III SA/Kr 1548/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie NSA Grażyna Danielec (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2012 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Wojewody z dnia 26 października 2011r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata J. M. - Kancelaria Adwokacka, ul. [...], tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Decyzją znak: [...] z dnia [...] 2011 r. Prezydent Miasta na podstawie: - art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 139, poz. 993 z 2006 roku ze zm.); - art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 - kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z 2000 r. ze zm.); po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego orzekł o wymeldowaniu skarżącego M. O. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. A w K. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że w dniu 15 listopada 2010r. zostało wszczęte na wniosek M. L. postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie skarżącego M. O. z pobytu stałego z lokalu przy ul. A w K. Wnioskodawca uzasadniając wniosek podał, iż względem skarżącego Sąd Rejonowy, sygn. akt [...], orzekł o eksmisji z przedmiotowego lokalu bez prawa do lokalu socjalnego oraz w dniu 20 października 2010 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym przeprowadził skuteczną eksmisję z omamianego lokalu. Przesłuchana przed organem I instancji A. K. wyjaśniła do protokołu, iż skarżący przebywał w zakładzie karnym, gdy zapadł wyrok zaoczny o eksmisję z lokalu przy ul. A w K, bez prawa do lokalu socjalnego, jak również w czasie gdy były przeprowadzane czynności eksmisyjne. Skarżący był skutecznie poinformowany przez komornika o mających się odbyć czynnościach egzekucyjnych. Ma zapewniony lokal zastępczy przy ul. B w K, a klucze do tego lokalu pozostają w jego dyspozycji. A. K. wyjaśniła również, że z tego co jej wiadomo do czasu zatrzymania przez Policję wymieniony zamieszkiwał w spornym lokalu. Lokal przy ul. A obecnie pozostaje zabezpieczony a klucze do niego są w posiadaniu zarządcy kamienicy i stanowi on pustostan. Zdaniem organu szczególne znaczenie ma ustalenie, czy jeszcze przed datą osadzenia w Zakładzie Karnym skarżący dobrowolnie i trwale opuścił miejsce pobytu stałego i czy jest realna możliwość powrotu skarżącego do lokalu. Skarżący wyjaśnił, iż w lokalu przy ul. A w K zamieszkiwał do czasu zatrzymania w dniu 30 maja 2010 r. przez Funkcjonariuszy Policji i osadzenia w Zakładzie Karnym, gdzie przebywa do dnia dzisiejszego. Oświadczył, że nie wymelduje się z miejsca pobytu stałego. Organ uznał, że skarżący jest osobą kwalifikującą się do wymeldowania z pobytu stałego z tytułu ciążącego na nim obowiązku meldunkowego wynikającego z powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Obowiązek ten polega na rejestracji pobytu zgodnie ze stanem faktycznym mającym miejsce w konkretnej sytuacji. Z wyjaśnień złożonych przez skarżącego oraz z akt sprawy (kopia protokołu wykonania eksmisji przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 20.10.2010 r. sygn. akt [...]) wynika, iż przedmiotowy lokal został wydany wierzycielowi przez komornika sądowego, a zatem opuszczenie w/w lokalu przez skarżącego ma charakter trwały i dobrowolny. W obecnym stanie faktycznym, skarżący nie ma realnej możliwości powrotu do przedmiotowego lokalu, który został przekazany do dyspozycji wierzyciela. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący zarzucając jej obrazę przepisów prawa administracyjnego. Skarżący podkreślił, iż opuszczenie lokalu nie było dobrowolne (zatrzymanie nastąpiło w miejscu pobytu stałego) i nie ma charakteru trwałego. W ocenie skarżącego przeprowadzona przez Komornika Sądowego eksmisja była bezprawna, a lokal tymczasowy przy ul. B w K, który został przyznany skarżącemu, zajmują obecnie inni lokatorzy. Skarżący wniósł o zmianę decyzji. Decyzją z dnia 26 października 2011 r. nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych po rozpatrzeniu odwołania skarżącego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że skarżący został zatrzymany przez funkcjonariuszy Policji w dniu 1 czerwca 2010 r. pod adresem K, ul. A, i osadzony w Zakładzie Karnym na podstawie wyroku Sądu Okręgowego Wydział III Karny z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt [...]. W dniu 7 maja 2010 r. Sąd Rejonowy Wydział I Cywilny wydał wyrok zaoczny (sygn. akt [...]), w którym orzekł o eksmisji, nakazując skarżącemu, aby opuścił i opróżnił z rzeczy lokal mieszkalny położony w K przy ul. A i wydał go powodowi M. L. Sąd wskazał ponadto, iż skarżącemu nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego z zasobów mieszkaniowych Gminy. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym, działając w oparciu o tytuł wykonawczy do prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny (wyrok uzyskał prawomocność w dniu 14 czerwca 2010 r.) podjął w dniu 20 października 2010 r. czynności komornicze, w wyniku których powyższy lokal w stanie wolnym od osób został przekazany wierzycielowi, pozostawione w lokalu rzeczy należące do skarżącego były zniszczone i nie przedstawiały żadnej wartości handlowej. Z treści protokołu sporządzonego przez Komornika Sądowego wynikało, że skarżącemu został przyznany lokal tymczasowy przy ul. B w K. Organ II instancji wyjaśnił, że Sąd Rejonowy Wydział Cywilny postanowieniem z dnia 7 października 2010 r. wstrzymał wykonanie wydanego przez ten Sąd wyroku zaocznego. Obecnie zawisła przed Sądem Rejonowym sprawa dotyczy zażalenia, jakie skarżący wniósł na postanowienie Sądu z dnia 13 stycznia 2011 r., w którym odrzucono jego sprzeciw od wyroku zaocznego. Jak wynika z pisma Sądu Rejonowego Wydział Cywilny z dnia 17 października 2011 r., sygn. akt: [...], Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia braków. Organ II instancji podkreślił jednakże, iż powyższa sprawa pozostaje bez wpływu na sposób rozstrzygnięcia przez Wojewodę niniejszej sprawy meldunkowej. Ponadto podniósł, że zatrzymanie i osadzenie w Zakładzie Karnym, jak również wyrok eksmisyjny zwykle związane są z brakiem dobrowolności opuszczenia lokalu. Opuszczenie lokalu w związku z zatrzymaniem i osadzeniem w Zakładzie Karnym następuje przymusowo na skutek działań organów państwowych podjętych zgodnie z prawem. Eksmisja również nie ma charakteru dobrowolnego, dlatego też nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest w takim przypadku badanie w toku postępowania administracyjnego woli czy zamiaru osoby opuszczającej lokal, skoro osoba ta nie ma uprawnień do przebywania w lokalu i zostaje z tego lokalu wyprowadzona na skutek podjętych czynności egzekucyjnych. Mimo, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że w postępowaniu w sprawie o wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego organy administracji publicznej winny badać, czy opuszczenie lokalu nastąpiło w sposób dobrowolny, jednak nie odnosi się to do sytuacji, gdy orzeczona została eksmisja z tego lokalu. Nieprzebywanie w miejscu stałego zameldowania w związku z utratą uprawnień do przebywania w lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Jak podkreślił organ, w dacie wykonywania przez Komornika Sądowego czynności egzekucyjnych, tj. w dniu 20 października 2010 r., skarżący przebywał w Zakładzie Karnym, okoliczność ta nie stanowiła jednak przeszkody w wykonaniu wyroku eksmisyjnego. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję złożył skarżący. Podkreślił, iż jego zdaniem decyzja jest tendencyjna oraz, że nie opuścił miejsca zamieszkania dobrowolnie. Zdaniem skarżącego według prawa do tej pory nie został on wyeksmitowany z miejsca zamieszkania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, nr 270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 tej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Sąd pragnie podkreślić, iż zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana. Niezbędnym w tej kwestii jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu. Sąd zgadza się, że skarżący nie opuścił lokalu dobrowolnie, a dlatego, iż został w nim zatrzymany i osadzony w zakładzie karnym, podkreślić należy jednak, iż podejmowane kroki prawne - tj. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od wyroku zaocznego orzekającego eksmisje skarżącego – nie były skuteczne, gdyż Sąd orzekł o eksmisji skarżącego, a orzeczenie to jest prawomocne od dnia 14 czerwca 2010 r. Fakt, że co do zasady opuszczenie powinno być dobrowolne nie oznacza jednak, że w każdym przypadku wymeldowaniu z pobytu stałego może podlegać tylko taka osoba, która opuściła lokal dobrowolnie. Na równi z dobrowolnością należy traktować te sytuacje, w których dotychczas zameldowany, jak w niniejszej sprawie, nie ma prawa przebywania w lokalu, w którym nastąpiło jego zameldowanie. Opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej zarówno wówczas, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie przez zobowiązanego, jak i wtedy, gdy wyrok zostanie wykonany w drodze egzekucji. Skarżący nie może zgodnie z prawem dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym był zameldowany. Takie rozumienie opuszczenia lokalu jest uzasadnione tym, że prawo nie może chronić tych przypadków, które byłyby z nim sprzeczne. Taka sytuacja miałaby miejsce w niniejszej sprawie, gdyż skarżący został z lokalu wyeksmitowany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzenia do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący obecnie nie zamieszkuje przy ul. A, zamierza jednakże, jak twierdzi, powrócić do tego mieszkania. Zamiar, to jest wola skarżącego ma znaczenie, przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło, jednakże w rozpatrywanej sprawie znaczenie nadrzędne ma możliwość dostępu do lokalu. O braku możliwości dostępu do lokalu świadczy fakt, iż skarżący został z przedmiotowego lokalu wyeksmitowany, na wniosek zarządcy nieruchomości położonej przy ul. A, który nie widzi możliwości aby skarżący ponownie zamieszkał w przedmiotowym lokalu. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż skarżący, nie ma dostępu do mieszkania, nie ogniskuje tam swoich spraw życiowych. Należy zatem przyjąć, że w niniejszej sprawie nastąpiło, równoznaczne z dobrowolnym i trwałe opuszczenie przez skarżącego dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a pozostawienie zameldowania stanowiłoby w takiej sytuacji jedynie fikcję meldunkową. Zaskarżona decyzja odpowiada więc prawu. Sąd uznał, iż w sprawie nie zostały naruszone przepisy art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a., a organ II instancji w sposób prawidłowy ocenił zebrany materiał dowodowy nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. W związku z powyższym orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, nr 270). O przyznaniu wynagrodzenia dla pełnomocnika skarżącego z tytułu poniesienia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt.1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).