III SA/Kr 1548/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Ewa Michna (spr.) Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu dokumentu prawa jazdy skargę oddala. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 września 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2017 r. nr [...] odmawiającą skarżącemu R. P. wydania prawa jazdy kategorii A,C, BE,CE,T, nr [...]. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 12 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2016 r., poz. 627) dalej w skrócie u.k.p. Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika następujący stan faktyczny: Starosta decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] odmówił skarżącemu R. P. wydania prawa jazdy kategorii A,C, BE,CE,T, nr [...], wskazując w uzasadnieniu na okoliczność orzeczenia wobec skarżącego przez Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2016 r. sygn. [...] środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B na okres trzech lat. Za datę początkową przyjęto dzień 5 lutego 2016 r. jako dzień zatrzymania prawa jazdy. W związku z tym wyrokiem nie możliwe jest zdaniem Starosty wydanie (zwrócenie) prawa jazdy w zakresie żądanych kategorii. Odwołując się od ww. decyzji R. P. podniósł, że decyzja została wydana w sprzeczności z wyrokiem sądu powszechnego, którym pozbawiono stronę jedynie kategorii B prawa jazdy, a zatem decyzja pierwszej instancji niejako rozszerza zakaz sądowy. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej, Kolegium powołało się na treść art. 12 ust.1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami. Wskazano, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 19 kwietnia 2015 r., [...] orzeczono wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych kat. B na okres trzech lat, począwszy od dnia 5 lutego 2016 r. W następstwie tego wyroku organ l instancji wydał [...] 2016 r. decyzję, w której orzekł o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B na okres od 5 lutego 2016 r. do dnia 5 lutego 2019 r. Decyzja ta nie została zaskarżona w ustawowym terminie i stała się ostateczna. Nadto decyzjami z dnia [...] 2016 r. skierowano skarżącego na badania lekarskie i psychologiczne, w wyniku których wydano orzeczenia lekarskie o braku przeciwskazań do kierowania przez niego pojazdami. Zatem w aktualnym stanie faktycznym i prawnym, a w szczególności w dacie złożenia wniosku o zwrot prawa jazdy kat. A, C, B+E, C+E, T, tj. dnia 20 lipca 2016 r., skarżący, stosownie do ww. przepisów, był pozbawiony uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B z uwagi na wyrok sądu powszechnego, jak i decyzję administracyjną cofającą takie uprawnienia. W sytuacji, w której na podstawie prawomocnego wyroku stronę obowiązuje zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, niedozwolone jest wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii innych niż B - o co wnosił skarżący. Organ zaznaczył, że wbrew zarzutom podniesionym w odwołaniu, przepisy regulujące sporną materię są jasne i wynika z nich wprost obowiązek konkretnego działania organów administracji, sprowadzający się do odmowy wydania uprawnień do kierowania pojazdami. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wniósł o uchylenie decyzji wydanej w II instancji, zarzucając naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, polegające na dokonaniu niewłaściwej, literalnej, rozszerzającej wykładni powołanych przepisów na błędnym, niezgodnym z prawem przyjęciu, że w przypadku orzeczenia przez Sąd środka karnego w postaci zakazu wadzenia pojazdu mechanicznego określonej kategorii organ administracji państwowej uprawniony jest do odmowy, wydania dokumentu potwierdzającego posiadane uprawnienia do kierowania innymi pojazdami mechanicznymi, które nie zostały objęte zakazem Sądu. Dodatkowo skarżący podniósł, ze doszło do naruszenia konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych i pozbawienia dodatkowych uprawnień - innych niż orzeczono wyrokiem sadu karnego. Na poparcie swojego stanowiska powołał wyroki wojewódzkich sadów administracyjnych (WSA w Olsztynie II SA/Ol 337/13, WSA w Bydgoszczy II SA/Bd 315/13, WSA w Poznaniu II SA/Po 1428/13, WSA w Kielcach II SA/Ke 225/14) W odpowiedzi, Kolegium wniosło o oddalenie skargi podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnianie. Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają przepisom prawa. Przede wszystkim wskazać należy, że bezspornie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 19 kwietnia 2015 r., w sprawie o sygn. akt [...], został orzeczony wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, dla których wymagane jest prawo jazdy kategorii B na okres 3 lat. Następnie skarżący złożył wniosek o wydanie prawa jazdy kategorii A, C, B+E, C+E, T.. W konsekwencji wystąpienia przez skarżącego z powyższym wnioskiem organy obu instancji odmówiły wydania zatrzymanego prawa jazdy powyższych kategorii, co zostało zakwestionowane przez niego jako nieuprawnione rozszerzenie jego odpowiedzialności karnej. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, podnieść trzeba, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei w myśl art. 12 ust. 2 u.k.p., wskazany wyżej przepis stosuje się także, wprost, wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, został nadany ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. 2014 r. poz. 970), zwanej ustawą nowelizującą, obowiązującą od dnia 25 października 2014 r. Wcześniej, to jest przed nowelizacją regulacja art. 12 ust. 2 u.k.p. stanowiła jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot. Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. w znowelizowanym brzmieniu znajduje zastosowanie jedynie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, co wynika wprost z brzmienia art. 3 ustawy nowelizującej ustawę o kierujących pojazdami. Ponadto art. 12 ust. 2 u.k.p. w nowym brzmieniu wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy nowelizacyjnej). Zważywszy na to, że przepisy znowelizowanej ustawy mają zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, to jest po dniu 25 października 2014 r., nie ulega wątpliwości, że w stosunku do skarżącego znowelizowane przepisy znajdą zastosowanie, albowiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych przez skarżącego został orzeczony po już tej dacie, to jest w dniu 9 lutego 2016 r. W konsekwencji w rozpatrywanej sprawie zastosowanie mają przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 3 u.k.p. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Na podstawie zatem tak określonego stanu prawnego należało ocenić istotę sporu w niniejszej sprawie, to jest czy regulacje powołane wyżej dawały podstawę do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Ustawa o kierujących pojazdami rozróżnia osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy (nie posiadające uprawnień do kierowania pojazdami), od osób, które takie uprawnienia do kierowania pojazdami posiadają i które wnoszą jedynie o zwrot dokumentu prawa jazdy. Do tej ostatniej kategorii należy skarżący, posiadający uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii A, C, B+E, C+E, T (sąd karny tych uprawnień skarżącego nie pozbawił), dlatego też jego wniosek należało zakwalifikować jako wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie wskazanej kategorii. W art. 12 ust. 1 u.k.p. wymienione zostały okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wskazany w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei art. 12 ust. 2 u.k.p. stanowi, że okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy określona w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem. Tym samym więc w aktualnym stanie prawnym, skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że interpretacja art. 12 ust. 2 u.k.p. prowadzi do rozszerzenia kary orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądowym, wskazać należy, że wykonując wyrok Sądu Rejonowego organ pierwszej instancji nie orzekł o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii, A, C, B+E, C+E, T ponieważ sąd karny nie pozbawił skarżącego tego uprawnienia. Zatem nie można zarzucić Staroście, że nie respektuje wyroku sądu karnego. Zauważyć jednak należy, że to samo zdarzenie prawne (fakt skazania skarżącego i orzeczenie wobec niego środka karnego) może wywoływać różne i niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innych, niż prawo karne, gałęzi prawa. Sam art. 12 ust. 2 u.k.p. nie pozostawia wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającej kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Stanowisko Sądu orzekającego w sprawie niniejszej odpowiada poglądom prawnym prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z dnia 29 października 2015 r., w sprawie o sygn. akt l OSK 382/14, z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt l OSK 603/14, z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt l OSK 888/14). A zatem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B musi skutkować odmową wydania prawa jazdy w pozostałych kategoriach wymienionych w ww. ustawie. Przemawia za tym wykładnia językowa i celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno bowiem przyjąć, że racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi kategorii B, zezwoliłby np. na prowadzenie pojazdów ciężarowych, ciężarowych z przyczepą czy autobusów. Przepisy omówione powyżej służyć mają zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego i ochronie w szczególności wartości nadrzędnych, którymi są życie i zdrowie ludzkie. Tym samym tut. Sąd nie podziela stanowiska wojewódzkich sądów administracyjnych przywołanych w skardze przez R. P. Zatem odebranie skarżącemu prawomocnym wyrokiem karnym tylko części posiadanych uprawnień, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu może on żądać zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami co do pozostałych kategorii. Wyraźnie zakazał tego ustawodawca w ww. art. 12 ust. 2 w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Adresatem tego przepisu jest organ administracyjny, a nie sąd karny. Rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa jazdy w sytuacji objętej przepisem art. 12 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy nie jest objęte uznaniem administracyjnym, lecz obliguje organ do zastosowania wynikających z niego sankcji. Mając powyższe na względzie należało uznać, że w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Starosty pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały nie budzące żadnych wątpliwości interpretacyjnych przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. Z tych uregulowań jednoznacznie bowiem wynika, że gdy wobec określonej osoby został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B - to w okresie obowiązywania tego zakazu osobie tej nie może być wydane lub zwrócone, a także przywrócone uprawnienie w zakresie prawa jazdy m.in. kategorii A, C, B+E, C+E, T. Oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B pozbawia prawa do uzyskania prawa jazdy kategorii A, C, B+E, C+E, T. Tym samym dokument prawa jazdy dla powyższej kategorii nie może być zwrócony skarżącemu w okresie obowiązywania orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Z przytoczonych względów zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, co skutkuje oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł w sentencji wyroku.