III SA/Kr 155/16

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. Z. – M. i S. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. Z. - M. i S. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 27 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków postanawia: przyznać skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z wpisu od skargi. Skarżący domagali się przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy podali, że pozostają ze sobą oraz trojgiem dzieci we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek zadeklarowali dom o pow. 230 m2 o wartości 400-600 tyś. zł minus zadłużenie 69385,36 CH, nieruchomość w części rolną na której stoi dom, 200 zł oszczędności, 100 CHF oszczędności, 5 akcji banku [...] o nieznanej wartosci, 2 polisy na życie "o wątpliwej wartości i stanie prawnym". Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacowali łącznie na kwotę ok. 5500 zł netto z umów o pracę. Uzasadniając swoje starania zaakcentowali, że rodzina znajduje się w stanie permanentnego zadłużenia. Małżonków obciąża: kredyt mieszkaniowy w wysokości 69385,36 CHF, zadłużenie w ROR 10246,58 zł, zadłużenie w karcie kredytowej 2701,26 zł, zadłużenie w PKZP ok. 18 tyś. zł, kilka tysięcy złotych z tytułu pracowniczej pożyczki mieszkaniowej. Małżonkowie są pracownikami sfery budżetowej. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki wpisali, że spłata kredytu mieszkaniowego to ok. 1300 zł, pożyczki 850 zł, pożyczki PKZP 1750 zl, czasowo 1000 zł potrącenia na PKZP ok. 200 zł, pożyczki mieszkaniowej ok. 300 zł, koszty odsetek ROR to ok. 200-300 zł (opłata roczna za przyznany limit ok. 360 zl), ogrzewania gazem śr. Miesięcznie 300 zł, podatek od nieruchomości ok. 380 zł, energia ok. 250 zł, woda ok.. 100 zł, śmieci ok. 34 zł, koszty zakupu karty miejskiej ok. 86 zł, leków ok. 100 zł, opłat za TV i internet ok. 250 zł, ubezpieczenie kredytu ok. 65 zł, ubezpiczenie roczne domu ok. 650 zł, dobrowolne ubezpieczenia ok. 100 zl msc. Konkludując podnieśli, że łącznie od wielu lat wydatki przekarczają miesięczne wpływy, różnica finansowana jest zaś pożyczkami z PKZP, limitem w ROR i na karcie kredytowej. Ostatni pożyczyli 52 tyś. zł w Banku [...]. Wobec tego, iż oświadczenia zawarte we wniosku wzbudziły wątpliwości wezwano o złożenie dodatkowych oświadczeń a także przedstawienie wskazywanych dokumentów źródłowych celem wyjaśnienia: • jak przy deklarowanych dochodach w wysokości ok. 5500 zł wnioskodawcy są w stanie ponosić wykazane stałe miesięczne obciążania na poziomie ok. 6735 zł? Jeśli mają jakieś dodatkowe dochody ujawnienie ich źródła i wysokości, • przedstawienie pokwitowań rat spłacanego kredytu mieszkaniowego, pożyczek, rachunków za gaz, energię elektryczną wodę, śmieci, rtv, telefonów, internetu, zakupu karty miejskiej, leków, ubezpieczeń z ostatniego miesiąca lub za ostatni okres rozliczeniowy? Jeśli występowały trudności z terminowym opłacaniem któregokolwiek z tych zobowiązań przedstawienie na tę okoliczność kopii stosownych wezwań, upomnień, monitów; • sprecyzowanie wysokości zadłużenia z tytułu pracowniczej pożyczki mieszkaniowej, • kiedy zaciągali kredyt mieszkaniowy i pożyczki na konieczność spłaty których powołują się i jaki wówczas dochód oraz stałe obciążenia deklarowali przed bankami pożyczkodawcami? Okazanie kopii wniosków kredytowych wniosków o pożyczki oraz ustalonych z bankami i pożyczkodawcami harmonogramów spłat? Czy wnioskodawcy informowali instytucje ich kredytujące (np. banki), że "od wielu lat wydatki przekraczają miesięczne wpływy, różnica finansowana pożyczkami z PKZP, limitem w ROR i na Karcie kredytowej, ostatnio poż. w Banku [...]" • jeśli wnioskodawcy otrzymują jakąś pomoc finansową np. od bliższej lub dalszej rodziny, przyjaciół, znajomych przedstawienie na tę okoliczność pisemnych oświadczeń tych osób ze wskazaniem wysokości udzielonego wsparcia, • przedstawienie wyciągów obrazujących historię operacji dokonanych na posiadanych przez wnioskodawców rachunkach bankowych w okresie ostatnich trzech miesięcy, Odpowiadając na to wezwanie skarżący w obszernych wywodach wdali się w polemikę z wezwaniem. Wyjaśnili jednak, że całość wynagrodzenia które otrzymują wpływa na ich wspólny rachunek ROR i że za pośrednictwem tego rachunku realizowane są przez rodzinę wydatki. Z uwagi na stałe ogólne zadłużenie wpływające wynagrodzenia tylko pomniejszają jego stan a nie likwidują. Następnie podnieśli, że z uwagi na różne terminy płatności, stawki, brak cykliczności oraz różny charakter płatności przedstawiane przez nich w formularzu informacje siłą faktu opierały się w pewnej części na szacunkach i uśrednieniach. W długim okresie czasu suma ponoszonych wydatków nigdy jednak nie przekracza sumy wpływów z tytułu wynagrodzeń, otrzymanych pożyczek i limitów zadłużenia na ROR oraz na karcie kredytowej. Wskazali, że wydruk informacji o kredycie i pożyczce oraz harmonogramu płatności kredytu i pożyczek obrazuje rzeczywiste płatności w poszczególnych okresach jaki płatności nadchodzące. Z dalszych wyjaśnień skarżących wynika, że kredyt na zakup nieruchomości i budowę domu zaciągnęli w latach 2004/2006/2007 a pożyczkę w 2013 r. Ponieważ są klientami banku od wielu lat ten nie wymagał od nich szczególnego potwierdzania dochodów czy obciążeń gdyż na bieżąco posiadał wiedze o stanie ich finansów. Podnieśli, również, że w chwili zaciągania kredytu otrzymywane przez skarżącego wynagrodzenie było nominalnie porównywalne do dzisiejszego, przy czym realnie stanowiło ono znacznie wyższą wartość nabywczą. Oświadczyli, iż zdarzało się, że szereg płatności realizowali nieterminowo. Nie dysponują jednak starymi wezwaniami, upomnieniami, monitami. Do takich pisemnych wyjaśnień dołączyli wykaz wynagrodzeń, przelewów z PKZP, zwrotu podatku z US oraz wybrane pozycje cyklicznych wydatków; wydruki operacji za okres IV.2015-III.2016 ukazujące stany zadłużenia w ROR na koniec każdego miesiąca; wydruk opłat za Internet; wydruki zawierające informacje o kredycie CHF i pożyczce wraz z ostatnimi stronami harmonogramu płatności; zaświadczenie o wysokości pożyczki ze środków ZFŚS oraz informacje o stanie zadłużenia i wysokości wkładów w PKZP; wydruk karty "moje finanse", wyciągi bankowe ze stycznia, lutego i marca bieżącego roku przy których zastrzegli, że zawierają informacje o ponadnormatywnych wpłatach np. tzw. trzynastki, zwrot podatku za 2015 r. Z okazanych dokumentów źródłowych wynika, że liczone ogółem zadłużenie skarżących przekracza 317 tyś. zł (kredyty to ponad 302 tyś. zł; obciążenie karty kredytowej to ponad 2,6 tyś. zł; zadłużenie na kontach bieżących ponad 12,9 tyś. zł). Bieżące saldo kredytu hipotecznego wynosi 68830,50 CHF a wysokość ostatniej raty wyniosła 292,29 CHF. Kredyt zaciągnięto na 360 miesięcy. Do spłaty pozostały 242 raty. Bieżące saldo pożyczki wynosi 33802,65 zł zaś wysokość raty to 823 zł. Pożyczkę zaciągnięto na 84 miesiące. Do spłaty pozostało 48 rat. Do tego dochodzi zadłużenie skarżącego w PKZP liczone na 16 tyś. zł - wynika ono z pożyczek udzielanych przed całkowitą spłatą poprzednich począwszy od udzielonej w 2009 r. – oraz 1336 r. pożyczki ze środków ZFŚS. Przedstawione wydruki list transakcji za okres IV.2015-III.2016 potwierdzają zadłużenie w ROR na koniec każdego miesiąca oscylujące w wartościach pomiędzy 9,3 tyś. – 14 tyś. zł. Z okazanego wykazu i przedstawionych wyciągów potwierdzają wysokość deklarowanych przez skarżących dochodów (nie licząc DWR za 2015 w wysokości 4864,40 zł). Faktycznie jednak wpływy te nie likwidują a tylko pomniejszają istniejące w rachunku zadłużenie. Za pośrednictwem tego realizowane są także przeciętne wydatki i stałe obciążenia związane z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego skarżących. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące m.in. zwolnienie od kosztów sądowych o ile nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach niniejszej sprawy oświadczenie zawarte we wniosku skarżących wzbudzało wątpliwości. Udzielili oni jednak na wezwanie dodatkowych wyjaśnień o które byli proszeni, przedkładając na poparcie swych twierdzeń stosowne dokumenty źródłowe. To umożliwia rozpoznanie ich wniosku. Sytuacja skarżących jest o tyle złożona, że z jednej strony nie sposób uznawać ich za osoby ubogie (a do takich kierowane jest przede wszystkim prawo pomocy). Jak na warunki polskie są bowiem stosunkowo majętni. Świadczy o tym choćby wykazany przez nich dom o pow. 230 m2 i wartości 400-600 tyś. zł. Oboje mają także zatrudnienie, zaś łączna wysokość ich zarobków jeśli odbiega to na korzyść od przeciętnych. Trzeb mieć również na uwadze, że będąc pracownikami jak sami się określają "budżetówki" cieszą się względną stabilnością zatrudnienia. Taki stan rzeczy potwierdza zresztą ta część wyjaśnień skarżącego gdzie podnosi, że jest zatrudniony w tej samej instytucji od 1993 r. Z drugiej strony nie można przechodzić bezrefleksyjnie do porządku nad problemami sygnalizowanymi przez skarżących. Mianowicie, że mają na utrzymaniu troje dzieci i że z uwagi na zaciągnięte kredyty oraz pożyczki zmuszeni byli zaniżyć standard swojego życia codziennego. Zgodzić należy się, że przy obecnym poziomie cen oraz usług i wykazanych zobowiązaniach środki jakie ma do dyspozycji ta rodzina zmuszają ją do racjonalnego gospodarowania. Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy jest zresztą to, że nawet przy stosunkowo niezłych zarobkach skarżący są w stanie co najwyżej pomniejszych a nie zlikwidować widniejący na posiadanym przez nich rachunku bankowym stan zadłużenia. Uwzględniając to wszystko i korzystając, że sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy. (tak. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2004 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie I) udzielono skarżącym pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie ich od konieczności uiszczenia wpisu od skargi. Takie rozstrzygnięcie uwzględnia bowiem ogólną sytuację rodzinną i majątkową skarżących zabezpieczając w sposób należyty gwarantowane im konstytucją prawo do sądu. Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.