III SA/Kr 1520/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków A. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. S. na pismo Rektora Akademii postanawia: oddalić wnioski. Skarżąca w złożonych dnia 01.10.2014 r. i dnia 21.10.2014 r. na urzędowych formularzach "PPF" wnioskach o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W rubryce 6 formularza z dnia 01.10.2014 r. opisującej stan rodzinny wpisała ojca i siebie natomiast w rubryce 6 formularza z dnia 21.10.2014 r. wpisała tylko siebie. W rubryce 7 formularza z dnia 01.10.2014 r. opisującej jej majątek wpisała dom parterowy składający się z trzech izb a w rubryce 7 formularza z dnia 21.10.2014 r. podała, że nie posiada żadnego majątku ani dochodów. Opisując dochody swojego gospodarstw domowego poczyniła w rubryce 10 oby formularzy wzmiankę o emeryturze ojca. Uzasadniając swoje starania w obu formularzach powołała się na konstytucyjne prawo do nauki i naruszenie tej wolności przez uczelnię. Nawiązała także do zasady godności i zakazy dyskryminacji. Do wniosku dołączyła kopie zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego z 17.06.2013 r. z którego wynika, że nie składała zeznania podatkowego, odpisu skróconego aktu zgonu K. S., kopię zaświadczenia Urzędu Miejskiego, że nie figuruje w rejestrze podatku rolnego, leśnego, od nieruchomości, kopię zaświadczenia z MGOPS, że nie korzystała i nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Wezwana o: • wyjaśnienie dlaczego w rubryce 6 na formularzu PPF z dnia 01.10.2014 r. skarżąca wymieniła i siebie i ojca by następnie na formularzu z dnia 21.10.2014 r. wymienić tylko siebie przy jednoczesnym wpisaniu ojca w rubryce 10? Jaki jest adres zamieszkania ojca skarżącej? • jeśli ojciec skarżącej żyje i zamieszkuje pod tym samym adresem co skarżąca to proszę podać jaka jest wysokość jego emerytury i co wchodzi w składa jego majątku? • jeśli skarżąca podtrzymywać będzie tezę o prowadzeniu odrębnego od ojca gospodarstwa domowego, to proszę przytoczyć konkretne okoliczności, które zdaniem skarżącej za tym przemawiają, • wyjaśnienie jak kształtuje się wysokość miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego na opłaty za prąd, gaz, dostawę wody, wywóz nieczystości, telefony, RTV, leki i przedłożenie na tę okoliczność kopii stosownych rachunków albo pokwitowań z ostatniego miesiąca albo za ostatni okres rozliczeniowy. Jeśli występują problemy z terminowym regulowaniem tych należności przedłożenie kopii stosownych monitów, wezwań o zapłatę, nakazów, wyroków zasądzających etc. Odpowiedziała, że swojej własnej rodziny nie posiada. Utrzymuje ją ojciec, gdyż sama nie posiada żadnych dochodów. Skarżąca powiada, że wg zaświadczenia zus roczny dochód ojca to 9548,06 zł. Skarżąca nie wyjawiła wysokości miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego związanych z utrzymaniem domu i opłaceniem mediów gdyż jak powiada "opłaca je tato", który nie czuje się zobowiązany do ujawnienia tych danych. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile – poza wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). Oświadczeniu skarżącej nie można przypisać tej cechy. Z przyczyn sobie wiadomych skarżąca nie ujawniła stałych miesięcznych obciążeń związanych z utrzymaniem domu i opłaceniem mediów. W takiej sytuacji przyznanie skarżącej prawa pomocy nie znajduje więc dla siebie wystarczających podstaw. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Ponadto należy też wskazać, że choć co do zasady konstrukcja prawna prawa pomocy uniemożliwia dokonywanie oceny zasadności udziału pełnomocnika z urzędu w sprawie (mimo że koszty takiego udziału ponosi Skarb Państwa), to jednak bardzo szeroki dostęp do prawa pomocy w procedurze sądowo administracyjnej pozwala na ocenę sposobu realizacji przez skarżących przysługujących im publicznych prawa podmiotowych w świetle konstrukcji czy to nadużycia prawa do sądu czy też nadużycia uprawnienia do składania wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Jeśli chodzi o kwestię nadużycia prawa do sądu to w opracowanej ostatnio przez Biuro Orzecznictwa NSA informacji rocznej o działalności sądów administracyjnych za rok 2012 znalazła się wypowiedź, że prawo pomocy stanowiące formę realizacji prawa do sądu, nie może być przyznane podmiotowi, który ze swojego prawa czyni nienależyty użytek. Niedopuszczalne jest bowiem używanie uprawnień procesowych do celów innych od tych, które odpowiadają ich przeznaczeniu. W konsekwencji zachowanie, które jest formalnie zgodne z literą prawa lecz sprzeciwia się jej sensowi nie może zasługiwać na ochronę. Tak zaś należy oceniać np. działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych nie w celu ochrony swoich realnych praw, ale dla którego inicjowanie tychże postępowań jest celem samym w sobie (rozdział 15.5 str. 236). Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.