III SA/Kr 1522/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie NSA Krystyna Kutzner (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2015 r. sprawy ze skarg R. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lipca 2014 r. nr [...], nr [...] w przedmiocie zasiłków celowych I. skargi oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata E. T. Kancelaria Adwokacka w K ul. K, kwotę 480,00 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) niżej wymienionymi decyzjami z dnia 7 lipca 2014 r. : 1/ nr [...] u chyliło decyzję Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] 2014 r. i orzekło o przyznaniu skarżącemu R. B. zasiłku celowego na zakup leków oraz 2/ nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup bojlera, baterii wodnej do zlewozmywaka oraz niezbędnych złączek i uszczelek. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach ustalonych przez organy : w dniu 31 marca 2014 r. skarżący wystąpił do Prezydenta Miasta z wnioskiem o przyznanie zasiłków celowych na: 1) dofinansowanie zakupu leków, 2) dofinansowanie do zakupu bojlera, baterii wodnej do zlewozmywaka oraz niezbędnych złączek i uszczelek. Prezydent Miasta odmawiając przyznania skarżącemu zasiłków celowych na pokrycie ww. wydatków podniósł, że w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że wobec skarżącego orzeczono na stałe umiarkowany stopień niepełnosprawności, jednak jest on zdolny do pracy w warunkach pracy chronionej . Skarżący mimo, że posiada dwoje dorosłych dzieci, które mogłyby mu udzielić pomocy, odmówił podania ich danych . R. B. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a zajmowane przez niego mieszkanie jest " skrajnie zaniedbane, brudne, wymaga generalnego posprzątania, usunięcia nagromadzonych przedmiotów". W ocenie organu stan mieszkania wskazuje, ze skarżący w nim nie mieszka, a jedynie sporadycznie w nim przebywa. Ponadto organ stwierdził, że skarżący nie wykonał żadnych prac porządkowych mających na celu poprawę warunków mieszkaniowych . W toku postępowania R. B. złożył oświadczenie , że gaz do butli zakupił na kredyt dzięki znajomemu , a rachunek za energię elektryczną za miesiąc kwiecień 2014r. opłacił z pożyczki udzielonej przez znajomego. Organ ustalił, że opłaty czynszowe za mieszkanie wynoszą 262,25 zł, a skarżący nie ubiega się o dodatek mieszkaniowy i nie chce nawiązać kontaktu z administratorem budynku ; w lutym 2014 r. skarżący osiągnął dochód w łącznej kwocie 60 zł. Ponadto skarżący jest zarejestrowany w Grodzkim Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, jednak do dnia 10 czerwca 2014r. przebywa na zwolnieniu lekarskim . Według oświadczenia , skarżący w lutym 2014r. pożyczył od znajomych kwotę 50,00 zł, jednak odmówił podania ich danych, natomiast ze zbieractwa surowców wtórnych uzyskał kwotę 10,00 zł. W ocenie organu skarżący nie wykazuje woli współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej, ani nawet we wszechstronnym ustaleniu swojej obecnej sytuacji osobistej i dochodowej, co uniemożliwiło ustalenie rzeczywistej sytuacji skarżącego w tym zakresie. Brak współpracy uniemożliwił także ustalenie sytuacji mieszkaniowej, gdyż skarżący nie miał kontroli nad wydatkami za zużycie gazu i energii elektrycznej i nie podejmował działań zmierzających do uzyskania dodatku mieszkaniowego. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji dotyczącej zasiłku celowego na zakup leków Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i przyznało skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 40,00 zł t. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i zapatrywania prawne wyrażone w kontrolowanej przez siebie decyzji , podkreśliło jednak , że co prawda brak współdziałania osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej z pracownikiem socjalnym uprawnia organ pomocy społecznej do odmowy przyznania zasiłku celowego , ale w związku z udokumentowaniem złego stanu zdrowia skarżącego, nawet pomimo braku współdziałania z jego strony w rozwiązaniu jego trudnej sytuacji życiowej, uzasadnione jest przyznanie mu pomocy finansowej na zakup lekarstw, niezbędnych do jego codziennej egzystencji. Z kolei rozpatrując odwołanie od decyzji dotyczącej zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu bojlera, baterii wodnej do zlewozmywaka oraz niezbędnych złączek i uszczelek Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podzielając w całości stanowisko organu pierwszej instancji zawarte w uzasadnieniu tej decyzji. Na powyższe decyzje wpłynęły skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w których skarżący nie podniósł żadnych zarzutów kierowanych pod ich adresem , a jedynie wskazał numery zaskarżonych decyzji. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu przedmiotowych decyzji . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego , które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego , regulującymi tryb jej wydania . Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji . Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych, nie znalazł podstaw dla stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia prawa, uzasadniającego wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji. Podstawą materialnoprawną wydanych decyzji stanowił m.in. 39 ust.1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U.2013.182). Przepis ten stanowi , że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków , leczenia opału , odzieży , niezbędnych przedmiotów użytku domowego , drobnych remontów i napraw w mieszkaniu , a także kosztów pogrzebu. Decyzje oparte na podstawie przytoczonego przepisu są wydawane w ramach tzw. uznania administracyjnego , o czym świadczy sformułowanie , ze ww. zasiłek "może być przyznany" . Oznacza to, że organ może, ale nie musi przyznać przedmiotowe świadczenie , nawet jeśli wnioskodawca spełnia inne przesłanki warunkujące przyznanie pomocy społecznej w tym zakresie. Dodać należy , że wysokość przyznanego świadczenia również została pozostawiona uznaniu organu . W rozpatrywanej sprawie akta sprawy administracyjnej pozwalają na sformułowanie twierdzenia , że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, jakkolwiek materiał dowody zgromadzony w tych aktach – z uwagi na brak współpracy skarżącego z pracownikiem socjalnym – nie pozwolił na jednoznaczne ustalenie rzeczywistej jego sytuacji rodzinnej i finansowej. Załączony do akt sprawy "Formularz przyjęcia odpadów" wystawiony na nazwisko skarżącego, opiewający na 3,92 zł bez wątpienia świadczy o trudnej sytuacji materialnej skarżącego. Organ odwoławczy przyznał skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 40,00 zł na zakup leków , a zatem wydał decyzję korzystną dla skarżącego. Przedmiotowa decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami , a wobec braku jakiegokolwiek zarzutu ze strony skarżącego np. że wysokość przyznanego zasiłku jest za niska , Sąd nie mógł odnieść się do motywów , które spowodowały jej zaskarżenie. Jeżeli chodzi o decyzję dotyczącą przyznania zasiłku celowego na zakup bojlera , baterii wodnej do zlewozmywaka oraz niezbędnych złączek i uszczelek , organy obu instancji odmówiły skarżącemu przyznania pomocy społecznej w tym zakresie z powodu braku współpracy skarżącego z organami pomocy społecznej. Dokonując kontroli ww. decyzji pod katem jej zgodności z prawem należy stwierdzić , że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego . Ustawodawca w art.4 ww. ustawy o pomocy społecznej nałożył na osoby ubiegające się o udzielenie tej pomocy obowiązek współpracy z organami pomocy społecznej. Przepis ten stanowi , że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Kategoryczne stwierdzenie " są obowiązane " nie pozostawia tym osobom możliwości uchylenia się od współpracy z organami pomocy społecznej, tym bardziej , ze konsekwencje takiego zachowania zostały określone w art.11 par.2 ww. ustawy. Zgodnie z tym przepisem brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Zauważyć jednak należy, że odmowa przyznania świadczenia w przypadku braku współpracy nie jest kategoryczna i to od uznania organu zależy, czy mimo braku współpracy pomoc będzie przyznana , czy też nie. W sprawie poddanej kontroli Sądu stanowisko organów o braku współpracy skarżącego z pracownikiem socjalnym znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym przed organem pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika , ze skarżący posiada dwoje dorosłych dzieci , które prawdopodobnie mogłyby mu udzielić pomocy , jednak odmowa skarżącego podania ich danych uniemożliwiła organom podjęcia działań mających na celu ustalenie , czy dorosłe dzieci są faktycznie są w stanie wspierać skarżącego w rozwiązaniu jego trudnej sytuacji .Okoliczność ta jest istotna, bowiem na dzieciach ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny wobec rodziców i to w pierwszej kolejności należałoby od nich oczekiwać pomocy dla skarżącego. Niezależnie od powyższego udokumentowane przez skarżącego wydatki przewyższają jego udokumentowane dochody, a twierdzenie o otrzymywaniu pożyczek od znajomych nie mogło być zweryfikowane przez organy pomocy społecznej, bowiem skarżący odmówił podania danych pożyczkodawców. Z kolei stosunkowo wysokie w stosunku do sytuacji finansowej skarżącego opłaty za mieszkanie mogłyby być zrekompensowane dodatkiem mieszkaniowych, jednak skarżący odmówił nawiązania kontaktu z administratorem domu i uniemożliwił tym samym udzielenie w tym zakresie pomocy ze strony pracownika socjalnego w uzyskaniu tego dodatku. Wskazane okoliczności w sposób jednoznaczny potwierdzają stanowisko organów , że skarżący nie współpracuje z organami pomocy społecznej . Niemniej jednak należy podkreślić , że w rozpatrywanej sprawie dotyczącej przyznania zasiłku celowego na zakup leków organ odwoławczy przyznał wnioskowane świadczenie mimo braku współpracy ze strony skarżącego uznając , że z uwagi na udokumentowany i bezsporny stan zdrowia skarżącego przyznanie tego zasiłku uzasadnione jest względami natury humanitarnej . Odnośnie zasiłku celowego na zakup bojlera , baterii wodnej do zlewozmywaka oraz niezbędnych złączek i uszczelek , wobec braku współpracy skarżącego z pracownikiem socjalnym , organ mógł odmówić przyznania wnioskowanego zasiłku i decyzje w tym zakresie są zgodne z prawem. Jak wyżej bowiem podniesiono , decyzje są wydawane w ramach tzw. uznania administracyjnego i zaskarżonej decyzji , ani poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji nie można zarzucić , że zostały one wydane z przekroczeniem granic tego uznania ; przedmiotowe decyzje zostały wydane w granicach swobodnego uznania tych organów wyznaczonego obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Końcowo należy nadmienić , ze skarga nie zawierała żadnych zarzutów pod adresem przedmiotowej decyzji , dlatego i w tym zakresie Sąd nie mógł odnieść się do motywów jej zaskarżenia. W tym stanie rzeczy , Sąd działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012.270.) , orzekł jak w sentencji.