III SA/Kr 1552/11

Sygn. akt III SA/Kr 1552/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 września 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.), Sędziowie NSA Krystyna Kutzner, WSA Dorota Dąbek, , Protokolant Urszula Bukowiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2012 r., sprawy ze skargi H. P. i S. P., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 21 października 2011r. Nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Wójta Gminy postanowił umorzyć, jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń w formie zasiłku stałego, albo o odstąpienie zwrotu tych świadczeń. Decyzja ta skierowana została do skarżącej H. P. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 31 sierpnia 2010 r. Ośrodek Pomocy Społecznej wstrzymał wypłatę zasiłku stałego przyznanego skarżącej H. Z. z uwagi na fakt, że przyznano jej rentę od dnia 1 czerwca 2007 r. Następnie w dniu 23 listopada 2010 r. mąż skarżącej zwrócił się o umorzenie pobranego przez skarżącą zasiłku stałego lub odstąpienie od jego zwrotu, jednak wniosek ten przekazano do rozpoznania według właściwości do ZUS. W związku z powyższym umorzono postępowanie. W odwołaniu od decyzji H. P. i S. P. domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Podnieśli, że S. P. jest pełnomocnikiem swojej żony H. P., a pomimo tego nie otrzymał zaskarżonej decyzji. Dodatkowo zaskarżona decyzja nie zawiera pouczenia o możliwości i sposobie zaskarżenia jej, jak również okrągłej pieczęci. Nadto zakwestionowali zasadność umorzenia postępowania oraz wskazali, że H. P. nadal wymaga specjalistycznego leczenia, a pobierana renta nie pokrywa jego kosztów. Decyzją z dnia 21 października 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzję tą SKO skierowało do H. P. i S. P. i im też doręczono (jedną przesyłką) przedmiotową decyzję. W uzasadnieniu SKO w całości podzielił stanowisko organu I instancji, powołało art. 98 i 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej oraz wskazało, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji nie wydał decyzji zobowiązującej skarżącą do zwrotu pobranego zasiłku stałego za okres od 1 czerwca 2007 r. do 31 sierpnia 2010r., ponieważ, jak podkreślił nie występuje w tej sprawie nienależnie pobrane świadczenie. W konsekwencji organ nie wydał decyzji w sprawie zwrotu świadczenia, wobec tego nie mógł wydać decyzji o odstąpieniu od żądania zwrotu tego świadczenia lub o jego umorzeniu. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego doręczenia decyzji przez organ I instancji, organ odwoławczy podkreślił, że skarżaca przedłożyła co prawda pełnomocnictwo, jednak było to pełnomocnictwo procesowe ogólne do wszystkich czynności w postępowaniu cywilnym. Dodatkowo stwierdzono, ze ponieważ H. P. i S. P. są małżeństwem, wspólnie mieszkają i gospodarują, więc przesłanie decyzji na ich wspólny adres umożliwiło obojgu zapoznanie się z jej treścią. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący: H. P. i S. P. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło i jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które miały bądź mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź też stanowią podstawę wznowienia postępowania. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Jednocześnie zgodnie z art.134 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona przez Sąd według wskazanych wyżej kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji wykazała, że doszło do naruszenia przepisów prawa. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 32 K.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Zatem od chwili ustanowienia pełnomocnika w sprawie strona działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym, w tym również wszystkie pisma w tymże postępowaniu doręczane winny być temu pełnomocnikowi a nie stronie. Stanowi o tym art. 40 § 2 K.p.a., w myśl którego jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Stosownie do treści art. 109 § 1 K.p.a. decyzję doręcza się stronom na piśmie, przy czym doręczenie decyzji winno być dokonane zgodnie z zachowaniem zasad doręczania pism organu uregulowanych w art. 39-40 K.p.a. i tylko w przypadku zachowania tych reguł doręczenie będzie skuteczne i będzie wywoływało skutki prawne. W konsekwencji, gdy strona działa w sprawie przez pełnomocnika, decyzję doręcza się pełnomocnikowi i od dnia doręczenia tejże decyzji pełnomocnikowi, a nie stronie, biegnie czternastodniowy termin do wniesienia odwołania, przewidziany w art. 129 § 2 k.p.a. Strona powinna o czynnościach organu dowiadywać się przez pełnomocnika, albowiem inna forma przepisami K.p.a. nie jest przewidziana. Pominięcie tego pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym musi być traktowane i jest równoznaczne z pominięciem strony, i uzasadnia wznowienie postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy podkreślić należy, że wymienione przepisy zostały naruszona zarówno przez organ I jak i II instancji. Nie ulega wątpliwości, ze stroną niniejszego postępowania jest H. P., gdyż to ona pobierała zasiłek stały. Wniosek wszczynający postępowanie złożył jej mąż – S. P., jednak z jego treści jednoznacznie wynika, że nie działał on swoim imieniem, lecz imieniem swojej żony. Następnie w trakcie postępowania skarżaca przedłożyła pełnomocnictwo dla swojego męża. Faktem jest, że pełnomocnictwo to było nieprawidłowe, gdyż uprawniało S. P. do wykonywania imieniem żony wszelkich czynności określonych w art. 91 Kodeksu postępowania cywilnego. Skoro jednak dołączone pełnomocnictwo organ uważał za niewłaściwe, winien powiadomić o tym stronę i wezwać ją do przedłożenia prawidłowego pełnomocnictwa, bądź też wezwać skarżącą do podpisania wniosku (wniesionego przez męża skarżącej). Niedokonanie tego przez organ odwoławczy stanowi naruszenie wyrażonej w art. 9 k.p.a. zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. Obowiązek ten obciąża organ z urzędu, a jego bierność stanowi naruszenie prawa, bez względu na to, w jakiej fazie postępowania miało miejsce. Dodatkowo podkreślić należy, że sprawa była wcześniej dwukrotnie uchylana przez organ odwoławczy, przy czym organ I instancji doręczał wydane decyzje raz H. P., a raz S. P., natomiast organ odwoławczy swoje decyzje doręczał S. P., nie wskazując, że pisma te kierowane są do niego, jako pełnomocnika H. P. Natomiast decyzję z dnia [...] 2011 r. organ I instancji wydał na H. P. i jej ją doręczył. Rozpoznając odwołanie - Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie tylko nie dokonało prawidłowych ustaleń w przedmiocie skuteczności doręczenia decyzji przez organ I instancji ale także samo nieprawidłowo ustaliło strony postępowania. Uznało bowiem, że skoro H. P. i S. P. oboje podpisali się pod odwołaniem, to oboje są stronami, zatem organ odwoławczy wydał decyzje na oboje małżonków doręczając im swoją decyzję jedną przesyłką pocztową. Podkreślić tymczasem należy, że podpisanie się przez S. P. pod odwołaniem, nie czyni z niego jeszcze strony postępowania. Tym bardziej, że w każdym piśmie podkreśla on, że działa jako pełnomocnik swojej chorej żony. Nic dziwnego, że takie zachowanie organów dezorientuje stronę postępowania i jego pełnomocnika, którzy w odwołaniu podkreślili, że S. P. działa jako pełnomocnik swojej ciężko chorej żony, o czym organy były powiadomione stosownym pełnomocnictwem i zapewne organy to zaakceptowały, skoro uprzednie decyzje były wysyłane do niego. Z przedstawionych wyżej względów Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania administracyjnego skutkującego pominięciem strony w postępowaniu, a to z kolei stanowi przesłankę do wznowienia postępowania w sprawie, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznało odwołanie S. P., który strona postępowania nie był. Powołanie się przez SKO na okoliczność, że H. P. i S. P. są małżeństwem, wspólnie mieszkają i gospodarują, więc przesłanie decyzji na ich wspólny adres umożliwiło obojgu zapoznanie się z jej treścią, nie znajduje żadnego odzwierciedlenia w przepisach K.p.a. Podkreślić bowiem należy, że w procedurze administracyjnej czynności doręczenia są sformalizowane i uregulowane w sposób prawie kazuistyczny, co jest niezbędne ze względu na konieczność ścisłego określenia faktów powodujących skutek prawny w sferze formalnej czy materialnej. Przez doręczenie decyzji należy rozumieć doręczenie w sposób unormowany w art. 39-40 K.p.a., za pokwitowaniem przez pocztę, przez pracowników organu lub inne upoważnione osoby bądź organy. W myśl art. 40 § 1 K.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Z regulacji tegoż przepisu wynika zasada ogólna, formułująca obowiązek organu doręczania pisma bezpośrednio stronie postępowania. Zatem skoro organ odwoławczy uznał, że to małżonkowie są stroną postępowania, to konsekwentnie powinien doręczyć swoją decyzję zarówno H. P., jak i S. P. w oddzielnych przesyłkach. Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji winien dokonać prawidłowego doręczenia decyzji - zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. Z uwagi na rodzaj stwierdzonych uchybień, brak jest w istocie możliwości odniesienia się do merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b P.p.s.a orzekł jak w sentencji, wstrzymując wykonanie decyzji w oparciu o art. 152 p.p.s.a.