom żywiołowym i usuwaniem ich skutków może podlegać wykonanie prac umożliwiających odwodnienie i ustabilizowanie zboczy". Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy, gdyż organ ten nie ustalił, w jakim zakresie odwołujący się wykonał prace stabilizacyjne na gruncie, co jest niezbędne, albowiem "odwołująca się strona przez cały czas trwania postępowania podnosi, iż poniosła wysokie koszty na zabezpieczenie budynku mieszkalnego poprzez stabilizację gruntu uaktywnionego po powodzi w 2010 r. poprzez wykonanie drenażu" i "koszty te wyceniono na 22 tysiące złotych". Organ II instancji podał również, że z art. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, iż "potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej".
III.
Prezydent Miasta po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] 2012 r. Nr [...] odmówił przyznania T. F. zasiłku celowego na pokrycie strat powstałych w wyniku występowania niekorzystnych warunków atmosferycznych na terenie Gminy. Uzasadniając swoją decyzję organ I instancji podał, że po raz kolejny przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w którym zgromadzono dodatkową dokumentację, dokonano ponownych oględzin miejsca powstania szkody i przeprowadzono analizę całego zgromadzonego w sprawie materiału, w tym fotografii i dokumentacji geodezyjnej. Organ ustalił, że nie została wydana ostateczna decyzja administracyjna w stosunku do wnioskodawcy nakazująca usunięcie nieprawidłowości związanych z osunięciem ziemi w celu zapobieżenie zniszczeniu i uszkodzeniu budynku mieszkalnego, a jedynie wnioskodawca po swoim zgłoszeniu uzyskał pisemne zalecenia w tej kwestii. Organ zaznaczył, że w piśmie z dnia 22 marca 2011 r. Urząd Wojewódzki powołując się na wydane w dniu 9 marca 2011 r. przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji zasady przyznawania dotacji celowych dla gmin na pokrycie kosztów zasiłku celowego przyznawanego stronom na zabezpieczenie budynku przed osuwaniem się ziemi wskazał na możliwość przyznania zasiłku w uzależnieniu od wydania przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego ostatecznej decyzji administracyjnej nakazującej właścicielowi usuniecie nieprawidłowości związanych z osunięciem ziemi. Organ wskazał na treść art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym dla przyznania zasiłku celowego niezbędnym jest wykazanie poniesionej straty spowodowanej zdarzeniem klęskowym i podkreślił, że w niniejszej sprawie wymienione w ustawie przesłanki nie zostały spełnione. Organ zaznaczył, że w związku z zaleceniem organu odwoławczego ustalenia zakresu wykonanych przez stronę prac i ich wpływu na zabezpieczenie domu przed osuwiskiem wystąpił do Urzędu Wojewódzkiego o wydanie opinii w tej sprawie. Wojewódzki Zespół Nadzorujący Realizację Projektu "Osłona Przeciwosuwiskowa" dokonując oceny zakresu wykonanych przez wnioskodawcę prac ustalił, że na podstawie dokumentów potwierdzających wykonanie prac stabilizacyjnych należy przyjąć, że wykonane przez wnioskodawcę prace dotyczyły odwodnienia dolnej części działki, co nie miało wpływu na rozwój osuwiska w górę, w kierunku budynku mieszkalnego. W wyniku zakwestionowania ustaleń tego Zespołu kwestia ta była przedmiotem ponownego postępowania wyjaśniającego, które objęło ponowne oględziny miejsca powstania szkody oraz analizę nowej dokumentacji geologicznej przedłożonej przez wnioskodawcę w dniu prowadzenia wizji lokalnej tj. w dniu 21 lutego 2012 roku. W wyniku przeprowadzonych oględzin i przedłożonej w sprawie nowej dokumentacji ustalono, że na terenie nieruchomości istnieje drenaż odprowadzający wodę z terenu nieruchomości do rzeki W. Zgodnie z nową dokumentacją drenaż obejmuje teren położony bezpośrednio przy samym budynku mieszkalnym. Organ zaznaczył, że podczas oględzin nieruchomości ustalono także, że nie sporządzono kosztorysu powykonawczego wykonanych prac oraz nie sporządzono protokołu odbioru robót. Na podstawie mapy sytuacyjno wysokościowej sporządzonej przez uprawnionego geodetę ustalono, że na terenie działki wnioskodawcy przeprowadzono drenaż o łącznej długości 125 m. Na Geoportalu sprawdzono, że granica działki znajduje się w odległości około 25 m od rzeki W. Przyjęto zatem i zaprotokołowano, że wykonanie trzech nitek drenażu daje łączną długość około 75 m wykonania poza granicą działki. Łączna długość drenażu wynosiłaby około 200 m, w tym odcinek do studni przy wschodniej ścianie budynku. Zgodnie ze stawką określoną w umowie, ustalono, że rozliczono 175 m (po przeprowadzeniu kalkulacji), co - zgodnie z dokumentacją projektową, która stanowiła podstawę do udzielenia zamówienia na wykonanie drenażu – świadczy o tym, że nie ujęto drenażu na odcinku od studni do rewizji przy wschodniej ścianie budynku. Podano, że wnioskodawca T. F. złożył do protokołu oświadczenie, że konieczność wykonania dodatkowego odcinka drenażu wyniknęła podczas realizacji robót drenażowych i było to zlecone ustnie przez osobę sprawująca nadzór nad wykonywaniem robót geodezyjnych, a w uwagach do sporządzonego protokołu wnioskodawca podał, że stawka jednostkowa za część drenażu była niższa na odcinku od rzeki do granicy ogrodzenia ze względu na mniejszą głębokość kopania, a wobec powyższego wykonano nie 175 m, a 200 m drenażu. Organ podniósł, że na przedłożonej mapie sytuacyjno - wysokościowej z 2005 roku brak jest zaznaczonego drenażu, jednak wnioskodawca oświadczył, że pomimo takiego braku, prace drenażowe – tzw. drenaż opaskowy - były już w tym czasie wykonane. Na mapie sytuacyjno-wysokościowej drenaż opaskowy jest ujęty wraz z drenażem skarpy oraz zaznaczonym odcinkiem pomiędzy studnią a rewizją przy wschodniej ścianie budynku. W uzasadnieniu zaznaczono, że podczas oględzin wykonano fotografię terenu przy studni od strony wschodniej budynku i na fotografii uwidoczniono wieloletnią roślinność przy trasie przebiegu drenażu. Organ podkreślił, że na podstawie całości zebranej w sprawie dokumentacji w sposób jednoznaczny ustalono, że drenaż na odcinku pomiędzy studnią a rewizją przy wschodniej ścianie budynku został wykonany, jednak nie w okresie bezpośrednio po powodzi. Zdaniem tego organu, na powyższe stwierdzenie w sposób jednoznaczny wskazuje materiał zawarty w protokole z oględzin miejsca powstania szkody i wskazujący na rozliczenie prac nie obejmujących odcinka 25 m odpowiadającego spornemu odcinkowi, także rozbieżności w zakresie map sytuacyjno – wysokościowych oraz dokumentacja fotograficzna przedstawiająca zachowaną, wieloletnią roślinność na spornym odcinku tj. pomiędzy studnią a rewizją przy wschodniej ścianie budynku, co zbieżne jest z opinią wydaną przez do Wojewódzki Zespół Nadzorujący Realizację Projektu "Osłona Przeciwosuwiskowa". Organ I instancji podał, że w oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowego ustalono, że według oświadczenia wnioskodawcy dochodem 4 osobowej rodziny wnioskodawcy jest dochód z jego działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia biura projektów w wysokości 800 zł miesięcznie, natomiast żona wnioskodawcy nie złożyła oświadczenia o uzyskanym dochodzie a także o stanie majątkowym, przy czym w poprzednim wywiadzie środowiskowym wskazała na dochód uzyskiwany z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2800 zł miesięcznie. Organ podkreślił, że z całościowej analizy dokumentacji zgromadzonej w sprawie w sposób jednoznaczny wynika, że rodzina nie poniosła strat w budynku mieszkalnym i własnym staraniem wykonała prace zalecone przez PINB w piśmie z dn. 17 września 2010 roku polegające na drenażu i osuszeniu działki, których wartość, zgodnie z przedłożonym rachunkiem wyniosła 22.470,60 zł. Organ zaznaczył, że zgodnie z dyspozycją art. 40 ustawy o pomocy społecznej, pomoc może być przyznana osobie lub rodzinie, która poniosła straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, jednak zasiłek celowy, o którym mowa w tym przepisie przyznawany jest zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i ma za zadanie udzielenie pomocy w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, której strona nie może sama pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zasiłek celowy jest jedynie formą wsparcia osób i rodzin i nie może być traktowany jako forma odszkodowania za wszelkie straty powstałe w wyniku klęski żywiołowej. Zdaniem organu, zgodnie z zasadą określoną w art. 2 tej ustawy pomoc społeczna w formie zasiłku celowego może być przyznana wyłącznie w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych do których należy m.in. zabezpieczenie miejsca zamieszkania. Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione materialnoprawne przesłanki udzielenia pomocy rodzinie, albowiem rodzina wnioskodawcy ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, gdyż dom przy ul. G w K, który zamieszkuje nie uległ w żadnym stopniu uszkodzeniu. Skoro rodzina wnioskodawcy nie poniosła jakiejkolwiek szkody w budynku mieszkalnym, to tym samym nie została pozbawiona możliwości zabezpieczenia swych niezbędnych potrzeb mieszkaniowych - może w zwykły sposób korzystać z pomieszczeń mieszkalnych, co skutkuje stwierdzeniem, że nie znalazła się w sytuacji, o której mowa w art. 2 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, tj. w trudnej sytuacji życiowej, której nie jest w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył T. F., który zarzucił ponowne nieprawidłowe ustaleniu stanu faktycznego wynikające z braku wiedzy merytorycznej organu, a przede wszystkim z braku wiedzy z zakresu geologii, budownictwa i prawa. Zarzucił błędne ustalenie podstawy wypłaty zasiłku określonej w samej nazwie decyzji "na pokrycie strat powstałych w wyniku występowania niekorzystnych warunków atmosferycznych", gdyż – jego zdaniem – jego wniosek dotyczył wypłaty zasiłku celowego na zabezpieczenie budynku mieszkalnego przed osunięciem ziemi w wyniku zdarzeń klęskowych mających miejsce w 2010r. Odwołujący się zarzucił, że decyzja została wydana niezgodnie z art. 35 i 36 kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem w piśmie informującym o przedłużeniu terminu nie zostały przedstawione przyczyny zwłoki w wydaniu decyzji. Odwołujący się podniósł, że wszystkie merytoryczne elementy, które powinny się znaleźć w decyzji PINB zostały zawarte w piśmie PINB z dnia 17 września 2010 r., a pismo Urzędu Wojewódzkiego oraz wytyczne ministerstwa nie są aktami prawa stanowionego i nie mogą być podstawą odmowy wypłaty zasiłku celowego. Jego zdaniem, poniesiona strata została wykazana w postaci faktury załączonej do akt sprawy. Według odwołującego się, opinia Wojewódzkiego Zespołu Nadzorującego Realizację Projektu "Osłona Przeciwosuwiskowa" jest bezprzedmiotowa, gdyż Zespół ten nie ma uprawnień (kompetencji) do wypowiadania się w tego rodzaju postępowaniu, a ustalenia w zakresie czasu dokonania drenażu jak i jego zakresu są niezgodne ze stanem faktycznym. Odwołujący się zarzucił, że organ I instancji pominął stwierdzenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego co do tego, że ograniczenie pomocy w formie zasiłku celowego z art. 40 ustawy o pomocy społecznej tylko do strat w budynkach mieszkalnych lub lokalach mieszkalnych prowadziłoby do zawężenia realizacji celów ustawy. Zdaniem odwołującego się, organ administracji przekroczył granice uznania, niewłaściwie uzasadnił rozstrzygnięcie, a postępowanie poprzedzające wydanie decyzji zostało przeprowadzone wyjątkowo niestarannie. Podniósł, że jego rodzina z powodu klęski żywiołowej zabezpieczając swoje potrzeby bytowe wydatkowała ogromną sumę, co odbyło się na podstawie zaleceń geologów, konstruktora i PINB.
Decyzją z dnia 13 września 2012 r. Nr [...], wydaną na podstawie, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012 r. Nr [...]. Na uzasadnienie decyzji organ II instancji podał, że zgodnie z powoływanym przez organ l instancji art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać samodzielnie, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia, co oznacza, że pomoc społeczna powinna mieć udział w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych, jednak nie ma obowiązku zaspokajania wszystkich zgłaszanych potrzeb. Zaznaczono, że w myśl art. 3 ust. 3 i 4 tej ustawy, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ zaznaczył, że jedynie w przypadkach, o których mowa w art. 40 tej ustawy zasiłek celowy mogą otrzymać też osoby lub rodziny przekraczające ustalone w ustawie kryteria dochodowe, jeśli poniosły one stratę w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej, natomiast ocena okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia, jak i samo jego przyznanie, a także określenie kwoty zasiłku oraz zastrzeżenie jego zwrotu (częściowego lub całkowitego) należy do swobodnej oceny organu orzekającego. Organ zaznaczył, że spełnienie wyżej opisanych warunków do otrzymania zasiłku celowego z art. 40 ustawy nie obliguje automatycznie organu do jego przyznania, albowiem ustawodawca w posłużył się tu zwrotem "może być przyznany", a nie "przyznaje". Zdaniem organu odwoławczego, stan faktyczny niniejszej sprawy nie wyczerpuje przesłanek przyznania T. F. zasiłku celowego, w związku ze skutkami osuwiska powstałego w wyniku wylania rzeki W, albowiem w toku trzykrotnie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że skutkiem wylania rzeki W, w okresie powodzi trwającej od maja 2010 r. do sierpnia 2010 r., nastąpiło osunięcie się ziemi od strony południowej nieruchomości T. F., czyli działki nr [...] położonej przy ul. G w K i wyniku tego uszkodzeniu uległo ogrodzenie przedmiotowej działki. Nie mniej w świetle dokumentów zebranych w sprawie organ II instancji uznał za bezsporne, że wykonanie drenażu gruntu wzdłuż stoku nieruchomości T. F. oznaczonej jako działka nr [...] było konieczne dla zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej i życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, służyło bowiem zabezpieczeniu domu, w którym mieszka odwołujący się wraz z rodziną. Zdaniem tego organu, nie ulega także wątpliwości, że rodzina T. F. poniosła straty, w rozumieniu przepisu art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, gdyż w wyniku wylania rzeki W nastąpiło osunięcie się ziemi od strony południowej nieruchomości i uszkodzenie ogrodzenia. Zdaniem tego organu, w aktach sprawy brak jest dowodów na straty w samym budynku mieszkalnym, co jednak samo w sobie - wbrew stanowisku organu l instancji, nie wyklucza udzielenia pomocy określonej tym przepisem, gdyż ustawodawca nie sprecyzował, jakiego rodzaju straty – w nieruchomości gruntowej czy budynkowej - kwalifikują do przyznania zasiłku celowego. Zdaniem organu odwoławczego, istotnym jedynie jest to, aby straty spowodowane były klęską żywiołową, a to oznacza, że przesłanki określone samym tylko przepisem art. 40 ust. 2 ustawy "zostały w stanie faktycznym niniejszej sprawy spełnione". Jednakże, zdaniem organu odwoławczego, który powołał się w tym zakresie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 116/10, w sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej - kryteria ustawowe sformułowane w art. 2 - 4 ustawy o pomocy społecznej. Mając te kryteria na względzie, organ odwoławczy stwierdził, że rodzina T. F. pokonała trudną sytuację życiową w jakiej się znalazła z powodu klęski żywiołowej, z wykorzystaniem własnych możliwości, albowiem kwota wykonania drenażu została przez nich uiszczona ze środków jakimi rodzina dysponowała. Z tego też względu organ odwoławczy uznał, że brak jest podstaw do udzielenia określonej przepisem art. 40 ustawy o pomocy społecznej pomocy w formie zasiłku celowego w związku ze stratami poniesionymi w wyniku klęski żywiołowej. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że świadczenia z pomocy społecznej nie stanowią rekompensaty za straty w mieniu poniesione w wyniku klęski żywiołowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że w jego ocenie - rodzinie T. F. należy się zwrot wydatków poniesionych na stabilizację osuwiska, które powstało w wyniku wylania rzeki W, jednakże żądanie w tym zakresie ma charakter roszczenia cywilnoprawnego, dochodzonego przed sądem powszechnym, którego podstawę stanowić może przepis art. 417 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks Cywilny.
Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodził się T. F., który w skardze domagał się jej uchylenia. Skarżący zarzucił, że ma wątpliwości, który przepis ustawy o pomocy społecznej stanowi podstawę odmowy wypłaty zasiłku celowego oraz dlaczego wybiórczo wskazano niektóre artykuły ustawy pomijając inne. Jego zdaniem, uzasadnienie w części dotyczącej interpretacji art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest chybione, gdyż większość poszkodowanych w 2010 r. w Polsce nie mogłaby otrzymać zasiłku celowego. Skarżący podniósł, że pomoc udzielana osobom poszkodowanym w związku z powodziami, jakie nawiedziły Polskę w 2010 r. mieści się w możliwościach pomocy społecznej, gdyż na ten cel przeznaczono stosowne środki pochodzące z budżetu państwa i na stronach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji zamieszczona została procedura, z której wynika, że "Powodzianie mogą otrzymać pomoc niezależnie od odszkodowania z tytułu ubezpieczenia od skutków klęsk żywiołowych lub zasiłku do 6 tyś. zł. Przy ustalaniu wysokości pomocy do 20 lub 100 tyś. zł nie jest brane pod uwagę kryterium dochodowe - nie są wymagane zaświadczenia o dochodach z zakładów pracy". Jak podkreśla skarżący, "urzędy władzy publicznej nie uzależniają wypłaty zasiłku celowego od postawy poszkodowanych w związku z powodzią, czy też od otrzymywania odszkodowania np. z ubezpieczenia". Skarżący podkreślił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia 13 września 2012 r. przychyliło się do jego żądania i wbrew wcześniejszym ustaleniom organu l instancji uznało, że przesłanki określone w art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej zostały spełnione. Skarżący podniósł, że obok przepisów art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 4, na które organ wskazał, w tej części regulacji znajduje się także art. 4 ustawy, który zobowiązuje osoby korzystające z pomocy społecznej do współdziałania w rozwiązywaniu ich sytuacji życiowej. Skarżący zaznaczył, że takie współdziałanie od początku zaistnienia zdarzenia było i to jego działanie, przy biernej postawie wszystkich urzędów, uchroniło jego dom od zniszczeń lub katastrofy budowlanej. Z tego względu absurdem jest – jego zdaniem - odmawianie wypłaty zasiłku celowego z powodu czynnej postawy skarżącego. Skarżący podniósł, że podpisując umowę z firmą wykonującą prace zabezpieczające dom był przekonany, na podstawie analizy przepisów prawnych oraz deklaracji urzędników, że otrzyma zasiłek celowy, a po odmowie wypłaty zasiłku celowego musiał pożyczyć pieniądze od wielu osób, które zobowiązany jest oddać. Zdaniem skarżącego, jego działania zapobiegły tragedii w postaci uszkodzenia domu lub katastrofy budowlanej, co skutkowałoby obowiązkiem wypłaty jego rodzinie 300 000 złotych - zgodnie z zasadami udzielania pomocy, dla osób poszkodowanych w tym okresie. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że podstawą odmowy przyznania zasiłku celowego jest okoliczność, że jego rodzina sama pokonała trudności, tym bardziej, że z praktyki, jaka miała miejsce na terenie całej Polski wynika, że zasiłek taki był wypłacany często po wykonaniu prac i faktycznym zapłaceniu prac przez poszkodowanych. Skarżący zarzucił, że jego sytuacja jest oceniana inaczej niż innych poszkodowanych, co jest niezgodne z Konstytucją RP nakazującą równe traktowanie osób będących w tej samej sytuacji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ wskazał jako podstawę prawną wydanej decyzji art. art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 2 ust. 1 tej ustawy.
W piśmie z dnia 4 marca 2013 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko podkreślając, że gdyby nie jego interwencja, to Skarb Państwa musiałby ponieść koszty kilkanaście razy większe niż żądana obecnie przez niego kwota oraz, że nie może być tak, aby w takim samym stanie prawnym i faktycznym jedne osoby otrzymywały pomoc ze strony państwa, a innym tej pomocy się odmawia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Na wstępie rozważań należy stwierdzić, że podstawą prawną przyznawania świadczeń z pomocy społecznej jest ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 z późn. zm., zwana także u.p.s.), której wszystkie zasady i reguły organy administracyjne zobowiązane są stosować. Na poparcie zajętego stanowiska w tym zakresie Sąd orzekający przedstawia stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 2176/11 (opubl. LEX nr 1110813): "Błędna jest taka interpretacja art. 40 u.p.s., według której przepis ten stanowi lex specialis, do którego nie mają zastosowania zasady ogólne udzielania przez państwo pomocy społecznej i w oparciu, o który zasiłek taki winien być wypłacony każdemu, kto poniósł szkodę na skutek powodzi."
Sąd zauważa, że organy administracyjne obu instancji prawidłowo wskazały art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej jako podstawę prawną przyznawania zasiłku celowego związanego ze stratami poniesionymi w wyniku klęski żywiołowej, do jakiej należy powódź, czy ulewne deszcze i związane z nimi osuwiska terenu mające miejsce w m.in. w maju 2010 r., jednakże organy nie ustrzegły się błędów pomimo przytoczenia treści tego przepisu. Zwłaszcza organ odwoławczy dokonał jego błędnej interpretacji. Art. 40 tej ustawy stanowi bowiem:
"Art. 40. 1. Zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego.
2. Zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej.
3. Zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi."
Sąd zwraca uwagę, że z brzmienia przepisu art. 40 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. wynika wprost, że w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej musi zaistnieć strata. Powstanie straty jest warunkiem niezbędnym do podjęcia starań osoby lub rodziny o przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej. Tymczasem, pomimo tego, że już w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego z dnia 7 października 2010 r. (k. 14 akt adm.) ujawniono, że dom skarżącego jest ubezpieczony – Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dostrzegło tej okoliczności powodującej, że nawet gdyby w budynku mieszkalnym skarżącego powstała szkoda, to nie jest wykluczonym, że zostałaby zlikwidowana w całości przez ubezpieczyciela, a to z kolei powodowałoby stwierdzenie, że w budynku mieszkalnym nie zaistniała strata – w rozumieniu przepisu art. 40 ustawy o pomocy społecznej. Już tylko w tej sytuacji, przyznanie z pomocy społecznej stronie skarżącej zasiłku celowego na zabezpieczenie ubezpieczonego od szkód budynku powoduje sytuację niemożliwą do zaakceptowania z punktu widzenia praworządnego państwa. Niemożliwa jest także z tego względu akceptacja stanowiska Kolegium stwierdzającego, że "przesłanki określone samym tylko przepisem art. 40 ust. 2 ustawy zostały w stanie faktycznym niniejszej sprawy spełnione". Kolegium stwierdzając, jakoby aktach sprawy brak było dowodów na straty w samym budynku mieszkalnym nie zauważyło, że akta sprawy wykluczają istnienie strat w samym budynku mieszkalnym, przy czym, co należy podkreślić, nawet wnioskodawca takowych nie sugeruje.
Z treści przytoczonego wyżej art. 40 ustawy o pomocy społecznej wynika także, że w przypadku poniesienia przez osobę lub rodzinę strat w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub klęski ekologicznej w dalszym ciągu zasadą jest przyznawanie zasiłków celowych w zależności od dochodu rozumianego jako kryterium dochodowe z art. 8 omawianej ustawy, ale może być – właśnie na zasadzie tego przepisu - przyznany zasiłek celowy niezależnie od tego kryterium dochodowego. Wskazuje to na konieczność wzięcia pod uwagę przez organy pomocy społecznej rozmiaru zdarzenia czy klęski, posiadanych przez właściwy organ środków finansowych z przeznaczeniem na pokrycie strat z tego tytułu i jednocześnie kierowania się wysokością przekroczenia kryterium dochodowego przez osoby starające się o pomoc finansową na mocy tego przepisu. Przy ograniczonych środkach organów pomocy społecznej mogących być przeznaczonymi na ten cel, co jest w sytuacji finansowej naszego Państwa oczywistym, brak jest podstaw prawnych do przyznawania każdemu wnioskującemu o pomoc z art. 40 omawianej ustawy zasiłków celowych w równej wysokości. Pojecie "niezależnie od dochodu" nie oznacza więc, że każdy, kto poniósł w wyniku klęski żywiołowej stratę w takiej samej wysokości ma prawo do zasiłku celowego z art. 40 ustawy w takiej samej wysokości. Do przyjęcia powyższego stanowiska upoważniają Sąd przepisy całej ustawy o pomocy społecznej a nie tylko przepis art. 40 interpretowany w sposób nieuprawniony w oderwaniu od pozostałych przepisów tej ustawy.
Sąd stwierdza, że rację ma skarżący o tyle, że nie do przyjęcia jest argumentacja organu odwoławczego jakoby podstawę odmowy przyznania zasiłku celowego miała stanowić okoliczność, że prace wykonane na jego nieruchomości nie mogą zostać pokryte z tego względu, że skarżący już za nie zapłacił. Brak jest bowiem jakichkolwiek podstaw do takiego stanowiska organu. Nie świadczy to jednak o konieczności uchylenia decyzji organu odwoławczego, albowiem zaskarżona decyzja utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji zgodną z prawem.
Mając na względzie zgodną z prawem decyzję organu I instancji Sąd – z racji stawianych przez skarżącego zarzutów – wyjaśnia, że ze sformułowania treści przytoczonego wyżej art. 40 ustawy o pomocy społecznej wynika że "zasiłek celowy może być przyznany" (ust. 1 i ust. 2), "może być przyznany niezależnie od dochodu" (ust. 3) i "może nie podlegać zwrotowi" (ust. 3). Sformułowanie "może" oznacza rozstrzyganie w ramach uznania administracyjnego, które jednak nie oznacza dowolności, a oznacza szczególny obowiązek uzasadnienia, dlaczego organ odmówił przyznania lub zdecydował się na przyznanie tego zasiłku konkretnej osobie czy rodzinie, z jakiego względu organ nie wziął pod uwagę dochodu osoby czy rodziny oraz z jakiego względu organ przyznał ten zasiłek nie w formie pożyczki (podlegającej zwrotowi), a w formie bezzwrotnej. W zakresie tym Sąd orzekający stwierdza, iż podziela w pełni stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 116/10 (opubl. LEX 594935): "1. W sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej - kryteria ustawowe sformułowane w art. 2 - 4 u.p.s.
Sąd wyjaśnia, że zarówno organy administracji jak i skarżący wskazując na "zasady przyznawania pomocy społecznej w związku z ulewami i powodziami w 2010 r." określone przez Wojewodę (powołującego się na wskazówki MSWiA) błędnie zapewne zinterpretowali przepis art. 110 ust. 2 w związku z art. 22 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, które stanowią:
"Art. 110. (...) 2. Gmina, realizując zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, kieruje się ustaleniami przekazanymi przez wojewodę."
"Art. 22. Do zadań wojewody należy:
1) ustalanie sposobu wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego;"
Z treści wyżej przytoczonych przepisów w żaden sposób nie wynika, aby wyłączały one jakiekolwiek przepisy ustawy o pomocy społecznej. Treść art. 110 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nie upoważnia więc wojewody do wkraczania w materię uregulowaną ustawowo, czy tym bardziej, wyłączania tej materii. Uregulowania ustawowe zawarte w ustawie o pomocy społecznej nie upoważniają wojewody do zastępowania ich jego ustaleniami (wskazówkami, wytycznymi, czy zaleceniami), czyli nie upoważniają wojewody do zastępowania jego ustaleniami obowiązku badania przesłanek ustawowych przy przyznawaniu pomocy społecznej udzielanej w jakiejkolwiek formie. Ustalenia przekazywane przez wojewodę, o których mowa w art. 110 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej mogą dotyczyć wyłącznie skonkretyzowania, uściślenia czy bliższego uregulowania przesłanek wskazanych ogólnie przez ustawę, natomiast nie mogą tych przesłanek wyłączać. Mając na względzie powyżej zaprezentowane stanowisko Sąd stwierdza, że wojewoda wydając wytyczne, wskazówki czy zalecenia na mocy art. 110 ust. 2 w związku z art. 22 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej mógł jedynie uściślić pojęcie "może" z art. 40 ustawy o pomocy społecznej, to znaczy wskazać nie wymieniony ustawowo rodzaj klęski żywiołowej, wskazać przypadki, w jakich zasiłek może być przyznany pomimo przekroczenia kryterium dochodowego osoby czy rodziny i o jaką maksymalnie kwotę kryterium to może być przekroczone, a także wskazać czy zasiłek ten i na jakich zasadach ma być pożyczką, czy też i w jakich przypadkach może zostać przyznany bezzwrotnie.
Sąd stwierdza, że organ II instancji w swych rozważaniach powołał się na przepisy art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, które zawierają podstawowe zasady przyznawania pomocy społecznej, jednak nie wysnuł z nich właściwych wniosków. Wymienione wyżej przepisy stanowią:
"Art. 2. 1. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasby i możliwości."
"Art. 3. 1. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.(...).
3. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.
4. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej."
Z treści wyżej przytoczonych przepisów wynikają cele pomocy społecznej: umożliwienie przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których osoby czy rodziny nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wsparcie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia ich niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Na brak możliwości pokonania trudnych sytuacji życiowych powstałych w wyniku klęski żywiołowej może wskazywać niepełnosprawność, niezaradność życiowa, ciężka choroba i wymagające nakładów finansowych leczenie członka rodziny, brak wykształcenia, wielodzietność i brak dostatecznych środków na utrzymanie rodziny itp. Organy zobowiązane więc były ustalić wszelkie zasoby finansowe i majątkowe osób starających się o pomoc z ustawy o pomocy społecznej i całkowicie nieuprawnione jest pogląd jakoby zgodnie z ustawą można było przyznać świadczenia z art. 40 u.p.s. niezależnie od wysokości ubezpieczenia czy niezależnie od wysokości majątku, zasobów, dochodów itp. Sąd zaznacza, że zaprezentowane wyżej stanowisko w niniejszej sprawie jest zgodne z ustalonym w tym zakresie stanowiskiem sądownictwa administracyjnego, np. ze stanowiskiem przedstawionym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 346/11 (opubl. LEX nr 821594): "Stosownie do treści art. 40 ust. 1 i 2 u.p.s. zasiłek celowy na pokrycie strat losowych, czy też związanych z klęską żywiołową lub ekologiczną może zostać przyznany przez organy pomocy społecznej w sytuacji poniesienia takich szkód, to jednak nie jest to obowiązek bezwzględny, a sytuacja majątkowa i życiowa osoby poszkodowanej odgrywa istotne znaczenia dla załatwienia sprawy. Ustalenia związane z sytuacją majątkową i życiową wnioskodawcy pozwalają bowiem sprawdzić, czy jest dopuszczalna interwencja ze strony państwa. W sytuacji, gdy osoba lub rodzina wnioskująca o przyznanie pomocy w formie określonej w art. 40 ust. 1 lub 2 u.p.s. posiadałaby możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych interwencja taka stanowiłaby o przekroczeniu uprawnień organów pomocy społecznej, a tym samym naruszenie zasady praworządności".
Mając powyższe na względzie, Sąd z całą mocą podkreśla, że strata w rozumieniu art. 40 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nie powstanie, jeśli powstała szkoda zostanie pokryta w całości przez ubezpieczyciela. Sąd z całą mocą zwraca uwagę także na to, że art. 40 ust. 3 ustawy nie wskazuje, aby zasiłek celowy mógł być przyznany niezależnie od wysokości dochodu rodziny czy osoby. Z tego względu, pominięcie tych okoliczności, istotnych jedynie w sytuacji przyznania, a nie odmowy przyznania (z innego względu jak ma to miejsce w niniejszej sprawie) zasiłku z art. 40 ustawy o pomocy społecznej, byłoby pozbawione podstaw prawnych. Pomimo tego, że w niniejszej sprawie zasiłku celowego z art. 40 omawianej ustawy nie przyznano, Sąd zwraca uwagę na powyższe stanowisko ze względu na ujawnione w sprawie, sprzeczne z tym stanowiskiem, poglądy skarżącego, wskazującego jakoby – w sytuacji nie wykonania przez niego prac zabezpieczających jego dom przed skutkami powodzi - organy były zobowiązane do wypłacenia mu bezzwrotnego zasiłku w kwocie 300.000 zł, jaką to górną granicę pomocy z tego przepisu organy przyznawały rodzinom, które w wyniku powodzi utraciły jedyny dach nad głową, a co wobec - ogólnie rzecz biorąc - "nieporadności" z różnych względów tych rodzin mogłoby spowodować ich życie w warunkach urągających godności człowieka.
Na prawidłowość powyższego stanowiska wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny - w sprawie o zwrot niezgodnie z prawem przyznanego zasiłku celowego z pomocy społecznej rodzinie, która w wyniku powodzi nie utraciła jedynego miejsca zamieszkania - w wyroku z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 425/12 (opubl. G.Prawna 2012/98/8): "Zasiłek celowy z pomocy społecznej dla powodzian na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych po zniszczeniu domu może zostać odebrany, jeśli ten, kto go otrzymał, faktycznie nie utracił jedynego miejsca zamieszkania". Sąd orzekający w pełni podziela powyższe stanowisko.
Sąd podziela również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 570/11 (opubl. LEX nr 1082784): "Środki przeznaczone na pomoc osobom poszkodowanym powodzią i rozdysponowane w oparciu o art. 40 u.p.s. winny zostać skierowane przede wszystkim do rodzin, które na skutek klęski żywiołowej nie mają zaspokojonych podstawowych potrzeb życiowych. Samo powstanie na skutek zdarzenia losowego straty w nieruchomości budynkowej, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia pomocy osobie, która ma zaspokojone potrzeby życiowe w innym miejscu niż dotkniętym klęską." Sąd zauważa, że treść tego orzeczenia jednoznacznie wskazuje na możliwość udzielenia pomocy z ustawy o pomocy społecznej osobie, która nie ma zaspokojonych potrzeb życiowych takich jak mieszkanie, a nie która - jak w niniejszej sprawie - poniosła szkodę w nieruchomości gruntowej.
W kontekście powyższych wywodów Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji, która nie narusza przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i z tego względu, pomimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.
Sąd zaznacza, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu, mogącego być zweryfikowanym, wskazującego na to, że organy administracyjne przyznały zasiłki celowe w związku ze szkodą w nieruchomości gruntowej, a nie budynkowej innym osobom będącym w takiej samej jak on sytuacji, co mogłoby wskazywać nie nierówne traktowanie osób będących w takiej samej sytuacji.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że skarżący nie przedstawił żadnego zarzutu mogącego być uwzględnionym, a zatem skargi nie uwzględnił orzekając na mocy art. 151 p.p.s.a. - jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło