III SA/Kr 1521/14

Kraków, dnia 12 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 4 sierpnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z. G. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 4 sierpnia 2014 r. Nr [...], stwierdzające, że zażalenie Z. G. na postanowienie Starosty z dnia [...] 2014 r., znak: [...], zostało wniesione z uchybieniem terminu. Jednocześnie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie jej z kosztów w sprawie. W przesłanym, po uzupełnieniu na wezwanie Sądu, wniosku na formularzu PPF skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, a źródłem jej utrzymania jest dochód osiągany przez skarżącą z tytułu emerytury w wysokości 1044 zł. Wyszczególniła także kwoty wydatków ze wskazaniem ich celu. Postanowieniem z dnia 24 października 2014 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek Z. G. o zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia Z. G. wniosła w terminie sprzeciw. W uzasadnieniu wskazała m.in., że błędnie oceniono jej sytuację materialną i zdolność ponoszenia kosztów. Do sprzeciwu skarżąca załączyła kopie rachunków i faktur, obrazujące wydatki przez nią ponoszone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym, na skutek prawidłowo wniesionego przez Z. G. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 24 października 2014 r., postanowienie to utraciło moc, a wniosek podlega ponownemu rozpoznaniu przez Sąd w całości. Stosownie do treści przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy, sprzeciwu od postanowienia z dnia 24 października 2014 r. i dołączonych do niego dokumentów wynika, że dochód skarżącej wynosi 1044 zł brutto, tj. ok. 850 zł netto miesięcznie. Z kolei, uśrednione wydatki jej jednoosobowego gospodarstwa domowego to ok. 400 zł za energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz śmieci, podatek od nieruchomości i ratę kredytu oraz ok. 100 zł na leki. Resztę środków, tj. ok. 350 zł skarżąca, jak oświadcza, przeznacza na wyżywienie i środki higieniczne. Skarżąca podała we wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, mogącej zapewnić jej odpowiednie warunki lokalowe. Podkreślić należy, że nie jest to informacja ścisła, już bowiem z samych akt administracyjnych dołączonych do skargi wynika, że skarżąca jest współwłaścicielką kilku działek ewidencyjnych. Powyższa uwaga prowadzi do wniosku, że w tym zakresie oświadczenie skarżącej co do jej stanu majątkowego jest niewiarygodne. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała w dostatecznym stopniu, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Poziom wydatków oraz ich charakter wskazują, w ocenie Sądu, na możliwość wyasygnowania przez skarżącą bez nadmiernej dolegliwości dla jej utrzymania kwoty odpowiadającej wpisowi od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi – stosownie do treści § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. (t. jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – 100 zł. Powtórzyć wypada, że sam fakt spłaty zaciągniętych kredytów nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte kredyty świadczą bowiem o zdolnościach płatniczych strony, a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt II GZ 56/05). W orzecznictwie sądowym powszechny jest pogląd, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Z regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych. Zwolnienie od kosztów sądowych oznacza bowiem prowadzenie postępowania sądowego na koszt Skarbu Państwa, a zatem powinno dotyczyć tylko wyjątkowych sytuacji. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.