III SA/Kr 155/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Tadeusz Wołek WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie skargę oddala Zaskarżoną decyzją z dnia 3 listopada 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 z późn. zm., zwanej dalej Prawem o ruchu drogowym) oraz § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r. Nr 2, poz. 15), a także art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010 r., znak; [...], o skierowaniu R. O. na badania lekarskie. Decyzje te zapadły w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego. Pismem z dnia 11 stycznia 2010 r. Prokuratura Rejonowa zwróciła się do Urzędu Miasta, Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców z wnioskiem o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie skierowania R. O. na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu tego wniosku wskazano zastrzeżenia, co do stanu zdrowia w/w kierowcy. Z kolei w dniu 25 marca 2010 r. Urząd Miasta otrzymał pismo Sądu Rejonowego informujące o zastosowaniu obowiązku leczenia odwykowego przeciwalkoholowego wobec R. O. W dniu 22 kwietnia 2010 r. Referat Postępowań Administracyjnych otrzymał z prokuratury materiały, z których wynika, że zaistniała przesłanka z art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym, a więc zasadnym jest skierowanie R. O. na badanie lekarskie. Wobec tego 20 sierpnia 2010 r., Prezydent Miasta, jako organ I instancji, wydał na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym decyzję, znak: [...], o skierowaniu R. O. na badania lekarskie. Odwołanie od tej decyzji złożył R. O. podnosząc, że niezwłocznie po odbyciu kary pozbawienia wolności dobrowolnie podda się badaniom lekarskim na okoliczność potwierdzenia istnienia lub też braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi. Jednocześnie zaznaczył, że do dnia 16 marca 2010 r. odbywa karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym, co uniemożliwia mu natychmiastowe poddanie się badaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło tego odwołania i wydało 3 listopada 2010 r. opisaną na wstępie decyzję nr [...]. W jej uzasadnieniu Kolegium wskazało, że ustawową przesłanką wydania przez właściwego starostę decyzji o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem jest stwierdzenie w toku postępowania wyjaśniającego poprzedzającego wydanie stosownej decyzji, istnienia zastrzeżenia, co do stanu zdrowia. Wspomniane zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierowcy muszą zostać udowodnione przez organ orzekający. Zastrzeżenia te mają odznaczać się stopniem wiarygodności, jednak nie muszą oznaczać oczywistej niezdolności do prowadzenia pojazdów albowiem ustalenie ewentualnego istnienia konkretnych przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów ma być dopiero przedmiotem badań lekarskich, na które kierujący zostaje skierowany. Dlatego też dowodem na istnienie wspomnianych zastrzeżeń może być każda informacja nasuwająca wątpliwości, co do stanu zdrowia kierującego, która mógłby wpływać na jego zdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych. W szczególności każda potwierdzona informacja na temat uzależnienia alkoholowego, może stanowić przesłankę skierowania osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami na badanie lekarskie. W przypadkach w których mamy do czynienia z opiniami lekarskimi bądź sporządzonymi przez innych właściwych specjalistów, z których wynika występowanie uzależnienia od alkoholu, zasadnym jest orzeczenie na tej podstawie o konieczności weryfikacji stanu zdrowia danej osoby pod kątem zdolności do kierowania pojazdami mechanicznymi. Kolegium podkreśliło, że wydanie decyzji o jakiej mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym nie oznacza automatycznie utraty posiadanych uprawnień, jak i też samo stwierdzenie u danej osoby faktu uzależnienia od alkoholu nie oznacza konieczności wydania opinii lekarskiej o stwierdzeniu istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Wspomniana decyzja jest jedynie środkiem prewencyjnym, jaki przysługuje właściwym organom w celu zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Kolegium podniosło, że okoliczności wskazane w odwołaniu, nie zmniejszają znaczenia faktu, jakim jest dostrzeżone przez organ l instancji zastrzeżenie, co do stanu zdrowia adresata kwestionowanej decyzji. W aktach sprawy znajduje się bowiem opinia sądowo - psychiatryczna z dnia 29 lipca 2008 r. sporządzona na potrzeby prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową postępowania przygotowawczego pod sygn. akt: [...], z której wynika wniosek, że R. O. jest uzależniony od alkoholu. Z przeprowadzonego zatem postępowania wyjaśniającego wynika, że organ l instancji miał podstawy, aby stwierdzić wystąpienie zastrzeżeń, co do stanu zdrowia kierującego pojazdem, uzasadniającego wydanie decyzji o skierowaniu na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Sporządzona przez biegłych opinia stanowi wystarczającą informację o zastrzeżeniach o stanie zdrowia osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów, o jakiej mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r. Nr 2, poz. 15) oraz art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym. Mając powyższe na uwadze Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało więc w mocy jako prawidłowa decyzję organu I instancji. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 3 listopada 2010 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył R. O. Podniósł w jej treści, że obecnie jest alkoholikiem niepijącym. Przez pewien okres nie potrafił sobie poradzić z problemem alkoholowym, leczył się odwykowo. W tej chwili jest trzeźwy i nie widzi powodu by kierować go na dodatkowe badania lekarskie i pozbawiać prawa jazdy. Zaznaczył, że nigdy nie popełnił przestępstwa drogowego ani nie spowodował żadnej kolizji drogowej. Podkreślił, że nigdy nie prowadził samochodu pod wpływem alkoholu. Podniósł także, że pozbawiając go prawa jazdy pozbawiono go możliwości stałego zatrudnienia. Ponadto w jego ocenie organy administracji wydając swoje decyzje karzą go za coś czego nie zrobił. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje. Podkreślić należy, że stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega więc na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny nie rozstrzyga zatem merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji był art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 z późn. zm., zwanej dalej Prawem o ruchu drogowym). W świetle tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega między innymi kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Aby w sposób właściwy zinterpretować przepis art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym nie sposób poprzestać jedynie na jego literalnej wykładni, w szczególności w związku z definicjami ustawowymi, zawartymi w art. 2 pkt 20 i 21 Prawa o ruchu drogowym, lecz należy również sięgnąć do innych metod, a mianowicie do wykładni systemowej i celowościowej. Zaniechanie tego może spowodować niewłaściwe odczytanie norm prawnych, a w konsekwencji mogłoby doprowadzić do interpretacji niezgodnej z wolą ustawodawcy. Skarżący podnosi, że nigdy nie prowadził samochodu pod wpływem alkoholu. Podkreślić więc należy, że Prawo o ruchu drogowym definiuje "kierującego" oraz "kierowcę". Nie definiuje natomiast pojęcia użytego w treści art. 122 ust. 1 pkt 4 – "kierującego pojazdem". Zastosowanie trzech metod wykładni, w szczególności systemowej i celowościowej pozwala na przyjęcie, że przez "kierującego" rozumieć należy także osobę, która choć w danym momencie nie prowadzi pojazdu, ale posiadając wymagane uprawnienia może to uczynić w każdym momencie. Cel omawianej regulacji jest bowiem następujący – organy mają za zadanie dbanie o zapewnienie możliwie jak największego bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom ruchu drogowego. Poprzestanie jedynie na literalnym znaczeniu pojęcia "kierujący", w sytuacji istnienia bardzo poważnych wątpliwości co do stanu zdrowia określonej osoby, uniemożliwiałoby podjęcie przez właściwy organ działań w celu przeprowadzenia stosownych badań lekarskich. Słusznie zwraca uwagę na te aspekty Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 3 grudnia 2010 r., sygn. akt III SA/wr 722/10; LEX nr 758069. Podnosi zasadnie dalej, że: "(...) nie można przyjąć, że racjonalny ustawodawca w takich okolicznościach założył konieczność oczekiwania przez uprawniony organ, mimo posiadania informacji nasuwających poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, na uzyskanie wiadomości, że kierował on faktycznie pojazdem i dopiero wówczas byłaby możność podjęcia działania w omawianym trybie." Podstawą wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić zatem tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. Może więc to być informacja z różnych źródeł o pogarszającym się stanie zdrowia kierowcy, objawy chorobowe świadczące o zaistnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami np. aktywna forma alkoholizmu, narkomanii, wady wzroku, padaczka itp.(por. Wojciech Kotowski, Komentarz do art. 122 ustawy – Prawo o ruchu drogowym w systemie Informacji Prawnej Lex (Lex Omega 43/2011). Skoro z akt niniejszej sprawy bezspornie wynika, że zaistniały uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego, obowiązkiem organu było je wyjaśnić. Podnoszone przez prokuraturę i sąd powszechny zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego są bez wątpienia istotne, gdyż dotyczą uzależnienia jego od alkoholu, potwierdzone stosowną opinią sądowo - psychiatryczną z 29 lipca 2008 r. Takie uzależnienie może mieć wpływ na samopoczucie psychiczne i emocjonalne, a co za tym idzie może wpływać na sprawność prowadzenia samochodu, rozpoznania sytuacji na drodze i prawidłowej jej oceny dla wykonywanych manewrów podczas poruszania się na drodze. Zwrócić też należy uwagę na § 4 ust. 2 pkt 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r. Nr 2, poz. 15), zgodnie z którym uprawniony do badania kierowców lekarz stwierdza istnienie lub brak u badanej osoby objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu. Wobec powyższego w rozpatrywanej sprawie nie można zarzucić organom naruszenia przepisów postępowania – artykułów: 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można też zarzucić im niewłaściwej interpretacji przepisów prawa materialnego - Prawa o ruchu drogowym - i ich błędnego zastosowania. Wydana w niniejszej sprawie decyzja o skierowaniu skarżącego na badania nie jest też niewykonalna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 5 k.p.a. O niewykonalności decyzji można mówić wtedy, gdy jest ona faktycznie, jak i prawnie niewykonalna. Ten ostatni przypadek w ogóle nie zachodzi. Przebywanie skarżącego w zakładzie karnym nie czyni decyzji tej faktycznie niewykonalnej. Możliwe jest bowiem wykonanie badań przez skarżącego, jako obowiązku wynikającego z decyzji o skierowaniu na badania, choćby za uprzednim zezwoleniem i pod odpowiednią eskortą. Organy miały zatem pełne podstawy do wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie. Podkreślić należy, że skierowanie na te badania ma na celu jedynie wyjaśnienie wpływu alkoholu na sprawność w prowadzeniu samochodu, rozpoznaniu sytuacji na drodze i prawidłowej jej oceny dla wykonywanych manewrów. Obowiązkiem organów nie jest więc tutaj ustalenie niezdolności do kierowania pojazdami lecz usunięcie wątpliwości i to uzasadnionych co do stanu zdrowia skarżącego. Skierowanie na badania lekarskie nie jest więc równoznaczne z pozbawieniem prawa jazdy. Skarga nie jest więc zasadna, a argumenty w niej zawarte nietrafne. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.